بازداشت سه متهم در پی تیراندازی مرگبار به مراسم تشییع در کلیسایی در اردن

نیروهای امنیتی اردن روز دوشنبه سه مظنون را در پی تیراندازی مرگبار در مراسم تشییع جنازه در یک کلیسای ارتدوکس یونانی که منجر به کشته شدن ۹ نفر و زخمی شدن ۴۰ تن دیگر شد، بازداشت کردند. این دستگیری‌ها در پی یورش سحرگاهی به خانه‌ای متروکه در استان کرک در جنوب کشور انجام گرفت؛ جایی که این افراد از زمان کشتار روز جمعه در آن پنهان شده بودند.[1][4]

حمله اولیه به کلیسای ارتدوکس یونانی سنت جورج در روستای حمود صورت گرفت. افراد مسلح در حین برگزاری مراسم شلوغ تشییع جنازه به محوطه کلیسا یورش بردند و پیش از فرار از صحنه، چند دقیقه به صورت کورکورانه به سوی جمعیت تیراندازی کردند.[1]

اداره امنیت عمومی اردن گزارش داد که تیم‌های تخصصی تحقیق بامداد دوشنبه مخفیگاه مظنونان را ردگیری کردند. زمانی که نیروهای پلیس ساختمان را محاصره کردند، مظنونان دستور تسلیم را نپذیرفتند و با یگان‌های عملیاتی وارد درگیری مسلحانه شدند.[2][4]

نیروهای امنیتی در جریان این رویارویی مسلحانه آتش متقابل گشودند و پیش از بازداشت هر سه مظنون، آن‌ها را زخمی کردند. در این عملیات به نیروهای پلیس آسیبی نرسید و مقامات چندین قبضه سلاح گرم و مقادیر زیادی مهمات را در صحنه کشف و ضبط کردند.[1][4]

واکنش با مشت آهنین

اداره امنیت عمومی در بیانیه‌ای که از تلویزیون دولتی پخش شد، با اشاره به اینکه متهمان به «سرنوشت عادلانه» خود رسیده‌اند، اعلام کرد: «تروریسم هیچ جایگاهی در میان ما ندارد.» این افراد در حال حاضر تحت تدابیر شدید امنیتی پلیس تحت مداوای پزشکی قرار دارند.[2][4]

ملک عبدالله دوم که ساعاتی پس از تیراندازی از کرک بازدید کرد، در طول تعطیلات آخر هفته جلسه شورای امنیت ملی را برای هماهنگی عملیات جستجو تشکیل داد. او به نیروهای امنیتی دستور داد تا با «مشت آهنین» پاسخ دهند و وعده داد «سخت‌ترین مجازات» در انتظار عاملان خواهد بود.[3]

مازن الفرایه، وزیر کشور اردن، روز دوشنبه اعلام کرد که دولت مصمم است با اقدامات قاطع به افکار عمومی اطمینان خاطر دهد. وی همچنین خاطرنشان کرد که مقامات به طور فعال در حال بازبینی شرایط اجتماعی هستند که جوانان را به سوی افراط‌گرایی خشونت‌آمیز سوق می‌دهد.[1][4]

اگرچه مقامات، مهاجمان را «تروریست‌های افراطی» خوانده‌اند، اداره امنیت عمومی هنوز وابستگی سازمانی خاص آن‌ها را مشخص نکرده است. هنوز روشن نیست که آیا مظنونان به طور مستقل عمل کرده‌اند یا با سازمان‌های شبه‌نظامی شناخته‌شده در داخل یا خارج از اردن ارتباط داشته‌اند.[1][4]

تا شامگاه دوشنبه، هیچ گروهی مسئولیت این کشتار را بر عهده نگرفته است. دولت اعلام کرد که بازجویی‌ها به محض بهبود وضعیت جسمانی متهمان آغاز خواهد شد و تحقیقات با «سرعت تمام» برای کشف هرگونه شبکه لجستیکی احتمالی ادامه دارد.[1][4]

وحشت در کلیسا

این حمله اقلیت مسیحی اردن را که حدود دو تا سه درصد از جمعیت این پادشاهی عمدتاً مسلمان را تشکیل می‌دهند، در شوک عمیقی فرو برده است. منطقه کرک میزبان یکی از مهم‌ترین و قدیمی‌ترین جوامع مسیحی این کشور است.[3]

بازماندگان صحنه‌هایی از وحشت محض را هنگام آغاز تیراندازی در روشنایی روز توصیف کردند. کشیش تئودوروس سویس به خبرنگاران گفت که هم‌زمان با طنین‌انداز شدن رگبار کور در حیاط کلیسا، به حاضران دستور داده بود روی زمین دراز بکشند.

سویس با یادآوری هرج‌ومرج لحظات اولیه گفت: «ترس و وحشت حاضران را فرا گرفت. شلیک‌ها کورکورانه بود و هرگز نمی‌دانستید گلوله بعدی به کجا اصابت می‌کند.» او اشاره کرد که مهاجمان پیش از یورش به ورودی، از پشت یک دیوار کوتاه شلیک می‌کردند.

خالد برقان، از حاضران در مراسم، به شبکه دولتی «المملکه» گفت ده‌ها تن از سوگواران برای چند دقیقه در میان تبادل آتش گیر افتاده بودند. ایهاب عمارین، یکی دیگر از شاهدان، از دیدن افرادی سخن گفت که خون‌آلود روی سنگفرش افتاده بودند در حالی که تلاش می‌کردند فرار کنند.

عمارین گفت: «مردم گریه می‌کردند، شیون سر می‌دادند و فریاد می‌کشیدند—توصیفش غیرممکن است.» تصاویر دوربین‌های مداربسته که بعداً از تلویزیون ملی پخش شد، سه نفر را نشان می‌داد که از روی پیاده‌رو شلیک می‌کردند و سپس مستقیم به سمت درهای اصلی کلیسا می‌دویدند.

صدها اردنی از سراسر کشور روز یکشنبه در کلیسای سنت جورج برای مراسم تشییع مشترک هشت تن از قربانیان گرد هم آمدند. دولت سه روز عزای عمومی اعلام کرد و پرچم‌ها در نهادهای دولتی سراسر کشور به حالت نیمه‌افراشته درآمد.[1][3]

خرد شدن حریم امنیتی

حملاتی با این حجم از تلفات در اردن بسیار کم‌سابقه است؛ کشوری که به عنوان متحد پایدار ایالات متحده و شریک امنیتی حیاتی در خاورمیانه شناخته می‌شود. با این حال، مقامات اذعان دارند که طی دهه گذشته چندین توطئه شبه‌نظامیان اسلام‌گرا را خنثی کرده‌اند.[4]

منطقه کرک پیش از این نیز خشونت‌های افراط‌گرایانه شدیدی را تجربه کرده است. در دسامبر ۲۰۱۶، افراد مسلح در مجموعه‌ای از حملات هماهنگ به نیروهای پلیس شبیخون زدند که به محاصره‌ای طولانی در یک قلعه باستانی دوران صلیبی—که مقصدی محبوب برای گردشگران بین‌المللی است—ختم شد.

آن محاصره در سال ۲۰۱۶ ده کشته بر جای گذاشت، از جمله هفت مأمور امنیتی اردن و یک گردشگر کانادایی، و ده‌ها تن دیگر نیز زخمی شدند. نیروهای ویژه اردن در نهایت پس از یک درگیری مسلحانه طولانی در داخل قلعه تاریخی، مهاجمان را از پای درآوردند.

در پی تیراندازی روز جمعه در کلیسا، تدابیر امنیتی در سراسر کشور به طور مشهودی ارتقا یافته است. سفارت ایالات متحده در امان از افزایش استقرار پلیس در مراکز خرید، نمایندگی‌های دیپلماتیک خارجی و دیگر اهداف غیرنظامی بالقوه برای جلوگیری از هرگونه حمله ثانویه خبر داد.

این کشتار محکومیت گسترده کشورهای عربی همسایه و نهادهای دیپلماتیک بین‌المللی را به همراه داشت. رهبران منطقه با صدور بیانیه‌هایی، حمله به کلیسا را اقدامی شنیع خواندند که تمام اصول بنیادین دینی و اجتماعی را نقض می‌کند.

آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد نیز در طول تعطیلات آخر هفته این خشونت‌ها را محکوم کرد. او تأکید کرد که حملات عامدانه به غیرنظامیان و اماکن مذهبی، فارغ از انگیزه‌های عاملان، بر اساس قوانین بین‌المللی کاملاً غیرقابل قبول است.

امدادرسانی پزشکی و روند تحقیقات

کادر درمان همچنان به مداوای بازماندگان ادامه می‌دهند. وزیر بهداشت اردن تأیید کرد که اگرچه برخی از ۴۰ فرد زخمی‌شده ترخیص شده‌اند، ده‌ها نفر همچنان در بیمارستان بستری هستند و وضعیت چند تن از قربانیان به دلیل جراحات شدید ناشی از اصابت گلوله وخیم گزارش شده است.

نیروهای امدادی از سراسر استان روز جمعه برای انتقال مجروحان به بیمارستان دولتی کرک بسیج شدند. در پی درخواست فوری بیمارستان‌ها برای تأمین خون مورد نیاز خیل عظیم مجروحان، پویش‌های اهدای خون به سرعت در امان، پایتخت اردن، ساماندهی شد.[1]

اردن همواره به پیشینه همزیستی دینی خود بالیده است و مقامات دولتی پیوسته این کشور را به عنوان الگویی از برادری مسلمانان و مسیحیان در منطقه‌ای پرآشوب معرفی کرده‌اند. خشونت هدفمند روز جمعه ضربه‌ای سهمگین به این بافت اجتماعی دیرینه وارد کرده است.[3]

تیم‌های جرم‌شناسی در حال حاضر مشغول بررسی تسلیحات و مهمات کشف‌شده از خانه متروکه در کرک هستند. بازرسان امیدوارند شواهد بالستیک به ردیابی منشأ سلاح‌ها و چگونگی دسترسی مظنونان به تفنگ‌های نیمه‌اتوماتیک استفاده‌شده در حمله به کلیسا کمک کند.[4]

تمرکز اصلی اکنون به بازجویی از این سه مظنون پس از تثبیت وضعیت جسمانی آن‌ها معطوف شده است. نهادهای امنیتی در تلاشند تا مشخص کنند آیا این هسته به دستور مستقیم یک سازمان فراملیتی عمل کرده یا به عنوان یک واحد محلی خودسر و افراطی‌شده دست به عملیات زده است.[1][4]