رفتن به محتوای اصلی

روند کامل رویداد

ازسرگیری جنگ داخلی در اتیوپی

اریتره با ارسال درخواستی رسمی به شورای امنیت سازمان ملل متحد، خواستار مداخله علیه اتیوپی شد و آرایش نظامی اخیر آدیس‌آبابا را «اعلام صریح جنگ» خواند.

تحریریه کوهستان· به‌روزرسانی

«ازسرگیری جنگ داخلی در اتیوپی» را در اپ کوهستان دنبال کنید تا از خبرهای تازه‌اش باخبر شوید. دریافت اپ

اریتره رسماً از شورای امنیت سازمان ملل خواست تا در مناقشه فزاینده با اتیوپی مداخله کند.از گزارش: درخواست اریتره از شورای امنیت برای مهار اتیوپی در پی «اعلام جنگ» آدیس‌آبابا

این خبر را به اشتراک بگذارید

تازه‌ترین گزارش

درخواست اریتره از شورای امنیت برای مهار اتیوپی در پی «اعلام جنگ» آدیس‌آبابا

اریتره با ارسال درخواستی رسمی به شورای امنیت سازمان ملل متحد، خواستار مداخله علیه اتیوپی شد و آرایش نظامی اخیر آدیس‌آبابا را «اعلام صریح جنگ» خواند. این اقدام پس از آن صورت می‌گیرد که اتیوپی با ادعای نقض مرزها توسط اریتره، به سازوکارهای دفاع مشروع متوسل شد؛ رخدادی که تنش‌های دیپلماتیک میان دو کشور را شدت بخشیده است.

  • اریتره در ۱۰ اکتبر با تسلیم درخواستی به شورای امنیت سازمان ملل، خواستار اقدامات بازدارنده علیه اتیوپی شد و تحرکات اخیر را «اعلام جنگ» دانست.
  • این دادخواست پس از آن مطرح شد که اتیوپی با استناد به ماده ۵۱ منشور ملل متحد، مدعی دفاع مشروع در برابر تعرض نیروهای اریتره به تیگرای شد.
  • هر دو کشور با ارتشی کاملاً تجهیزشده و مرزهایی پرتنش روبه‌رو هستند که بیم بازگشت به جنگی در مقیاس وسیع مشابه درگیری‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۲ را بالا برده است.
  • شورای امنیت سازمان ملل باید درباره بررسی رسمی این بحران تصمیم بگیرد، هرچند شکاف‌های ژئوپلیتیک تصویب قطعنامه‌های الزام‌آور را دشوار می‌سازد.

دولت اریتره در ۱۰ اکتبر ۲۰۲۶ رسماً از شورای امنیت سازمان ملل متحد درخواست کرد تدابیر بازدارنده‌ای فوری علیه اتیوپی اتخاذ کند. اسمره موضع‌گیری‌های اخیر آدیس‌آبابا را مصداق صریح «اعلام جنگ» دانست و خواستار مداخله بین‌المللی برای جلوگیری از رویارویی تمام‌عیار نظامی شد.[1][2]

این تنش فزاینده دیپلماتیک در پی اقدام اخیر اتیوپی مبنی بر استناد به ماده ۵۱ منشور سازمان ملل متحد رخ داد؛ ماده‌ای که حق دفاع مشروع را به رسمیت می‌شناسد. مقامات اتیوپیایی ادعا کرده‌اند که تحرکات نظامی اریتره در منطقه شمالی تیگرای عامل اصلی آرایش دفاعی آن‌ها بوده است.[1][3]

اریتره هرگونه عبور از مرز را قویاً رد می‌کند و استناد اتیوپی به ماده ۵۱ را بهانه‌ای ساختگی برای تهاجم تازه می‌خواند. وزارت اطلاعات اریتره در نامه‌ای خطاب به اعضای پانزده‌گانه شورای امنیت مدعی شد که اتیوپی در حال زمینه‌چینی برای یک حمله نظامی یک‌جانبه است.[2][4]

این بن‌بست شدیدترین افول در روابط دوجانبه از زمان پایان جنگ تیگرای در سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۲ به شمار می‌رود. در آن درگیری، نیروهای اریتره در کنار ارتش فدرال اتیوپی جنگیدند، اما دو متحد پیشین اکنون بر سر اختلافات مرزی دچار شکافی عمیق شده‌اند.[1][5]

مرز شدیداً نظامی‌شده میان اریتره و منطقه تیگرای در اتیوپی کانون بحران کنونی است.

رایزنی‌ها در شورای امنیت

شورای امنیت سازمان ملل هنوز جلسه اضطراری برای بررسی درخواست اریتره تشکیل نداده است، با این حال منابع دیپلماتیک می‌گویند رایزنی‌های اولیه آغاز شده است. هرگونه قطعنامه الزام‌آور نیازمند موافقت پنج عضو دائم این شورا خواهد بود.[3][6]

ناظران منطقه‌ای هشدار می‌دهند که لحن تند رهبران دو کشور فرصت تنش‌زدایی را به‌سرعت کاهش می‌دهد. اتحادیه آفریقا همواره در میانجی‌گری در مناقشات مرتبط با دولت فدرال اتیوپی با دشواری روبه‌رو بوده و همین امر سازمان ملل را به مرجع اصلی داوری بدل کرده است.[1][4]

کانون بحران کنونی مرز بسیار نظامی‌شده‌ای است که اریتره را از منطقه تیگرای اتیوپی جدا می‌کند. در پی توافق صلح پرتوریا در نوامبر ۲۰۲۲، اریتره بخشی از نیروهای خود را در مناطق مورد مناقشه مرزی حفظ کرد؛ حضوری که اتیوپی اکنون آن را تهدیدی بالفعل تلقی می‌کند.[2][5]

دولت آبی احمد، نخست‌وزیر اتیوپی، تأکید دارد که تأمین امنیت مرزهای شمالی یک اصل حاکمیتی خدشه‌ناپذیر است. با استناد به ماده ۵۱، آدیس‌آبابا عملاً چارچوب حقوقی لازم را برای توسل به نیروی نظامی در صورت احساس تهدید از سوی نیروهای اریتره فراهم کرده است.[1][3]

پیامدهای امنیتی در سطح منطقه

درگیری دوباره میان این دو کشور شاخ آفریقا را، که پیش‌تر نیز با بی‌ثباتی داخلی دست‌به‌گریبان بود، به‌شدت متشنج خواهد کرد. هر دو کشور ارتش‌های پرتعداد و با‌تجربه‌ای دارند که قادر به پیشبرد جنگ‌های کلاسیک و فرسایشی در زمین‌های ناهموار کوهستانی هستند.[4][6]

عوارض طبیعی و کوهستانی میان دو کشور فرصت تثبیت مواضع دفاعی را تقویت می‌کند.

پیامدهای استراتژیک این بحران فراتر از خطوط مرزی رفته و آبراه‌های حیاتی دریای سرخ را متأثر می‌کند. اریتره بیش از هزار کیلومتر خط ساحلی در این دریا در اختیار دارد و هرگونه بی‌ثباتی در آن، مسیرهای کشتیرانی بین‌المللی را که اکنون نیز تحت فشار تنش‌های منطقه‌ای است، مختل خواهد کرد.[2][5]

کشورهای همسایه از جمله جیبوتی و سومالی نسبت به لفاظی‌های تند طرفین ابراز نگرانی عمیق کرده‌اند. وقوع درگیری نظامی موج تازه‌ای از آوارگی جمعی به همراه خواهد داشت و پناهجویان را از مرزهای نفوذپذیر سرازیر خواهد کرد، آن هم در شرایطی که امکانات بشردوستانه در بالاترین حد ظرفیت خود فعال است.[1][3]

نهادهای مالی بین‌المللی با دقت این بحران را رصد می‌کنند، زیرا اقتصاد هر دو کشور در برابر شوک‌های خارجی بسیار شکننده است. اتیوپی در حال حاضر روند پیچیده تجدید ساختار بدهی‌های حاکمیتی خود را دنبال می‌کند؛ فرآیندی که بازگشت به جنگ آن را بلافاصله متوقف خواهد ساخت.[2][4]

بن‌بست دیپلماتیک

درخواست اریتره از شورای امنیت به‌طور مشخص شامل اعمال تحریم‌های هدفمند و انزوای دیپلماتیک رهبری اتیوپی است. اسمره استدلال می‌کند که بدون فشار فوری بین‌المللی، آدیس‌آبابا سکوت جهانی را به منزله چراغ سبز برای حمله نظامی برون‌مرزی قلمداد خواهد کرد.[5][6]

در مقابل، دیپلمات‌های اتیوپیایی تأکید می‌کنند که اعلامیه مبتنی بر ماده ۵۱ پاسخی قانونی، شفاف و متناسب به نقض ملموس تمامیت ارضی است. آنان از جامعه جهانی خواسته‌اند به‌جای مجازات اقدامات دفاعی اتیوپی، بر راستی‌آزمایی حضور نیروهای اریتره در خاک تیگرای تمرکز کند.[1][3]

اتحادیه آفریقا در آدیس‌آبابا، به دلیل تنش‌های تاریخی با اسمره، در میانجی‌گری میان دو کشور با دشواری مواجه است.

ایالات متحده و اتحادیه اروپا همواره از کمک‌های خارجی به‌عنوان اهرم نفوذ بر این دو کشور استفاده کرده‌اند، اما نفوذ دیپلماتیک آن‌ها کاهش یافته است. اسمره و آدیس‌آبابا اتحادهای بین‌المللی خود را متنوع‌تر کرده و به شرکایی گرایش یافته‌اند که کمک‌های خود را مشروط نمی‌کنند.[2][4]

نهادهای امدادرسان حاضر در شمال اتیوپی گزارش می‌دهند که غیرنظامیان خود را برای خطرات خشونت احتمالی آماده می‌کنند. زنجیره‌های تأمین مواد غذایی ضروری و دارویی در برابر هرگونه جابه‌جایی در استقرار نیروهای نظامی در طول مرزهای مورد مناقشه بسیار آسیب‌پذیرند.[1][5]

گام‌های بعدی سازمان ملل

اکنون توجه اصلی به نیویورک معطوف است؛ جایی که شورای امنیت باید درباره ورود رسمی به دادخواست اریتره تصمیم بگیرد. طبق آیین‌نامه داخلی، هر کشور عضو اجازه دارد مناقشه‌ای را برای بررسی به این شورا ارجاع دهد.[3][6]

اسمره هشدار داده است که اگر شورا از اعمال تدابیر بازدارنده خودداری کند، تمام اقدامات لازم را برای دفاع از حاکمیت خود انجام خواهد داد. این ادبیات متقابل دقیقاً مشابه ادعاهای دفاع مشروع اتیوپی است و تقارن دیپلماتیک خطرناکی ایجاد می‌کند.[2][5]

با توزیع دادخواست ۱۰ اکتبر میان کشورهای عضو سازمان ملل، سازوکار جلوگیری از منازعات بین‌المللی در معرض آزمونی دشوار قرار گرفته است. روزهای پیش رو مشخص خواهد کرد که آیا مداخله دیپلماتیک قادر به تنش‌زدایی خواهد بود یا درگیری‌های مستقیم آغاز می‌شود.[1][4]

انتظار می‌رود شورای صلح و امنیت اتحادیه آفریقا نیز نشستی اضطراری در آدیس‌آبابا برای بررسی اوضاع بحرانی برگزار کند. با این حال، بدبینی دیرینه اریتره به اتحادیه آفریقا میانجی‌گری منطقه‌ای را دشوار ساخته و بار دیپلماسی را تماماً بر دوش سازمان ملل می‌گذارد.[1][3]

تحلیلگران نظامی یادآور می‌شوند که عوارض طبیعی در طول مرز تیگرای و اریتره شرایط را به سود مواضع دفاعی مستحکم تغییر می‌دهد و هرگونه تهاجم مرزی را بسیار پرهزینه می‌کند. هر دو ارتش از توپخانه گسترده و یگان‌های مکانیزه برخوردارند؛ عاملی که در صورت ناکامی بازدارندگی، احتمال یک جنگ کلاسیک پرخسارت را تشدید می‌کند.[2][6]

منابع

  1. [1]Al Jazeera — Eritrea urges UN to intervene in standoff with Ethiopia مطالعه در Al Jazeera →
  2. [2]Al Arabiya English — Eritrea urges UN to act against Ethiopia's 'declaration of war' مطالعه در Al Arabiya English →
  3. [3]Xinhua — Eritrea urges UN intervention amid escalating tensions with Ethiopia مطالعه در Xinhua →
  4. [4]Ahram Online — Eritrea urges UN to condemn Ethiopia's 'declaration of war' مطالعه در Ahram Online →
  5. [5]Syrian Arab News Agency — Eritrea urges UN Security Council to take action against Ethiopia مطالعه در Syrian Arab News Agency →
  6. [6]Breaking the News — Eritrea urges UN to condemn Ethiopia's 'war declaration' مطالعه در Breaking the News →

آنچه باید زیر نظر داشت

  • شورای امنیت سازمان ملل متحد باید درباره بررسی رسمی بحران میان اتیوپی و اریتره تصمیم‌گیری کند.

نمودارها، نقشه‌ها و تصاویر

این درگیری جبهه‌های متعددی را در سراسر شمال اتیوپی گشوده است و گزارش‌ها حاکی از نبرد در تیگرای، آمهارا و عفر است.از گزارش: نیروهای فدرال اتیوپی با از سرگیری درگیری‌ها در شمال، آلاماتا را بازپس گرفتند ·
مرز طولانی، تثبیت‌نشده و تسلیحاتی‌شده میان اتیوپی و اریتره چندین دهه است که کانون بحران‌های امنیتی به شمار می‌رود.از گزارش: استناد اتیوپی به ماده ۵۱ منشور ملل متحد؛ آدیس‌آبابا از پیشروی ارتش اریتره در تیگرای خبر داد ·
ازسرگیری رویارویی‌های نظامی در شاخ آفریقا می‌تواند کریدورهای حیاتی کشتیرانی را دستخوش بی‌ثباتی کرده و هزینه بیمه حمل‌ونقل دریایی را افزایش دهد.از گزارش: استناد اتیوپی به ماده ۵۱ منشور ملل متحد؛ آدیس‌آبابا از پیشروی ارتش اریتره در تیگرای خبر داد ·
پروازهای تجاری به مکله در اواخر سپتامبر و پس از تصرف موقت فرودگاه توسط شورشیان متوقف شده بود.از گزارش: نیروهای فدرال اتیوپی پس از عقب‌نشینی تی‌پی‌ال‌اف کنترل مکله، پایتخت تیگرای را پس گرفتند ·
با فروپاشی توافق صلح ۲۰۲۲، صدها هزار غیرنظامی بار دیگر با خطر آوارگی و انسداد راه‌های کمک‌رسانی مواجه‌اند.از گزارش: نیروهای فدرال اتیوپی پس از عقب‌نشینی تی‌پی‌ال‌اف کنترل مکله، پایتخت تیگرای را پس گرفتند ·

مهر ۱۴۰۵

  1. استناد اتیوپی به ماده ۵۱ منشور ملل متحد؛ آدیس‌آبابا از پیشروی ارتش اریتره در تیگرای خبر داد
  2. نیروهای فدرال اتیوپی پس از عقب‌نشینی تی‌پی‌ال‌اف کنترل مکله، پایتخت تیگرای را پس گرفتند
  3. نیروهای فدرال اتیوپی با از سرگیری درگیری‌ها در شمال، آلاماتا را بازپس گرفتند

روند رویداد تا امروز

بحران کنونی که آرامش شکننده حاصل از توافق صلح نوامبر ۲۰۲۲ پرتوریا را از بین برده است، در اواخر سپتامبر ۲۰۲۶ شدت گرفت. گزارش‌ها حاکی از آن است که در ۲۲ سپتامبر، حملات پهپادی فدرال در شهر آلاماتا دست‌کم ۱۴ غیرنظامی را کشت که این رویداد موجب شد جبهه آزادی‌بخش خلق تیگرای اعلام جنگ تدافعی کند.

در ۲۳ سپتامبر، جبهه آزادی‌بخش خلق تیگرای حمله گسترده‌ای را آغاز کرد که عملاً توافق صلح را باطل ساخت. این درگیری‌ها در پی حمله ائتلافی تازه‌تاسیس از هفت گروه شورشی با هدف سرنگونی دولت رخ داد و جبهه‌های جدید متعددی را در سراسر مناطق تیگرای، آمهارا و عفر گشود. رهبران نظامی اتیوپی کشورهای همسایه، سودان و مصر را به حمایت از این ائتلاف متهم کردند؛ ادعایی که توسط هر دو کشور رد شد.

مناطق مرزی مورد مناقشه در مجاورت تیگرای پس از نبردهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۲ همچنان از متراکم‌ترین پایگاه‌های استقرار نظامی به شمار می‌روند.از گزارش: استناد اتیوپی به ماده ۵۱ منشور ملل متحد؛ آدیس‌آبابا از پیشروی ارتش اریتره در تیگرای خبر داد ·

پس از روزها درگیری شدید، نیروی دفاع ملی اتیوپی و شبه‌نظامیان متحد آن در ۲۸ سپتامبر شهر استراتژیک آلاماتا را از نیروهای تیگرای بازپس گرفتند. همزمان با این پیشروی‌های نظامی، مناقشه به یک بحران دیپلماتیک حاد نیز دامن زد و اتیوپی به دلیل اتهام حمایت دولتی از شورشیان، روابط خود با اریتره را قطع کرد.

پیشروی نیروهای دولتی ادامه یافت تا اینکه ارتش فدرال اتیوپی و شبه‌نظامیان متحد موسوم به «نیروی صلح تیگرای» کنترل مکله، پایتخت ایالت تیگرای را نیز به دست گرفتند. این تسلط پس از آن محقق شد که جبهه آزادی‌بخش خلق تیگرای از مرکز این ایالت عقب‌نشینی کرد. این گروه شورشی اعلام کرد که برای نجات ۵۰۰ هزار شهروند پایتخت از آتش نبردهای سنگین شهری، تشکیلات اداری خود را موقتاً منتقل کرده است.

مناقشه دوباره شعله‌ورشده در تیگرای با مرزهای اریتره و سودان تلاقی دارد و نگرانی‌ها از بروز یک جنگ نیابتی منطقه‌ای را افزایش داده است.از گزارش: نیروهای فدرال اتیوپی پس از عقب‌نشینی تی‌پی‌ال‌اف کنترل مکله، پایتخت تیگرای را پس گرفتند ·