تحویل ۴۷۰۰ پروژه مدرسه‌سازی در سراسر کشور؛ خیز بلند خیرین برای توسعه فضاهای آموزشی

در حالی که در دهه‌های گذشته تأمین زمین و بودجه‌های دولتی اصلی‌ترین مانع توسعه فضاهای آموزشی در ایران به شمار می‌رفت، پاییز امسال با تحویل چهار هزار و ۷۰۰ پروژه مدرسه‌سازی در سراسر کشور، رکوردی تازه در این حوزه ثبت شد. این جهش عمرانی نشان‌دهنده تغییر رویکرد از اتکای صرف به منابع دولتی به سمت جلب مشارکت‌های مردمی است.[1]

بر اساس آمارهای رسمی، در قالب طرحی با عنوان نهضت توسعه مدارس، مجموعاً هشت هزار پروژه عمرانی برای رفع نیازهای آموزشی کشور تعریف شده است. از این تعداد، بخش عمده‌ای از پروژه‌ها تا ابتدای مهر سال جاری تکمیل و به نظام آموزشی کشور تحویل داده شده‌اند.[1]

حمیدرضا خان‌محمدی، رئیس سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور، با تأیید این آمار اعلام کرد که روند ساخت‌وسازها متوقف نخواهد شد. او تأکید کرد که سایر پروژه‌های باقی‌مانده نیز با سرعت در حال اجرا هستند و تا پایان کار دولت فعلی تکمیل و در اختیار دانش‌آموزان قرار خواهند گرفت.[1]

«تحقق این هدف بزرگ تنها با کمک خیرین، مشارکت مستقیم مردم و استفاده از ظرفیت مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها امکان‌پذیر شده است.» این نقل‌قول مستقیمی از خان‌محمدی است که نشان می‌دهد مدل تأمین مالی سه‌جانبه، گره کور پروژه‌های نیمه‌تمام آموزشی را باز کرده است. ورود صنایع بزرگ به عرصه مدرسه‌سازی، حجم اعتبارات این بخش را به شکل چشمگیری افزایش داده است.[1]

یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های موج جدید مدرسه‌سازی، الزام به رعایت ضوابط مناسب‌سازی برای دانش‌آموزان توان‌یاب است. طبق دستورالعمل‌های بالادستی، تمامی مدارس جدیدالاحداث باید حتماً برای استفاده افراد دارای معلولیت جسمی و حرکتی بهینه‌سازی شده باشند تا دسترسی برابر به آموزش تضمین شود.[1]

این مناسب‌سازی تنها به ساختمان‌های نوساز محدود نمی‌شود. به گفته رئیس سازمان نوسازی مدارس، سالانه ۵۰۰ مدرسه قدیمی نیز در فصل تابستان با در نظر گرفتن ضوابط فنی و مهندسی مناسب‌سازی می‌شوند تا هیچ دانش‌آموزی به دلیل شرایط فیزیکی از تحصیل بازنماند.[1]

تغییر استراتژی در پایتخت

استان تهران که به دلیل مهاجرت‌پذیری بالا و کمبود شدید زمین همواره با مشکل تراکم بالای دانش‌آموزان در کلاس‌ها روبه‌رو بوده، اکنون در کانون این تحولات قرار گرفته است. مدیریت ارشد استان برای جبران این عقب‌ماندگی تاریخی، طرح‌های گسترده‌ای را کلید زده است.[2][3]

محمدصادق معتمدیان، استاندار تهران، در اواخر مهرماه در جلسه شورای برنامه‌ریزی استان از احداث سه هزار کلاس درس جدید در شهرستان‌های مختلف این استان خبر داد. این حجم از ساخت‌وساز در پایتخت طی سال‌های اخیر کم‌سابقه ارزیابی می‌شود و گامی مهم در جهت رفع بحران فضا محسوب می‌گردد.[2][3]

استراتژی مکان‌یابی مدارس در تهران دستخوش تغییرات بنیادین شده است. معتمدیان اعلام کرد که از این پس، جانمایی مدارس و تخصیص منابع مالی صرفاً بر اساس تراکم دانش‌آموزی و نیاز واقعی مناطق صورت می‌گیرد، نه صرفاً در دسترس بودن زمین‌های ارزان‌قیمت در حاشیه شهرها.[2][3]

استاندار تهران با تأکید بر لزوم توزیع متوازن امکانات آموزشی گفت که اولویت‌بندی پروژه‌ها باید بر اساس نیاز واقعی شهرستان‌ها بازنگری شود. این رویکرد جدید تضمین می‌کند که کمبود فضاهای آموزشی به صورت عادلانه و هدفمند در مناطقی که بیشترین آسیب‌پذیری را دارند جبران شود.[2]

این اظهارات در جریان سفر استانی به شهرستان پاکدشت و در جمع مدیران محلی بیان شد. پاکدشت به عنوان منطقه‌ای کارگرنشین در حاشیه پایتخت، سال‌هاست از تراکم بالای کلاس‌های درس رنج می‌برد و اکنون در اولویت تخصیص بودجه و احداث فضاهای جدید قرار گرفته است.[3]

تأمین زمین در بافت‌های متراکم شهری همواره یک چالش اساسی برای دولت بوده است. با این حال، استاندار تهران توضیح داد که با پیگیری‌های مستمر طی دو سال گذشته، زمین‌های مورد نیاز در بسیاری از مناطق بحرانی تأمین شده و روند اجرای پروژه‌ها شتاب قابل توجهی گرفته است.[3]

این موج مدرسه‌سازی تأثیر مستقیمی بر کیفیت آموزش و برقراری عدالت آموزشی خواهد داشت. کاهش تعداد دانش‌آموزان در هر کلاس از مرز بحرانی به استانداردهای قابل قبول، به معلمان اجازه می‌دهد زمان بیشتری را برای آموزش فردی اختصاص دهند و از افت تحصیلی جلوگیری کنند.[2][3]

تکمیل پروژه‌های باقی‌مانده در سطح ملی، نیازمند تداوم جریان سرمایه‌گذاری خیرین و تخصیص به‌موقع اعتبارات دولتی در ماه‌های آینده است. کارشناسان معتقدند حفظ این هم‌افزایی بی‌نظیر میان نهادهای حاکمیتی و بخش خصوصی، می‌تواند پرونده مدارس فرسوده را برای همیشه در سراسر ایران ببندد.[1]