ایران پیشنهاد آتش‌بس آمریکا را رد کرد و تل‌آویو را تهدید کرد؛ ترامپ در حال بررسی «حمله گسترده» است

جنگ پنج ماهه بین ایالات متحده و ایران به یک نقطه عطف بی‌ثبات رسیده است. روز پنجشنبه، مقامات ایرانی رسماً پیشنهاد آتش‌بس آمریکا را که توسط علی الزیدی، نخست‌وزیر عراق، ارائه شده بود، رد کردند و این پیشنهاد را به عنوان اقدامی موقت که نتوانسته به خواسته‌های اصلی تهران رسیدگی کند، نپذیرفتند.[2][8]

در واکنش به شکست دیپلماتیک، پرزیدنت دونالد ترامپ هشدار داد که فعالانه در حال بررسی یک «حمله گسترده» است که عملیات‌های نظامی قبلی را تحت‌الشعاع قرار خواهد داد. ترامپ به آکسیوس گفت: «من نزدیک به تصمیم‌گیری هستم. ما کاملاً آماده‌ایم،» و افزود که رهبری ایران هنوز «به اندازه کافی درد نکشیده است» تا مجبور به یک راه‌حل دیپلماتیک پایدار شود.[1][5]

تهران بلافاصله با یک اولتیماتوم منطقه‌ای شدید مقابله کرد. دو مقام ایرانی به نیویورک تایمز گفتند که اگر آمریکا فهرست اهداف خود را گسترش دهد و شامل پایتخت، تهران، یا زیرساخت‌های حیاتی غیرنظامی مانند پل‌ها و نیروگاه‌ها شود، ایران دامنه جنگ را به شدت گسترش خواهد داد.[2][7]

به طور مشخص، نیروهای مسلح ایران در حال آماده‌سازی برای پرتاب موشک‌های مستقیم به سمت تل‌آویو هستند و تهدید کرده‌اند که به شورشیان حوثی یمن دستور خواهند داد تا تنگه باب‌المندب را ببندند. باب‌المندب یک گلوگاه حیاتی دریایی در ورودی جنوبی دریای سرخ است و بسته شدن آن عملاً مسیر کشتیرانی کانال سوئز را از اقیانوس هند قطع خواهد کرد.[2][7]

شکست دیپلماتیک حول محور تنگه هرمز متمرکز است؛ آبراه باریکی که خلیج فارس را به اقیانوس آزاد متصل می‌کند و تقریباً ۲۰ درصد از نفت و گاز جهان از آن عبور می‌کند. پس از یک یادداشت تفاهم کوتاه که در ماه ژوئن امضا شد، ایران در اوایل جولای حملات به کشتی‌های تجاری را از سر گرفت و خواستار حق تعیین مسیرهای ترانزیت و دریافت عوارض شد.[3][8]

علی الزیدی، نخست‌وزیر عراق، با هیئتی از مقامات ارشد به تهران سفر کرد تا آخرین چارچوب آتش‌بس ترامپ را به مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، ارائه دهد. با این حال، رهبری ایران به این نتیجه رسید که پیشنهاد آمریکا کنترل نهایی تنگه هرمز را نامشخص باقی گذاشته است.[2][4]

عراقچی به تلویزیون دولتی گفت: «مشکل یافتن میانجی نیست، بلکه دیدگاه آمریکاست که غیرمنطقی، حریصانه و سلطه‌جویانه است.» او تأیید کرد که تهران هیچ علاقه‌ای به توافق موقتی که صرفاً تسویه حساب نهایی بر سر حاکمیت دریایی را به تأخیر بیندازد، ندارد.[4]

با وجود تشدید لفاظی‌ها، واقعیت در میدان شاهد یک آرامش ناگهانی و غیرمنتظره بوده است. پس از ۱۳ شب متوالی حملات هوایی آمریکا که مقر فرماندهی نظامی ایران، تأسیسات ذخیره پهپادها و سایت‌های نظارتی ساحلی را هدف قرار داده بود، واشنگتن عملیات بمباران خود را در آخر هفته متوقف کرد.[6][8]

مایک والتز، سفیر آمریکا در سازمان ملل، اظهار داشت که در حالی که نیروهای آمریکایی «آماده شلیک» باقی می‌مانند، پرزیدنت ترامپ «به مذاکرات فضا می‌دهد» تا ببیند آیا پیشرفت دیپلماتیک محقق می‌شود یا خیر. وزارت امور خارجه ایران توقف حملات آمریکا را تأیید کرد و اعلام کرد که حملات تلافی‌جویانه خود علیه متحدان آمریکا در خاورمیانه را نیز موقتاً متوقف کرده است.[6]

با این حال، تحلیلگران نظامی و مقامات دفاعی معتقدند که این توقف عملیاتی ممکن است بیشتر ناشی از مسائل لجستیکی باشد تا دیپلماسی محض. به گزارش آکسیوس، دریاسالار بردلی کوپر، فرمانده ارشد نظامی آمریکا در منطقه، اخیراً به پرزیدنت ترامپ اطلاع داده است که کارزار بمباران فعلی به محدودیت‌های اثربخشی خود رسیده است.[1][3]

گزارش شده است که مقامات ارشد دولت در مورد کاهش ذخایر مهمات به کاخ سفید هشدار داده‌اند. کوپر توصیه کرد که ارتش آمریکا تقریباً فهرست اهداف از پیش تأیید شده خود در ایران را به پایان رسانده است، به این معنی که بدون تشدید عملیات به سطح جنگ تمام عیار یا هدف قرار دادن زیرساخت‌های غیرنظامی، ادامه سرعت فعلی حملات ارزش استراتژیک کمی دارد.[3]

این واقعیت لجستیکی، ترامپ را در یک دوراهی استراتژیک حیاتی قرار می‌دهد: یا پیگیری یک آتش‌بس ۱۰ روزه جدید برای بازگشایی تنگه هرمز، یا آغاز یک کارزار نظامی گسترده مشترک برای وادار کردن تهران به تسلیم، اقدامی که تقریباً مطمئناً منجر به یک درگیری منطقه‌ای خواهد شد.[1]

چشم‌انداز یک جنگ گسترده‌تر، اسرائیل را در حالت آماده‌باش کامل قرار داده است. مقامات دفاعی اسرائیل به طور فزاینده‌ای معتقدند که تشدید تنش‌ها می‌تواند در روزهای آینده منجر به حملات موشکی پیشگیرانه یا تلافی‌جویانه علیه مراکز جمعیتی اسرائیل شود.[5][7]

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر، روز دوشنبه برای مذاکرات رو در رو با پرزیدنت ترامپ عازم واشنگتن شد. این اولین دیدار حضوری آنها از زمان آغاز جنگ در ماه فوریه است. نتانیاهو منتقد صریح مذاکرات متناوب واشنگتن با تهران بوده و انتظار می‌رود آمریکا را تحت فشار قرار دهد تا حداکثر فشار نظامی را حفظ کند.[3][6]

ترامپ علناً اعلام کرده است که اگر آمریکا یک حمله گسترده را آغاز کند، اسرائیل «ظرف دو دقیقه اگر از آنها بخواهم، به آن ملحق خواهد شد»، اگرچه او تأکید کرد که ارتش آمریکا برای اجرای عملیات لزوماً به کمک متحدان نیاز ندارد.[5]

پیامدهای اقتصادی جهانی همچنان در حال افزایش است. در حالی که تنگه هرمز از قبل نظامی شده و به شدت محدود شده است، تهدید به بستن تنگه باب‌المندب، دو مورد از حیاتی‌ترین شریان‌های انرژی و تجارت جهان را به طور همزمان فلج خواهد کرد.[7][8]

بازارهای نفت به توقف درگیری‌ها در آخر هفته با کاهش جزئی قیمت‌ها واکنش نشان دادند، اما تحلیلگران انرژی هشدار می‌دهند که هرگونه حمله به تهران یا تل‌آویو، این آرامش شکننده را در هم می‌شکند و قیمت جهانی نفت خام را به بالاترین سطح بی‌سابقه خواهد رساند.[3]

در حال حاضر، منطقه در یک وضعیت تعلیق تنش‌آلود باقی مانده است. با حفظ محاصره بنادر ایران توسط کشتی‌های جنگی آمریکا و امتناع تهران از واگذاری کنترل خلیج، پنجره برای یک توافق مذاکره‌شده به سرعت در حال بسته شدن است.[8]