هشت حمله به پایگاه هوایی استراتژیک در ادلب سوریه، نشانه‌ای از تشدید عمده درگیری در شمال غرب

وسوسه‌انگیز است که انفجارهای اخیر در شمال غرب سوریه را صرفاً ادامه‌ای بر جنگ داخلی یک دهه‌ای بدانیم، اما واقعیت اساساً متفاوت است. صبح زود سه‌شنبه، هشت حمله هوایی اسرائیل باند فرودگاه نظامی ابوالظهور در استان ادلب را هدف قرار داد که خسارات مادی قابل توجهی به بار آورد اما تلفاتی نداشت. این عملیات، به جای نبرد برای کنترل داخلی قلمرو، نشان‌دهنده یک مداخله خارجی حساب‌شده با هدف محدود کردن دائمی سقف نظامی دولت پسااسد سوریه است.[1]

زمینه این حمله آن را از درگیری‌های تاریخی جدا می‌کند. این اولین باری است که این پایگاه هوایی استراتژیک از زمان فروپاشی رژیم بشار اسد در دسامبر ۲۰۲۴ هدف قرار می‌گیرد. این تأسیسات که حدود ۷۰ کیلومتری مرز ترکیه واقع شده، به دلیل آسیب‌های گسترده ناشی از جنگ داخلی، سال‌ها عمدتاً از سرویس خارج بود و آن را به محلی با پتانسیل آینده تبدیل کرده بود تا ظرفیت عملیاتی فعلی.[2][3]

زمان‌بندی حمله، نیت استراتژیک آن را روشن می‌کند. به گفته منابع دفاعی منطقه‌ای، این حملات تنها چند ساعت پس از بازدید یک هیئت نظامی ترکیه از محل برای آغاز آماده‌سازی جهت بازسازی باندهای فرود انجام شد. با حمله بلافاصله پس از این بازرسی، این عملیات به عنوان یک پیام مستقیم و عملیاتی به آنکارا در مورد نقش آن در بازسازی زیرساخت‌های نظامی سوریه عمل کرد.[3]

در حالی که ارتش اسرائیل از اظهار نظر در مورد این حادثه خودداری کرد، این عملیات با یک کمپین پیشگیرانه گسترده‌تر و جاری همسو است. از زمان سقوط دولت اسد، اسرائیل صدها حمله در سراسر سوریه انجام داده است. هدف، تخریب سیستماتیک است: از بین بردن سامانه‌های راداری، واحدهای پدافند هوایی و زیرساخت‌های هوانوردی برای جلوگیری از بازسازی آنها توسط مقامات جدید، صرف نظر از موضع دیپلماتیک آنها.[1][5]

دولت جدید سوریه، به رهبری رئیس‌جمهور احمد الشرع، به جای بسیج نظامی، با خویشتن‌داری دیپلماتیک حساب‌شده پاسخ داد. وزارت خارجه سوریه این حمله را به شدت محکوم کرد و آن را «نقض آشکار حاکمیت سوریه» و «اقدامی غیرموجه از تجاوز» خواند. با این حال، این وزارتخانه تأکید کرد که دمشق فعالانه خویشتن‌داری می‌کند تا ثبات داخلی را تحکیم بخشد و از تشدید تنش منطقه‌ای جلوگیری کند و در عوض به سازمان ملل متوسل شد.[2]

این موضع خویشتن‌داری به سرعت تأیید بین‌المللی را به دست آورد. ایالات متحده از رویکرد دولت سوریه حمایت کرد و تام باراک، فرستاده آمریکا در عراق و سوریه، نگرانی عمیق خود را نسبت به حملات هوایی ابراز داشت. باراک این عملیات را «تشدید تنش غیرضروری» توصیف کرد و صراحتاً اشاره کرد که دولت جدید سوریه بارها تمایل خود را برای کاهش تنش با اسرائیل به جای اتخاذ یک موضع تهاجمی نشان داده است.[2]

اهمیت پایگاه هوایی ابوالظهور بسیار زیاد است. به عنوان دومین فرودگاه نظامی بزرگ در شمال سوریه، که هشت کیلومتر مربع را پوشش می‌دهد، بازسازی آن گام بزرگی در جهت بازیابی کنترل سرزمینی و آمادگی نظامی متعارف دولت سوریه خواهد بود. اسرائیل این ظرفیت بالقوه را یک تهدید امنیتی غیرقابل قبول می‌داند و تصمیم گرفته است خطوط قرمز خود را با زور اعمال کند، حتی در شرایطی که جامعه بین‌المللی برای یک پیمان امنیتی دیپلماتیک فشار می‌آورد.[3][4]

این حادثه واقعیت ساختاری سوریه پسااسد را برجسته می‌کند. با حمایت ترکیه از دولت جدید و کمک به بازسازی آن، و عزم اسرائیل برای ضعیف نگه داشتن همسایه شمالی خود از نظر نظامی، حریم هوایی سوریه همچنان یک عرصه بسیار ناپایدار است. انگیزه‌های متضاد—نیاز سوریه به بازسازی، تمایل ترکیه به نفوذ منطقه‌ای، و دستور کار اسرائیل برای امنیت مطلق—تضمین می‌کند که درگیری بر سر ظرفیت آینده سوریه هنوز حل نشده باقی بماند.[4]