حمله مسلحانه به کلیسای ارتدوکس یونانی در جنوب اردن؛ هفت کشته و ۱۰ زخمی

افراد مسلح مجهز به سلاح‌های خودکار روز جمعه با یورش به یک کلیسای ارتدوکس یونانی در شهر کَرَک در جنوب اردن، حاضران در یک مراسم تشییع جنازه را به رگبار بستند. این حمله خونین در ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶، دست‌کم هفت کشته و ۱۰ زخمی بر جای گذاشت.[1][5][7]

مهاجمان صحن کلیسا را در شرایطی هدف قرار دادند که جمعیت کثیری از عزاداران در آن حضور داشتند و پس از شلیک‌های کور و پیاپی از محل گریختند. تلویزیون دولتی اردن با قطع برنامه‌های عادی، این آمار قربانیان را تایید کرد؛ واقعه‌ای که یکی از مرگبارترین حملات علیه غیرنظامیان در این پادشاهی طی سال‌های اخیر به شمار می‌رود.[3][4]

نیروهای امنیتی بی‌درنگ مناطق اطراف را مسدود کرده و عملیات تعقیب و گریز گسترده‌ای را در سراسر استان کرک به راه انداختند. یگان‌های تاکتیکی با استقرار تجهیزات سنگین، در طول شاهراه‌های ارتباطی این شهر جنوبی به پایتخت، امان، پست‌های بازرسی متعددی ایجاد کردند.[1][6]

امدادگران پزشکی ۱۰ مجروح حادثه را به بیمارستان‌های دولتی منطقه منتقل کردند. در پی وخامت حال چند تن از آسیب‌دیدگان بر اثر جراحات ناشی از اصابت مستقیم گلوله، مقامات وزارت بهداشت درخواست‌های فوری برای اهدای خون صادر کردند.[5][6]

بیمارستان‌های محلی در کرک برای مدیریت موج ناگهانی مجروحان ناشی از این حمله، پروتکل‌های شرایط اضطراری تلفات جمعی را به اجرا درآوردند. تیم‌های جراحی متعددی برای شیفت‌های فوری فراخوانده شدند، چرا که چندین تن از ۱۰ زخمی این حادثه برای پایدار شدن علائم حیاتی نیازمند جراحی اورژانسی بودند.[5][6]

قرنطینه امنیتی و تعقیب مهاجمان

هویت و وابستگی سازمانی مهاجمان مسلح هنوز به طور رسمی تایید نشده و هیچ گروهی نیز مسئولیت این کشتار را بر عهده نگرفته است. بازرسان پرونده در حال بررسی این موضوع هستند که آیا افراد مسلح با شبکه‌های شبه‌نظامی منطقه‌ای ارتباط داشته‌اند یا این رخداد ریشه در نزاع‌های بومی دارد.[1][2]

گزارش‌های اولیه رسانه‌های بین‌المللی حاوی نوساناتی در شمار نخستین جان‌باختگان بود. با وجود این‌که شبکه سی‌بی‌اس نیوز در ابتدا به نقل از مقامات محلی از کشته شدن شش نفر خبر داد، اما رسانه‌های دولتی اردن و شبکه‌های منطقه‌ای اندکی بعد آمار نهایی قربانیان را هفت نفر اعلام کردند.[2][3]

به گزارش پایگاه نیو عرب، تلویزیون دولتی اردن با وخیم‌تر شدن شرایط به‌صراحت از «۷ کشته و ۱۰ زخمی در تیراندازی کلیسا» خبر داد. متعاقب آن، اداره امنیت عمومی اردن هم‌زمان با عملیات پاکسازی یگان‌های تخصصی در منطقه، از ساکنان خواست در منازل خود بمانند.[3][4]

شهر تاریخی کَرَک که به قلعه به جامانده از دوران جنگ‌های صلیبی مشهور است، در فاصله ۱۴۰ کیلومتری جنوب امان، پایتخت اردن، واقع شده است. این منطقه شهری بافتی جمعیتی و مذهبی متنوع دارد که در آن جوامع مسلمان و مسیحی همواره پیوندی مسالمت‌آمیز و یکپارچه را تجربه کرده‌اند.[6][7]

حمله به اقلیت مذهبی در فضای بسته

کلیسای ارتدوکس یونانی کانون اصلی گردهمایی اقلیت مسیحی کرک محسوب می‌شود. هدف قرار دادن حاضران در یک مراسم خاکسپاری، تمرکز حداکثری جمعیت غیرنظامی در فضایی بسته را نشانه گرفت و آسیب‌پذیری خانواده‌های سوگوار را دوچندان کرد.[5][7]

مسیحیان نزدیک به چهار تا شش درصد از جمعیت ۱۱ میلیون نفری اردن را تشکیل می‌دهند. این پادشاهی همواره به عنوان پناهگاهی برای تساهل مذهبی در منطقه‌ای پرآشوب شناخته شده و از همین رو، بروز خشونت‌های فرقه‌ای هدفمند در آن امری به‌غایت کم‌سابقه است.[1][7]

ملک عبدالله دوم، پادشاه اردن، همواره این کشور را به عنوان حامی و پاسدار میراث مسیحیان در خاورمیانه معرفی کرده است. خاندان سلطنتی اردن متولی اماکن مقدس مسیحی و اسلامی در قدس اشغالی است و این نقش را نشانه پایبندی خود به همزیستی ادیان می‌داند.[4][7]

واتیکان با انتشار نخستین آمار قربانیان، تحولات مربوط به حمله کرک را با حساسیت زیر نظر گرفت. رهبران کلیساهای کاتولیک و ارتدوکس در منطقه خاورمیانه مراتب خشم و نگرانی شدید خود را از هتک حرمت یک مکان مقدس اعلام کرده و هشدار دادند چنین اقداماتی همبستگی اجتماعی این کشور را هدف می‌گیرد.[7]

رهبران مذهبی منطقه خواستار تدابیر حفاظتی و امنیتی شدیدتر در اطراف کلیه‌ها و اماکن مذهبی مسیحیان در سراسر اردن شدند. محکومیت قاطع این حمله از سوی نهادهای دینی جهان، حساسیت فزاینده پیرامون سرنوشت جوامع کهن مسیحی در شامات را آشکار کرد.[7]

تداعی کابوس حملات پیشین

این تیراندازی خونین، خاطره محاصره مرگبار یک دهه پیش در همین شهر را زنده کرد. در دسامبر ۲۰۱۶، عناصر مسلح وابسته به گروه داعش به قلعه کرک حمله کردند و ۱۰ نفر، از جمله هفت تن از نیروهای امنیتی اردن را به قتل رساندند.[1][6]

حمله مرگبار سال ۲۰۱۶ زمینه‌ساز برخوردهای امنیتی سراسری و گسترده علیه هسته‌های افراط‌گرا در داخل مرزهای اردن شد. نهادهای اطلاعاتی این کشور پس از آن، چندین شبکه زیرزمینی را که در پی عضوگیری از جوانان به حاشیه‌رانده‌شده در استان‌های جنوبی بودند متلاشی کردند.[1][6]

فشارهای اقتصادی و معیشتی در جنوب اردن در برهه‌های مختلف جرقه‌هایی از ناآرامی محلی را برانگیخته و وضعیت امنیتی را پیچیده‌تر کرده است. نرخ بالای بیکاری و کاهش هزینه‌های خدمات عمومی، بسترهایی از آسیب‌پذیری ساختاری را به وجود آورده که جریانات رادیکال در دوران بی‌ثباتی به سوءاستفاده از آن چشم می‌دوزند.[4][6]

اردن مرزهای مشترک طولانی با سوریه، عراق و کرانه باختری اشغالی دارد؛ امری که هوشیاری نظامی مداوم را برای مقابله با قاچاق سلاح ایجاب می‌کند. نیروهای مرزبانی اردن به‌طور پیوسته محموله‌های غیرقانونی تسلیحات را که قصد ورود یا عبور از خاک این کشور را دارند، کشف و ضبط می‌کنند.[1][4]

دستگاه‌های امنیتی اردن راهبرد خود را بر خنثی‌سازی تهدیدهای داخلی پیش از بدل شدن به حملات هماهنگ متمرکز کرده‌اند. با وجود اینکه اداره کل اطلاعات این کشور عملیات پیشگیرانه متعددی علیه پناهگاه‌های شبه‌نظامیان اجرا می‌کند، مهاجمان حمله به کلیسای کرک توانستند از لایه‌های این سامانه‌های هشدار زودهنگام عبور کنند.[1][6]

پیامدهای منطقه‌ای و گام‌های بعدی

حفظ امنیت داخلی برای حاکمیت اردن موضوعی کاملاً حیاتی و تعیین‌کننده است. این کشور برای جذب سرمایه‌گذاری خارجی، دریافت کمک‌های مالی بین‌المللی و سرپا نگه داشتن صنعت راهبردی گردشگری خود، اتکای شدیدی به وجهه و کارنامه ثبات امنیتی‌اش دارد.[4][6]

در پی این حادثه در کرک، سفارتخانه‌های خارجی مستقر در امان بازبینی فوری در سطوح هشدار امنیتی خود را آغاز کردند. چندین نمایندگی دیپلماتیک با صدور هشدارهای مسافرتی از اتباع خود خواستند تا دستگیری مهاجمان مسلح، از تردد به استان‌های جنوبی اردن خودداری کنند.[2][5]

تمرکز فوری حاکمیت اردن اکنون بر بازداشت مهاجمان و شناسایی شبکه‌های پشتیبان آنها قرار دارد. سرانجام این عملیات تعقیب نشان خواهد داد که این واقعه یک تراژدی محدود و منفرد بوده یا پادشاهی با موجی بازیافته و سازمان‌یافته از تهدیدهای شبه‌نظامی روبه‌روست.[1][6]