الزام توانیر برای اتمام تعمیرات شبکه تا نیمه آبان و اتصال فوری ۲۰۰ مگاوات برق خورشیدی

شرکت توانیر با ابلاغ یک بسته اجرایی ۸ ماده‌ای، تمامی شرکت‌های برق منطقه‌ای و توزیع را موظف کرد تا ۱۵ آبان ۱۴۰۵ تعمیرات شبکه را به پایان برسانند. محمد اله‌داد، مدیرعامل توانیر، در این ابلاغیه بر اتصال فوری ۲۰۰ مگاوات نیروگاه خورشیدی برای جلوگیری از خاموشی‌های زمستانی تاکید کرد.[1][2]

وابستگی شدید نیروگاه‌های حرارتی ایران به گاز طبیعی، تامین برق را در ماه‌های سرد سال با چالشی ساختاری مواجه می‌کند. با افزایش مصرف گاز خانگی در زمستان، سهمیه گاز نیروگاه‌ها به شدت کاهش یافته و شبکه برق تحت فشار مضاعفی برای تامین تقاضا قرار می‌گیرد.[1]

این بسته اجرایی تمرکز ویژه‌ای بر استان‌های واقع در انتهای خطوط لوله گاز دارد. مناطقی مانند خراسان شمالی، گلستان، مازندران، آذربایجان شرقی و غربی و اردبیل به دلیل افت فشار گاز در طول شبکه، بیشترین آسیب‌پذیری را در برابر خاموشی‌های احتمالی دارند.[1][2]

ضرب‌الاجل تعمیرات پیشگیرانه

بر اساس دستورالعمل جدید، تمامی پروژه‌های سرویس و تعمیرات پیشگیرانه در بخش‌های انتقال، فوق‌توزیع و توزیع باید پیش از آغاز سرمای شدید تکمیل شوند. این تعمیرات شامل شستشوی مقره‌ها، تعویض کابل‌های فرسوده، بررسی وضعیت ترانسفورماتورها و رفع نواقص تجهیزات حفاظتی برای جلوگیری از حوادث ناگهانی است.[1]

توانیر برای اطمینان از اجرای دقیق این ضرب‌الاجل، تیم‌های نظارتی ویژه‌ای را به صورت میدانی مستقر کرده است. این تیم‌ها روند پیشرفت عملیات تعمیرات را به صورت مستمر پایش می‌کنند تا شبکه در روزهای برفی، بارانی و یخبندان دچار اختلال و قطعی‌های ناخواسته نشود.[1][2]

تزریق فوری برق خورشیدی

بخش کلیدی دیگر این برنامه، کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی از طریق توسعه سریع انرژی‌های تجدیدپذیر است. توانیر راه‌اندازی و اتصال فوری ۲۰ ساختگاه خورشیدی ۱۰ مگاواتی را با مجموع ظرفیت ۲۰۰ مگاوات در دستور کار قرار داده است.[1][2]

اگرچه تولید برق خورشیدی در روزهای کوتاه زمستان با محدودیت‌هایی همراه است، اما هر مگاوات برق تولیدی از این نیروگاه‌ها به معنای صرفه‌جویی مستقیم در مصرف سوخت‌های مایع و گاز است. این ظرفیت جدید می‌تواند بخشی از بار شبکه حرارتی را در ساعات روز کاهش دهد و به ذخیره‌سازی بیشتر سوخت برای ساعات شبانه کمک کند.[1]

این نیروگاه‌های خورشیدی با اولویت استان‌های خراسان شمالی، گلستان، مازندران، هرمزگان و خوزستان وارد مدار خواهند شد. مجریان اختصاصی برای هر یک از این پروژه‌ها در تمامی سطوح مدیریتی تعیین شده‌اند تا روند اتصال آن‌ها به شبکه سراسری بدون تشریفات زمان‌بر اداری انجام شود.[1]

علاوه بر پروژه‌های دولتی، تسهیل اتصال نیروگاه‌های خورشیدی بخش خصوصی و پروژه‌های تحت پوشش سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر نیز در اولویت قرار گرفته است. این تسهیل‌گری به ویژه در کرانه‌های شمال، شمال‌شرق و شمال‌غرب کشور با جدیت و سرعت بیشتری دنبال می‌شود.[2]

هوشمندسازی و کنترل بار

در کنار افزایش تولید، مدیریت مصرف نیز به عنوان یک بازوی کنترلی قدرتمند در نظر گرفته شده است. توانیر فهرست مشترکان پرمصرف در استان‌های پرتنش گازی را بازبینی کرده و نصب کنتورها و فیوزهای هوشمند را در این مناطق تسریع بخشیده است.[1]

سرعت نصب تجهیزات هوشمند در این استان‌های هدف، به مراتب بالاتر از میانگین کشوری تعیین شده است. این زیرساخت به مرکز کنترل شبکه اجازه می‌دهد تا در ساعات اوج مصرف زمستان، بار شبکه را به صورت هدفمند و از راه دور کنترل کند.[1][2]

فیوزهای هوشمند نصب شده در این طرح، قابلیت قطع و وصل خودکار جریان را بر اساس سقف مصرف تعیین شده دارند. این فناوری پیشرفته به توانیر امکان می‌دهد تا به جای قطع کامل برق یک منطقه وسیع، تنها مصرف مشترکانی را محدود کند که از الگوی مجاز تخطی کرده‌اند و حقوق سایر شهروندان را رعایت نمی‌کنند.[1]

تشدید برخورد با مصارف غیرمجاز

اجرای ضربتی «طرح ملی مهتاب» یکی دیگر از محورهای اصلی این بسته ۸ ماده‌ای است. این طرح با محوریت مبارزه قاطع با انشعابات غیرمجاز و تعویض لوازم اندازه‌گیری معیوب در استان‌های دارای چالش گاز با شدت بیشتری اجرا می‌شود.[1]

در چارچوب طرح مهتاب، شناسایی و جمع‌آوری مزارع غیرمجاز استخراج رمزارز با همکاری مراجع قضایی و انتظامی تشدید خواهد شد. هدف این است که هیچ‌گونه بار نامتعارف و غیرمجازی، پایداری شبکه را در روزهای سرد سال و زمان اوج مصرف تهدید نکند.[1][2]

مدیرعامل توانیر در نشست هماهنگی مدیران ارشد صنعت برق اطمینان داد که تاسیسات و ظرفیت‌های فنی شبکه از کفایت کامل برخوردارند. او تاکید کرد که در صورت تامین سوخت جایگزین برای نیروگاه‌ها توسط وزارت نفت، شبکه برق کشور با هیچ کمبودی مواجه نخواهد شد.[1]

جلوگیری از خاموشی‌ها تنها به معنای روشن ماندن خانه‌ها نیست، بلکه برای حفظ چرخه تولید در صنایع کشور حیاتی است. قطعی برق در زمستان می‌تواند خسارات جبران‌ناپذیری به خطوط تولید کارخانجات وارد کرده، تجهیزات حساس را مستهلک ساخته و زنجیره تامین کالاهای اساسی را در سطح ملی مختل کند.[2]

در سال‌های گذشته، ناترازی همزمان گاز و برق در فصل زمستان منجر به اعمال خاموشی‌های برنامه‌ریزی‌شده در برخی استان‌ها شده بود. بسته اجرایی جدید توانیر تلاشی سیستماتیک برای جلوگیری از تکرار این تجربه و حفظ پایداری شبکه در شرایط بحرانی است.[2]

با وجود تمام این تدابیر فنی و پیشگیرانه، مقامات صنعت برق عبور بی‌دغدغه از یخبندان‌های زمستانی را نیازمند مشارکت عمومی می‌دانند. مدیریت خردمندانه مصرف انرژی توسط شهروندان در بخش‌های گرمایشی و روشنایی، حلقه تکمیل‌کننده این بسته اجرایی برای جلوگیری از خاموشی‌های برنامه‌ریزی‌نشده و حفظ پایداری شبکه ملی است.[1][2]