تدارک عربستان سعودی برای عملیات ۱۰۰ هزار نفره به‌منظور بازپس‌گیری تنگه باب‌المندب از حوثی‌ها

عربستان سعودی در حال سازماندهی پاسخی نظامی در مقیاس وسیع برای بازپس‌گیری کنترل تنگه باب‌المندب است؛ عملیاتی که پیش‌بینی می‌شود بیش از ۱۰۰ هزار نیروی زمینی یمنیِ تحت حمایت ریاض را با پشتیبانی هوایی عربستان وارد میدان کند. هدف این کارزار، عقب راندن نیروهای هم‌پیمان با ایران (انصارالله یمن) از نوار ساحلی دریای سرخ است که ماه گذشته به تصرف آن‌ها درآمد.[1][2][3]

گزارش‌ها حاکی از آن است که ریاض دو سناریوی عملیاتی مجزا را برای این کارزار که طی روزهای اخیر به تایید فرماندهی ارشد سعودی رسیده، بررسی می‌کند. سناریوی نخست، بر یک تک محدود و متمرکز ساحلی تکیه دارد که مشخصاً برای تامین امنیت تنگه و بازگرداندن جریان تردد شناورهای تجاری طراحی شده است.[1][3]

سناریوی دوم، رویکردی چندمحوری و هماهنگ را در چندین استان از جمله البیضاء، مأرب، تعز و الجوف پیش‌بینی می‌کند. در هر دو مدل عملیاتی، اجرای پیشروی زمینی بر عهده نیروهای دولت یمنیِ تحت حمایت ریاض خواهد بود و نیروی هوایی سلطنتی سعودی وظیفه تامین پوشش مستمر هوایی را عهده‌دار است.[3][4]

رد درخواست مداخله مستقیم نظامی از سوی واشینگتن

با وجود درخواست‌های مستقیم ریاض، ایالات متحده از ورود به این تهاجم در قالب نقش رزمی مستقیم خودداری کرده است. شاهزاده خالد بن سلمان، وزیر دفاع عربستان سعودی، در روز یکم اکتبر در دیداری با مقامات آمریکایی، جزئیات طرح عملیاتی را تشریح و خواستار اجرای حملات هوایی آمریکا علیه مواضع حوثی‌ها شد.[1]

واشینگتن این درخواست را رد کرد؛ تصمیمی که دومین پاسخ منفی دولت آمریکا طی هفته‌های اخیر به درخواست‌های مداخله نظامی جنبشی مستقیم در پشتیبانی از کارزار سعودی محسوب می‌شود. مقامات آمریکایی تصریح کردند اولویت کنونی کاخ سفید، اجتناب از درگیر شدن مستقیم در یک جنگ زمینی فرسایشی دیگر در خاورمیانه است.[1]

یک مقام آمریکایی در گفت‌وگو با اکسیوس موضع واشینگتن را چنین توصیف کرد: «ایالات متحده در حال حاضر دست به اقدام نظامی جنبشی نخواهد زد.»[1]

با وجود امتناع از ورود مستقیم به درگیری، ارتش آمریکا در مراحل طراحی عملیاتی و تامین اطلاعات نقش محوری ایفا می‌کند. پرسنل آمریکایی داده‌های حیاتی شناسایی و هدف‌یابی را در اختیار ارتش سعودی قرار می‌دهند و بنا بر گزارش‌ها، طی دو هفته گذشته بیش از ۲۰۰ موضع مشخص متعلق به نیروهای حوثی را مکان‌یابی کرده‌اند.[1]

مقامات آمریکایی اشاره کرده‌اند که در صورت مواجهه عملیات تحت رهبری عربستان با چالش‌های اساسی یا تهدید گسترده‌تر ثبات منطقه‌ای از سوی حوثی‌ها، موضع واشینگتن می‌تواند تعدیل شود، اما چارچوب دستوری فعلی، پشتیبانی را به کمک‌های غیرجنبشی محدود نگه داشته است.[1]

تشدید چشمگیر حملات هوایی

تدارکات برای این درگیری زمینی پس از تشدید کم‌سابقه تبادل آتش برون‌مرزی و بمباران‌های هوایی سرعت گرفته است. یحیی سریع، سخنگوی نظامی حوثی‌ها، اعلام کرد که جنگنده‌های سعودی ظرف ۲۴ ساعت در اوایل این هفته، ۹۴ نوبت حمله هوایی در مناطق مختلف یمن انجام داده‌اند.[7]

این حملات که با استفاده از جنگنده‌ها و موشک‌های هدایت‌دقیق صورت گرفت، اهدافی را در صنعا، پایتخت، و نیز استان‌های صعده، تعز، حجه، عمران و البیضاء مورد اصابت قرار داد.[7]

مقامات حوثی ادعا می‌کنند که این بمباران‌ها زیرساخت‌های غیرنظامی نظیر پل‌ها را هدف قرار داده و تلفات انسانی بر جای گذاشته است. آنان مدعی‌اند که شمار کلی حملات هوایی عربستان از زمان آغاز تشدید تنش‌های اخیر به ۱,۳۵۰ مورد رسیده است.[7]

یک منبع نظامی در صنعا در واکنش به این حملات مدعی شد: «پل‌های غیرنظامی کاربرد نظامی ندارند» و روند هدف‌یابی عربستان را نشانه «ورشکستگی کامل استراتژیک» توصیف کرد.[7]

در مقابل، منابع سعودی تاکید دارند که حملات صرفاً متوجه سکوهای پرتاب موشک، تاسیسات پهپادی و دارایی‌های نظامی حوثی‌ها است که امنیت عربستان را تهدید می‌کنند. ریاض اخیراً گزارش داد که اصابت پرتابه‌ای از سوی حوثی‌ها به مدرسه‌ای در شهر نجران در نزدیکی مرز یمن خسارت وارد کرده است.[1][7]

نبرد بر سر گلوگاه راهبردی دریایی

محرک مستقیم تدارک این عملیات، پیشروی سریع نیروهای انصارالله در امتداد سواحل دریای سرخ طی ماه سپتامبر بود. حوثی‌ها توانستند جزیره پریم (میون) — پهنه‌ای ۱۳ کیلومتر مربعی که تنگه را به دو کانال تقسیم می‌کند — و شهر ساحلی ذباب در خاک اصلی یمن را تصرف کنند.[1][2]

این مانور تسلط فیزیکی مستقیم بر تنگه باب‌المندب را در اختیار این گروه قرار داد و امکان تحمیل شرایط بر تردد دریایی را برای آن‌ها فراهم ساخت. در واکنش، حوثی‌ها محاصره دریایی کشتی‌های وابسته به عربستان در دریای سرخ را اعلام کردند که تهدیدی ساختاری برای اقتصاد ریاض به شمار می‌رود.[2]

تنگه باب‌المندب دریای سرخ را به خلیج عدن متصل می‌کند و به عنوان معبر جنوبی پیونددهنده تجارت دریایی آسیا با مدیترانه و کانال سوئز عمل می‌کند. حدود ۷ درصد از کل نفت خام حمل‌شده از طریق دریا در جهان از این آبراه عبور می‌کند که آن را به نقطه‌ای حیاتی برای بازار جهانی انرژی تبدیل ساخته است.[2]

در شرایطی که تنگه هرمز تحت تاثیر تنش‌های گسترده‌تر منطقه‌ای با چالش امنیتی روبه‌رو است، بازگرداندن ثبات به باب‌المندب به اولویتی فوری در ساختار سیاست خارجی و اقتصادی ریاض بدل شده است. دیپلمات‌های غربی اشاره می‌کنند عربستان تا زمانی که حوثی‌ها کنترل تنگه را در دست داشته باشند، هرگونه مذاکره صلح را غیرممکن می‌داند.[2][3]

چالش هماهنگی میان نیروهای زمینی

تشدید کنونی درگیری‌ها، آتش‌بس شکننده‌ای را که از سال ۲۰۲۲ شدت جنگ داخلی یمن را کاهش داده بود، عملاً از میان برده است. تنش‌ها در ژوئیه ۲۰۲۶ در پی حادثه‌ای در فرودگاه صنعا بار دیگر شعله‌ور شد و به ازسرگیری حملات موشکی حوثی‌ها به زیرساخت‌های انرژی عربستان انجامید.[1][2]

زمان‌بندی آغاز عملیات زمینی همچنان متغیر است و برآوردهای نظامی بازه‌ای از روزهای آینده تا اوایل ماه نوامبر را نشان می‌دهند. این وقفه ناشی از پیچیدگی‌های لجستیکی در سازماندهی و هماهنگ‌سازی نیروی بزرگ نیابتی ۱۰۰ هزار نفره است.[3]

بخش زمینی این عملیات به‌شدت وابسته به گروه‌های یمنی ناهمگونی است که در طول یک دهه گذشته توسط عربستان سعودی و امارات متحده عربی تسلیح و آموزش دیده‌اند.[3][4]

تحلیل‌گران نظامی هشدار می‌دهند که این نیروهای ضدحوثی دچار تفرقه سیاسی عمیق هستند و در مقاطعی سابقه درگیری درون‌گروهی داشته‌اند؛ توانایی این تشکل‌ها برای حفظ هماهنگی پایدار در مصاف با مواضع تثبیت‌شده حوثی‌ها، بزرگ‌ترین آسیب‌پذیری ساختاری این عملیات محسوب می‌شود.[4]