۴ کشته در استانبول؛ ترکیه با شدیدترین سیل از سال ۱۹۴۲ روبه‌رو شد

سال‌ها بود که مدیران شهری ادعا می‌کردند زیرساخت‌های نوسازی‌شده استانبول توان تاب‌آوری در برابر طوفان‌های شدید فصلی را دارد. اما این ادعا چهارشنبه‌شب با ثبت بی‌سابقه‌ترین حجم بارندگی از سال ۱۹۴۲ فروریخت؛ سیلابی که سیستم‌های هدایت آب را زمین‌گیر کرد و شریان‌های اصلی تجاری شهر را به رودخانه‌هایی خروشان بدل ساخت.[1]

این بارش سیل‌آسا در بازه‌ای ۴۸ ساعته حجم آبی بی‌سابقه را بر سر مناطق شمالی آوار کرد؛ رقمی فراتر از میانگین تاریخی مجموع بارش‌های دو ماه سپتامبر و اکتبر، که شبکه دفع آب‌های سطحی شهر را در مهار این روان‌آب ناگهانی کاملاً ناتوان گذاشت.[1]

با شدت گرفتن بارندگی در شامگاه چهارشنبه، ترافیک این کلان‌شهر به‌کلی قفل شد. رانندگان ساعت‌ها درون خودروهای خود در محاصره آب‌های بالاآمده گرفتار ماندند و نیروهای امدادی ناچار شدند برای نجات سرنشینان از ماشین‌آلات سنگین استفاده کنند.[2][3]

شدت و حجم آب بزرگ‌ترین شهر اروپا را عملاً فلج کرد، هزاران تن را در محاصره قرار داد و تخلیه گسترده مناطق حادثه‌دیده را کلید زد. تصاویر هوایی از کانون‌های بحران، ون‌های واژگون‌شده، کامیون‌های غرق در آب و آوارهایی را نشان می‌داد که روی خیابان‌هایی ریخته بود که ساعاتی پیش به‌طور عادی در جریان بودند.[1][3]

دست‌کم ۴ نفر در جریان این حادثه جان باخته‌اند و با تداوم عملیات جست‌وجو در روزهای پایانی هفته، از سرنوشت چندین نفر دیگر اطلاعی در دست نیست. در میان قربانیان، نوجوانی به چشم می‌خورد که دچار برق‌گرفتگی شد و عابری پیاده که شدت جریان آب او را در خود بلعید.[1][3]

روز جمعه، تیم‌های امدادی جسد مردی ۶۶ ساله را از زیر پلی در منطقه ساری‌یر بیرون کشیدند. مصطفی چیفتچی، وزیر کشور ترکیه، حین بازدید از مناطق آسیب‌دیده به خبرنگاران گفت: «ما تمام توان خود را برای کمک به شهروندان به کار گرفته‌ایم، اما هم‌زمان با بزرگ‌ترین فاجعه سیلاب از سال ۱۹۴۲ مواجهیم.»[1]

آشکار شدن آسیب‌پذیری‌های ساختاری

ابعاد فاجعه‌بار این سیل پیامدهای توسعه لجام‌گسیخته شهری روی بستر طبیعی استانبول را عیان کرده است. شاهراه‌های ترانزیتی و پهنه‌های تجاری کلیدی شهر مستقیماً در مجاورت بستر تاریخی رودخانه‌ها ساخته شده بودند تا پاسخگوی جمعیت روبه‌رشد ۱۶ میلیون نفری این کلان‌شهر باشند.[1]

با تشدید بارش‌ها، این آبراه‌های بتن‌پوش‌شده مسیر طبیعی خود را پس گرفتند و صدها خودرو را زیر لایه‌های ضخیم گل‌ولای مدفون کردند. در محله آیازآقا در شمال شهر، سطح آب تا اندازه‌ای بالا آمد که کارگران در ساختمان‌ها محبوس شدند تا امدادگران به یاری‌شان بشتابند.[3]

اوضاع در مراکز تجاری وخیم‌تر بود، جایی که واحدهای تجاری مستقر در زیرزمین‌ها ظرف چند دقیقه به‌طور کامل به زیر آب رفتند. کسبه روز جمعه را به بیرون کشیدن کالاهای آسیب‌دیده از میان لجن سپری کردند و اهالی از طغیان ناگهانی رود بالادست و هجوم سیل به خیابان‌ها سخن گفتند.[3]

سیلاب خدمات پایه‌ای را در چندین منطقه مختل کرد و هزاران خانوار را بدون برق، آب لوله‌کشی و گاز شهری باقی گذاشت. نیروهای فنی شبانه‌روز در تلاش‌اند کانال‌های مسدودشده را بازگشایی و شبکه برق را وصل کنند، اما در نقاطی که آب هنوز فروکش نکرده پیشرفت کار کند است.[3]

دولت ترکیه حدود ۴۶ هزار نیرو، شامل واحدهای مدیریت بحران، گارد ساحلی و کارگران شهرداری را برای پاکسازی طبقات منفی و زیرزمین‌های مسکونی بسیج کرده است. مدارس دولتی در سراسر شهر تعطیل شدند و مقامات از مردم خواستند از هرگونه تردد غیرضروری بپرهیزند.[1][2]

امدادرسانی در مناطق غرق در آب نیازمند تجهیزات ویژه بود. امدادگران با به‌کارگیری ماشین‌آلات سنگین راه‌سازی خود را به خانواده‌های محبوس در طبقات بالای ساختمان‌ها رساندند و هزاران تن را از کانون‌های خطر فوری بیرون کشیدند.[1][3]

خسارت اقتصادی و هشدارهای اقلیمی

کارشناسان بیمه ارزیابی خسارات گسترده املاک و وسایل نقلیه را آغاز کرده‌اند؛ خساراتی که پیش‌بینی می‌شود ضربه مالی سنگینی به اقتصاد محلی وارد کند. با ثبت نزدیک به ۱۰ هزار گزارش رسمی خسارت تا روز جمعه، بار مالی تخریب زیرساخت‌ها همچنان در حال افزایش است.[1]

مقامات دولتی شدت طوفان را به دگرگونی‌های اقلیمی کلان‌تر و کاستی‌های شهرسازی پیوند می‌زنند. مراد کوروم، وزیر محیط‌زیست و شهرسازی که ریاست نشست آتی آب‌وهوایی سازمان ملل (COP31) در آنتالیا را بر عهده خواهد داشت، اذعان کرد که بازنگری در ساخت‌وسازهای مجاور حریم آبراه‌ها در مواجهه با تغییرات اقلیمی اکنون اجتناب‌ناپذیر است.[1]

این بحران دوباره آتش مناقشات سیاسی دیرینه بر سر کیفیت زیرساخت‌ها و قوانین منطقه‌بندی شهری استانبول را شعله‌ور ساخت. منتقدان معتقدند دهه‌ها ساخت‌وساز بی‌ضابطه، ظرفیت زهکشی طبیعی شهر را از میان برده و ساکنان را در برابر نوسانات اقلیمی حاصل از گرمایش جهانی بی‌دفاع گذاشته است.[1]

خطر هنوز کاملاً رفع نشده و سازمان هواشناسی نسبت به احتمال وقوع طوفان‌های بعدی در منطقه هشدار می‌دهد. کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند که به دلیل اشباع بودن خاک و انسداد مجاری آب با آوار، حتی بارشی متوسط نیز می‌تواند به راه افتادن سیلاب‌های ناگهانی جدید منجر شود.[1][2][3]

شرایط نامساعد جوی در دیگر نقاط شمال غربی ترکیه نیز باعث آب‌گرفتگی و اختلال شده، مسیرهای لجستیکی را با مشکل روبه‌رو کرده و دسترسی برخی روستاهای دورافتاده به خدمات امدادی را بسته است. سازمان مدیریت بحران ترکیه در چندین استان ستاد بحران دایر کرده تا پاسخ به حوادث را هماهنگ کند.[1][2]

به ساکنان مناطق آسیب‌پذیر توصیه شده تا آرام شدن وضعیت طوفان در پایان هفته، به طبقات بالاتر نقل مکان کنند و از تردد در زیرگذرها بپرهیزند. با فروکش کردن تدریجی آب، شهر با چالشی لجستیکی و مالی عظیم برای بازسازی شبکه حمل‌ونقل و جبران خسارت خانواده‌های بی‌خانمان پیش از آغاز فصل سرما روبه‌روست.[1][2]