حملات موشکی حوثی‌ها به فرودگاه‌های عربستان: ۳ کشته و اختلال گسترده در پروازهای ریاض

شامگاه چهارشنبه، پرتابه‌های شلیک‌شده از خطوط پدافندی فرودگاه بین‌المللی ملک خالد عبور کردند و این مرکز هوانوردی غیرنظامی در ریاض را هدف قرار دادند. در این یورش هماهنگ که به‌طور هم‌زمان تأسیسات فرودگاهی دیگری را نیز در شهر جنوبی ابها هدف گرفت، سه تبعه خارجی جان باختند.[1][4]

نیروهای امدادی عربستان از مجروح شدن ۳۶ تن دیگر در این دو نقطه خبر دادند. ترکش‌های ناشی از رهگیری پرتابه‌ها و اصابت‌های مستقیم خسارات سنگینی به پایانه‌ها و محوطه باندها وارد کرد و تیم‌های پزشکی را واداشت مجروحان را که حال چند تن از آنان وخیم است، به بیمارستان‌های منطقه منتقل کنند.[3][5]

این حمله باعث توقف فوری پروازهای تجاری در گذرگاه بین‌المللی اصلی پایتخت شد؛ پروازهای ورودی ناچار به چرخش در آسمان یا تغییر مسیر به سوی دمام و جده شدند و هواپیماهای آماده پرواز نیز ساعت‌ها روی باند زمین‌گیر ماندند.[8]

سخنگوی ائتلاف تحت رهبری عربستان در نشستی تلویزیونی گفت: «این اقدام هدایت مستقیم زیرساخت‌های غیرنظامی و نقض آشکار حقوق بین‌الملل بشردوستانه است.» ائتلاف تأیید کرد که چندین فروند موشک بالستیک و پهپاد انتحاری از مناطق تحت کنترل انصارالله در یمن شلیک شده‌اند.[4][8]

نفوذ به سپر پدافندی

رسیدن پرتابه‌های حوثی‌ها به ریاض در فاصله بیش از ۸۰۰ کیلومتری مرز یمن، نمایانگر ظرفیت تهاجمی پیشرفته آن‌هاست؛ سامانه‌های موشکی پاتریوت عربستان معمولاً حملات را رهگیری می‌کنند، اما حجم بالای آتش در این حمله هماهنگ توانست لایه‌های پدافند محلی را غافلگیر و مغلوب کند.[2][7]

فرودگاه بین‌المللی ابها به دلیل نزدیکی بیشتر به مرزها پیش‌تر نیز بارها هدف حملات پهپادی قرار گرفته بود، اما هدف‌گیری هم‌زمان پایتخت و این پایانه جنوبی نشان‌دهنده گسترش محسوس دامنه عملیاتی در این نبرد است.[1][6]

شاخه نظامی حوثی‌ها بلافاصله مسئولیت این عملیات را بر عهده گرفت؛ سخنگوی این گروه در شبکه المسیره اعلام کرد که این حملات واکنشی مستقیم به بمباران‌های اخیر صنعا و دیگر استان‌های شمالی یمن توسط ائتلاف بوده است.[1][5]

این گروه هشدار داد تا زمانی که محاصره بنادر یمن توسط ائتلاف برچیده نشود، حملات به زیرساخت‌های هوانوردی عربستان ادامه خواهد داشت و به شهروندان خارجی و خطوط هوایی توصیه کرد از مراکز نظامی و تأسیسات دومنظوره در خاک این کشور فاصله بگیرند.[3][5]

اختلال در شبکه هوانوردی منطقه

پیامدهای این حمله بلافاصله شبکه هوایی خاورمیانه را تحت تأثیر قرار داد؛ چندین خط هوایی بین‌المللی، از جمله شرکت‌های مستقر در امارات متحده عربی و قطر، برای ارزیابی شرایط امنیتی، پروازهای خود به مقصد ریاض را به‌طور موقت به حالت تعلیق درآوردند.[4][8]

داده‌های ناوبری هوایی نشان داد که در طول زمان حمله، آسمان بخش‌های مرکزی عربستان ناگهان خالی از پرواز شده است؛ هواپیماهایی که در مسیر بودند، مجبور به تغییر مسیرهای هزینه‌بر شدند و با سوزاندن سوخت ذخیره، خود را به مقاصد جایگزین در حاشیه خلیج فارس رساندند.[6][8]

سازمان هواپیمایی کشوری عربستان تا بامداد پنجشنبه بقایای پرتابه‌ها را از روی باندها جمع‌آوری کرد و جریان پروازها از سر گرفته شد، با این حال انباشت پروازهای معوقه هزاران مسافر را در پایانه‌های هوایی سراسر منطقه سرگردان ساخت.[3][4]

سازمان هواپیمایی کشوری عربستان در بیانیه‌ای اعلام کرد: «ما برای تضمین ایمنی مسافران و بازگرداندن پروازها به روند عادی شبانه‌روزی تلاش می‌کنیم.» پروتکل‌های امنیتی در تمام فرودگاه‌های این کشور به بالاترین سطح آماده‌باش ارتقا یافته است.[4]

پیامدهای دیپلماتیک و واکنش تلافی‌جویانه

جامعه بین‌المللی به سرعت این حملات را محکوم کرد؛ فرستادگان سازمان ملل متحد هشدار دادند که هدف گرفتن پایانه‌های جابه‌جایی مسافران، به تلاش‌های دیپلماتیک غیررسمی برای دستیابی به آتش‌بس پایدار در این جنگ ده‌ساله ضربه‌ای جدی وارد می‌کند.[2][7]

رسانه‌های دولتی چین با اشاره به اینکه هر سه جان‌باخته از نیروهای کار خارجی مقیم عربستان بوده‌اند، خطرات پیش روی کارگران مهاجر را برجسته کردند؛ رویدادی که آسیب‌پذیری میلیون‌ها نیروی خارجی چرخاننده اقتصاد عربستان را در میانه درگیری‌های مرزی آشکار کرد.[3][7]

ائتلاف به رهبری عربستان در پاسخ به این حمله، رشته‌بمباران‌های تلافی‌جویانه‌ای را بر فراز صنعا به اجرا گذاشت؛ جنگنده‌های ائتلاف تأسیسات مظنون به مونتاژ پهپاد و سکوهای پرتاب موشک را که در مناطق مسکونی پایتخت یمن جای گرفته بودند، هدف قرار دادند.[2][8]

این تشدید تنشِ متقابل، امیدها به ماه‌ها تنش‌زدایی شکننده را تهدید می‌کند؛ دیپلمات‌های منطقه به‌تازگی از احتمال برقراری آتش‌بس ابراز خوش‌بینی محتاطانه کرده بودند، اما حملات مرگبار به ریاض مواضع هر دو طرف را دوباره سخت‌گیرانه کرده است.[1][6]

مخاطرات اقتصادی و استراتژیک

تأمین امنیت حریم هوایی برای عربستان سعودی اهمیتی بنیادین در پیشبرد استراتژی تنوع‌بخشی به اقتصاد دارد؛ ریاض در حال سرمایه‌گذاری میلیاردی روی گردشگری و لجستیک است و این پروژه‌ها تماماً به امن بودن سفرهای هوایی بین‌المللی وابسته‌اند.[4][8]

حوثی‌ها با درک این پاشنه‌آشیل، با بهره‌گیری از جنگ نامتقارن تلاش می‌کنند هزینه‌های اقتصادی سنگینی به همسایه ثروتمند خود تحمیل کنند؛ این گروه با تحمیل لغو پروازها و بالابردن حق بیمه ناوگان هوایی منطقه، اهرم فشاری نامتناسب ایجاد می‌کند.[2][5]

تحلیل‌گران نظامی معتقدند در این حمله احتمالاً از موشک‌های کروز بهینه‌سازی‌شده بر پایه طراحی ایرانی استفاده شده که با پرواز در ارتفاع پایین رادارهای هشدار زودهنگام را دور می‌زنند؛ ائتلاف هنوز جزئیات بقایای مکشوفه را اعلام نکرده است.[6][8]

روزهای آینده تاب‌آوری شبکه‌های پدافندی سعودی را در برابر حملات احتمالی بعدی خواهد آزمود؛ سرنوشت جنگ یمن اکنون به این بسته است که آیا این رویداد یک حمله مقطعی بوده یا آغازی برای کارزاری مداوم علیه شریان‌های اقتصادی پادشاهی سعودی.[3][7]