نیروهای فدرال اتیوپی با از سرگیری درگیری‌ها در شمال، آلاماتا را بازپس گرفتند

نیروهای فدرال اتیوپی و شبه‌نظامیان متحدشان، شهر استراتژیک آلاماتا در جنوب تیگرای را بازپس گرفتند؛ رویدادی که نشان‌دهنده تغییری چشمگیر در درگیری‌های رو به گسترشی است که توافق صلح نوامبر ۲۰۲۲ پرتوریا را در هم شکسته است. «نیروی صلح تیگرای»، یک گروه شبه‌نظامی طرفدار دولت که در کنار نیروی دفاع ملی اتیوپی (ENDF) می‌جنگد، در ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶ و پس از روزها حملات شدید پیاده‌نظام و گلوله‌باران توپخانه‌ای، خبر این تسخیر را اعلام کرد. آلاماتا که در حدود ۱۲۰ کیلومتری جنوب مکله (مرکز منطقه) واقع شده، به عنوان یک قطب تدارکاتی حیاتی در نزدیکی مرز تیگرای-آمهارا عمل می‌کند و در طول جنگ داخلی ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۲ بارها دست به دست شده بود.[1][2]

پیشروی نیروهای فدرال در پی حمله گسترده‌ای صورت می‌گیرد که در ۲۳ سپتامبر توسط جبهه آزادی‌بخش خلق تیگرای (TPLF) و جناح‌های متحد آن آغاز شد. سه روز پیش از آن، این جبهه از تشکیل «ائتلاف نیروهای مردمی اتیوپی برای بقا» خبر داد؛ ائتلافی متشکل از هفت گروه مسلح - از جمله جنبش ملی فانو آمهارا - که هدف آن سرنگونی دولت نخست‌وزیر ابی احمد است. در نخستین پیشروی، نیروهای تیگرای کنترل سه فرودگاه منطقه‌ای در مکله، آکسوم و شیره را به دست گرفتند و موجب تعلیق تمامی پروازهای تجاری به این منطقه شدند.[5]

از سرگیری خصومت‌ها با تشدید شدید بمباران‌های هوایی همراه بود. در ۲۲ سپتامبر، نیروی دفاع ملی اتیوپی بین ۱۵ تا ۱۷ حمله پهپادی در داخل و اطراف آلاماتا انجام داد که اهدافی از جمله مدارس و یک بیمارستان را هدف قرار داد. مقامات تیگرای گزارش دادند که این حملات دست‌کم ۱۴ غیرنظامی را کشته و ۲۲ نفر دیگر را مجروح کرده است. در پی این بمباران‌ها، جبهه آزادی‌بخش خلق تیگرای دولت فدرال را به «تهاجم آشکار» متهم کرد و آغاز یک «جنگ تدافعی» را اعلام نمود.[5]

این درگیری به سرعت به فراتر از تیگرای سرایت کرده و جبهه‌های متعددی را در مناطق همجوار آمهارا و عفر گشوده است. در عفر، نیروهای تیگرای و متحدان محلی آن‌ها شهرهای آبالا و اربتی را تصرف کرده و به سمت افدرا در حال پیشروی هستند. این مسیر، احتمال تلاش برای قطع خط ارتباطی جیبوتی-سمرا را افزایش می‌دهد؛ کریدوری که برای تجارت و تامین تدارکات اتیوپیِ محصور در خشکی، از اهمیت استراتژیک حیاتی برخوردار است. اختلال در این مسیر، اهرم فشار قابل‌توجهی را در برابر دولت فدرال به ائتلاف شورشیان می‌دهد، اما خطر کشاندن کشور همسایه، جیبوتی، به این بحران را نیز به همراه دارد.[1][5]

درگیری‌های تازه، ثبات کل منطقه شاخ آفریقا را تهدید می‌کند و قدرت‌های منطقه‌ای یکدیگر را به دخالت‌های نیابتی متهم می‌کنند. در ۲۷ سپتامبر، فیلد مارشال برهانو جولا، فرمانده ارتش اتیوپی، کشورهای همسایه یعنی سودان و مصر را به حمایت از ائتلاف شورشیان متهم کرد و مدعی شد که این گروه‌های مسلح در خدمت «منافع نیروهای خارجی» هستند. سودان و مصر هر دو ارائه هرگونه حمایت مادی به این ائتلاف را تکذیب کرده‌اند. این پیامدهای دیپلماتیک، چشم‌انداز ژئوپلیتیکیِ از پیش ملتهبی را که تحت تأثیر جنگ داخلی جاری در سودان و مناقشات بر سر دسترسی به دریای سرخ شکل گرفته، پیچیده‌تر می‌کند.[3][4]

ناظران بشردوستانه هشدار می‌دهند که جمعیت غیرنظامی که هنوز از جنگ ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۲ با حدود ۶۰۰ هزار کشته بهبود نیافته است، با پیامدهای فاجعه‌باری روبرو است. شبکه‌های اینترنت و مخابرات در سراسر تیگرای قطع شده‌اند که این امر جریان اطلاعات مستقل را به شدت محدود کرده و در روند امدادرسانی اختلال ایجاد می‌کند. با وجود صدها هزار نفر از مردم تیگرای که همچنان آواره داخلی هستند و منطقه‌ای که با خشکسالی مرتبط با پدیده ال‌نینو دست و پنجه نرم می‌کند، بازگشت به جنگ تمام‌عیار خطر سوق دادن دوباره مردم به شرایط قحطی را در پی دارد.[1][5]

جامعه بین‌المللی نسبت به وخامت سریع وضعیت امنیتی ابراز نگرانی کرده است. مقامات سازمان ملل متحد با تاکید بر گزارش‌های به شدت نگران‌کننده از استفاده از پهپاد در مناطق غیرنظامی، خواستار توقف فوری درگیری‌ها شده‌اند. با این حال، در شرایطی که هم دولت فدرال و هم ائتلاف شورشیان بر کارزارهای نظامی خود پافشاری می‌کنند، کانال‌های دیپلماتیک تا حد زیادی متوقف مانده‌اند.[3][4]

برای دولت فدرال، بازپس‌گیری آلاماتا یک پیروزی تاکتیکی حیاتی در تلاش برای مهار شورش پیش از رسیدن تهدید به پایتخت محسوب می‌شود. با این وجود، ظهور «ائتلاف نیروهای مردمی اتیوپی برای بقا» نشان‌دهنده یک چالش ساختاری گسترده‌تر برای آدیس آبابا است، زیرا گروه‌هایی که از نظر تاریخی با یکدیگر در تضاد بوده‌اند - مانند جبهه آزادی‌بخش خلق تیگرای و شبه‌نظامیان آمهارا - به طور موقت علیه دولت مرکزی متحد شده‌اند. دوام این ائتلاف تاکتیکی احتمالاً مسیر درگیری‌ها را در هفته‌های آینده تعیین خواهد کرد.[2][5]