تأمین ۶۳ درصد از مدارس جدید کشور توسط خیرین؛ ثبت رکوردهای تازه در سال تحصیلی ۱۴۰۵

تأمین فضای آموزشی استاندارد، پیش‌شرط اصلی و غیرقابل‌انکار برای تحقق عدالت آموزشی در هر کشوری است؛ شرطی که بدون تزریق منابع مالی کلان و ساخت‌وساز مستمر، هرگز محقق نمی‌شود. در ایران، با توجه به محدودیت‌های بودجه دولتی، این شرط تنها در صورتی برآورده می‌شود که جامعه مدنی و خیرین به میدان بیایند. آمارهای مهرماه ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که این پشتوانه مردمی اکنون به قدرتمندترین بازوی توسعه زیرساخت‌های آموزشی کشور تبدیل شده است.

همزمان با به صدا درآمدن زنگ آغاز سال تحصیلی جدید، گزارش‌های رسمی از سراسر کشور حاکی از ثبت رکوردهای تازه در مشارکت خیرین مدرسه‌ساز است. بر اساس اعلام جامعه خیرین مدرسه‌ساز کشور، در حال حاضر بیش از ۵۰ هزار خیر در این شبکه گسترده مردمی فعال هستند. این نهاد مدنی توانسته است بار بزرگی از دوش نظام آموزشی بردارد و روند نوسازی مدارس را در مناطق مختلف تسریع کند.[2][3]

محمدرضا جعفری، مدیرعامل جامعه خیرین مدرسه‌ساز کشور، در نشست اخیر این مجمع در شیراز با اشاره به این دستاوردها گفت: «بیش از ۵۰ هزار خیر مدرسه‌ساز در کشور فعالیت دارند و در سال گذشته ۶۳ درصد مدارسی که به آموزش و پرورش تحویل شد، با مشارکت خیرین ساخته شده است.» این رقم نشان می‌دهد که اکنون سهم بخش مردمی در توسعه زیرساخت‌های آموزشی از سهم اعتبارات دولتی پیشی گرفته است.[3]

پیشگامی استان فارس در مدرسه‌سازی

استان فارس به عنوان یکی از پیشگامان این حرکت مدنی، در مهرماه ۱۴۰۵ شاهد به ثمر نشستن بخش بزرگی از این تعهدات بود. سید محمدعلی میرباقری، رئیس مجمع خیرین مدرسه‌ساز فارس، اعلام کرد که تنها در نخستین ماه از سال تحصیلی جدید، ۴۰۶ خیر در پروژه‌های آموزشی این استان مشارکت داشته‌اند. نتیجه این هم‌افزایی، افتتاح بیش از ۱۵ واحد آموزشی جدید با ظرفیتی بالغ بر ۳۰۰ کلاس درس در سطح استان بوده است.[1][2]

ابعاد مالی این مشارکت در سطح استانی به ارقام بی‌سابقه‌ای رسیده است. خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) به نقل از مدیرعامل انجمن خیران مدرسه‌ساز فارس گزارش داده است که خیرین این استان برای سال ۱۴۰۵ تعهدی معادل یک هزار و ۵۴۰ میلیارد تومان را متقبل شده‌اند. از این رقم چشمگیر، حدود ۴۲۰ میلیارد تومان تنها در شش ماهه نخست سال محقق شده و مستقیماً به پروژه‌های عمرانی تزریق شده است.[2]

خبرگزاری مهر نیز در گزارش خود به نقل از میرباقری، هدف‌گذاری اولیه تعهدات در فارس را ۵۴۰ میلیارد تومان عنوان کرده بود که نشان‌دهنده رشد فزاینده تمایل عمومی به مشارکت در این حوزه است. این منابع نه تنها برای ساخت بناهای جدید، بلکه برای تجهیز مدارس مناطق کم‌برخوردار، تأمین وسایل گرمایشی و سرمایشی، و هوشمندسازی کلاس‌های درس هزینه می‌شود.[1]

فراتر از ساخت بنا

فعالیت این شبکه‌های مردمی دیگر تنها به آجر روی آجر گذاشتن محدود نمی‌شود. با توجه به نیازهای روزافزون دانش‌آموزان، رویکرد خیرین به سمت «مدرسه‌یاری» نیز تغییر مسیر داده است. تأمین نیازهای بهداشتی، خرید تبلت و لوازم تحریر برای دانش‌آموزان نیازمند، و حمایت از برنامه‌های تغذیه در مدارس حاشیه شهرها، اکنون بخش مهمی از سبد حمایتی این مجامع را تشکیل می‌دهد.[1]

علاوه بر اشخاص حقیقی، ورود نظام‌مند مؤسسات خیریه، بانک‌ها و شرکت‌های خصوصی به عرصه مدرسه‌سازی، ظرفیت جدیدی تحت عنوان «مسئولیت اجتماعی شرکتی» ایجاد کرده است. مدیرعامل جامعه خیرین مدرسه‌ساز کشور تأکید می‌کند که فعال‌سازی این ظرفیت اقتصادی توانسته است روند تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام را که سال‌ها به دلیل کمبود بودجه متوقف مانده بودند، با سرعت بی‌سابقه‌ای به جریان بیندازد.[3]

در استان‌های دیگر کشور نیز گزارش‌های مشابهی از هم‌افزایی نهادهای مردمی منتشر شده است. مقامات جامعه خیرین مدرسه‌ساز تأکید دارند که به‌رغم شرایط دشوار اقتصادی در سال‌های اخیر، خیرین همچنان پای کار مدرسه‌سازی مانده‌اند و اجازه نداده‌اند بحران‌های مالی، توسعه فضاهای آموزشی را متوقف کند.[1][2][3]

با وجود این دستاوردهای چشمگیر، چالش کمبود فضای آموزشی همچنان در برخی مناطق، به‌ویژه در حاشیه کلان‌شهرها و مناطقی با رشد بالای جمعیت دانش‌آموزی، پابرجا است. تداوم این حرکت مدنی و رفع موانع بوروکراتیک از پیش پای خیرین، تعیین‌کننده‌ترین عامل در حفظ این شتاب توسعه خواهد بود. گام بعدی، هدایت هدفمند این سرمایه‌ها به سمت مناطقی است که بالاترین نرخ تراکم دانش‌آموزی و کمترین سرانه فضای آموزشی را دارند.