تصویب ۱۲.۲ میلیون دلار سرمایه‌گذاری خارجی برای احداث ۳۲ مگاوات نیروگاه خورشیدی در ایران

سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی برق (ساتبا) روز گذشته، ۱۴ مهر ۱۴۰۵، از تصویب چهار طرح جدید سرمایه‌گذاری خارجی خبر داد. این پروژه‌ها با مجموع ارزش بیش از ۱۲.۲ میلیون دلار، برای احداث ۳۲ مگاوات نیروگاه خورشیدی در چهار استان کشور برنامه‌ریزی شده‌اند.[1][2]

این مصوبات در سیصد و دهمین نشست هیأت سرمایه‌گذاری خارجی که در دوازدهم شهریورماه سال جاری برگزار شده بود، به تایید نهایی رسیدند. ورود این حجم از سرمایه خارجی در شرایط کنونی، نشان‌دهنده جذابیت اقتصادی پروژه‌های تجدیدپذیر در زیرساخت‌های انرژی ایران است.[3]

زهره اولیا، مدیرکل دفتر بررسی‌های اقتصادی و تأمین منابع مالی ساتبا، در این باره توضیح داد: «بر اساس مصوبات این جلسه، احداث نیروگاه خورشیدی ۶ مگاواتی توسط یک ایرانی مقیم امارات متحده عربی با سرمایه‌گذاری یک میلیون و ۱۴۰ هزار دلار در استان بوشهر به تصویب رسید.»[1][2]

بزرگترین بخش این بسته سرمایه‌گذاری به استان اصفهان اختصاص دارد. در این طرح، یک نیروگاه خورشیدی مجهز به ردیاب تک‌محوره با ظرفیت ۲۰ مگاوات احداث خواهد شد. سرمایه‌گذار این پروژه که مقیم جزایر ویرجین بریتانیا است، رقمی بالغ بر ۱۰ میلیون و ۳۵۲ هزار یورو را وارد این طرح می‌کند.[2]

تنوع جغرافیایی و مشارکت منطقه‌ای

علاوه بر بوشهر و اصفهان، استان‌های خراسان جنوبی و سمنان نیز میزبان پروژه‌های جدید خواهند بود. یک سرمایه‌گذار از کشور عمان، احداث نیروگاه خورشیدی ۳ مگاواتی در خراسان جنوبی را با ارزش ۶۰۵ هزار و ۲۰۰ دلار بر عهده گرفته است.[1][3]

در استان سمنان نیز طرح بهره‌برداری و تأمین هزینه‌های جاری یک نیروگاه خورشیدی ۳ مگاواتی به تصویب رسیده است. این پروژه توسط یک سرمایه‌گذار خارجی از کشور سوریه و با تزریق ۱۳۵ هزار دلار سرمایه عملیاتی خواهد شد.[2]

پراکندگی جغرافیایی این پروژه‌ها نشان می‌دهد که ظرفیت تابش خورشید در مناطق مختلف ایران مورد توجه سرمایه‌گذاران قرار گرفته است. توسعه متوازن نیروگاه‌ها در سطح کشور می‌تواند به کاهش چشمگیر تلفات انتقال در شبکه سراسری برق کمک کند.[1]

مدیرکل دفتر بررسی‌های اقتصادی ساتبا با اشاره به پتانسیل‌های موجود افزود: «صاحبان پروژه‌های متقاضی شراکت با سرمایه‌گذاران خارجی می‌توانند طرح‌های مطالعه‌شده و دارای گزارش توجیه فنی و اقتصادی خود را به سازمان سرمایه‌گذاری و کمک‌های فنی و اقتصادی ایران ارائه کنند.»[2][3]

راهبردی برای عبور از ناترازی

شبکه برق ایران در سال‌های اخیر با چالش جدی ناترازی در زمان اوج مصرف تابستان مواجه بوده است. بر اساس آمارهای وزارت نیرو، توسعه سریع نیروگاه‌های خورشیدی یکی از موثرترین و پاک‌ترین روش‌ها برای جبران این کمبود ساختاری به شمار می‌رود.

تزریق ۳۲ مگاوات برق جدید به شبکه، معادل تامین انرژی هزاران واحد مسکونی در ساعات پیک مصرف است. این ظرفیت‌سازی، فشار مضاعف بر نیروگاه‌های حرارتی و مصرف سوخت‌های فسیلی گران‌قیمت را به شکل ملموسی کاهش می‌دهد.[1][2]

کارشناسان حوزه انرژی معتقدند که تضمین خرید برق تجدیدپذیر توسط دولت، عامل اصلی ترغیب سرمایه‌گذاران خارجی بوده است. قراردادهای بلندمدت خرید تضمینی، ریسک بازگشت سرمایه را به حداقل رسانده و حاشیه سود مطمئنی را برای مشارکت‌کنندگان فراهم می‌کنند.[3]

اطلاعات تکمیلی برای جذب سرمایه‌های جدید از طریق سامانه جامع اطلاعات سرمایه‌گذاری کشور در دسترس عموم قرار گرفته است. این شفافیت اطلاعاتی، مسیر را برای ورود شرکت‌های بین‌المللی به بازار رو به رشد انرژی‌های نو در ایران هموارتر می‌سازد.[2]

چشم‌انداز توسعه انرژی‌های پاک

روند رو به رشد سرمایه‌گذاری در بخش خورشیدی، کاملا همسو با تعهدات زیست‌محیطی برای کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای است. جایگزینی هر مگاوات برق خورشیدی با تولیدات حرارتی، از انتشار صدها تن دی‌اکسید کربن در سال جلوگیری می‌کند.[1][3]

پیش از این نیز در خرداد ۱۴۰۵، ظرفیت نیروگاه‌های خورشیدی دارای سرمایه‌گذاری خارجی در استان خراسان جنوبی با رشد ۱۶۶ درصدی به ۴۸ مگاوات رسیده بود. این آمارها نشان‌دهنده یک شیب صعودی پایدار در توسعه زیرساخت‌های تجدیدپذیر است.[1]

با ادامه این روند حمایتی، پیش‌بینی می‌شود که سهم انرژی‌های تجدیدپذیر در سبد تولید برق کشور طی سال‌های آینده افزایش چشمگیری یابد. موفقیت این چهار طرح می‌تواند به عنوان الگویی موفق برای جذب سرمایه‌های کلان‌تر در آینده عمل کند.[2]

در نهایت، پایداری بلندمدت شبکه برق نیازمند تداوم این سرمایه‌گذاری‌ها و توسعه همزمان زیرساخت‌های ذخیره‌سازی است. ورود فناوری‌های نوین به این عرصه، نشان از ارتقای کیفی و بلوغ پروژه‌های خورشیدی در سطح کشور دارد.[1][2]

ارتقای راندمان با فناوری‌های نوین

استفاده از فناوری ردیاب تک‌محوره در نیروگاه ۲۰ مگاواتی اصفهان، یک گام مهم در ارتقای راندمان تولید محسوب می‌شود. این سیستم‌ها با تعقیب مسیر حرکت خورشید در طول روز، میزان جذب انرژی را بین ۱۵ تا ۲۵ درصد نسبت به پنل‌های ثابت افزایش می‌دهند.[2][3]

این فناوری پیشرفته، اگرچه هزینه اولیه سرمایه‌گذاری را اندکی بالا می‌برد، اما در بلندمدت با تولید برق بیشتر، بازگشت سرمایه را تسریع می‌کند. انتخاب این سیستم توسط سرمایه‌گذار بریتانیایی، نشان‌دهنده نگاه استراتژیک به سودآوری پروژه‌های خورشیدی در ایران است.

از سوی دیگر، حضور سرمایه‌گذاران منطقه‌ای از کشورهای همسایه مانند عمان و امارات، نویدبخش تقویت دیپلماسی انرژی در خاورمیانه است. این همکاری‌های اقتصادی می‌تواند به تبادل دانش فنی و گسترش شبکه‌های مشترک برق در آینده منجر شود.[1][2]

وزارت نیرو هدف‌گذاری کلانی برای احداث هزاران مگاوات نیروگاه تجدیدپذیر تا پایان برنامه توسعه هفتم در نظر گرفته است. تحقق این اهداف بلندپروازانه، بدون مشارکت فعال بخش خصوصی و جذب منابع مالی بین‌المللی به سختی امکان‌پذیر خواهد بود.[3]

ساتبا به عنوان متولی اصلی این حوزه، در تلاش است تا با تسهیل فرآیندهای اداری و ارائه مشوق‌های گمرکی، موانع پیش روی سرمایه‌گذاران را بردارد. تسریع در صدور مجوزها و شفافیت در قراردادهای خرید برق، از جمله این اقدامات کلیدی است.[1][2]

با نهایی شدن و اتصال این ۳۲ مگاوات به شبکه سراسری، گام عملی دیگری در مسیر گذار انرژی ایران برداشته می‌شود. موفقیت در اجرای به موقع این پروژه‌ها، سنگ محکی برای سنجش کارآمدی سیاست‌های حمایتی دولت در بخش تجدیدپذیرها خواهد بود.[3]