جهش ۳۶ درصدی قیمت گندم در پی موج گرما و جنگ؛ بهای جهانی مواد غذایی به بالاترین حد در ۳.۵ سال اخیر رسید

خریدارانی که برای خریدهای هفتگی خود برنامه‌ریزی می‌کنند، به زودی تحت فشار طوفانی کامل در کشاورزی جهانی قرار خواهند گرفت، زیرا آب و هوای شدید و درگیری‌های ژئوپلیتیکی، هزینه عمده‌فروشی مواد اولیه ضروری را افزایش می‌دهند. سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) گزارش داد که شاخص قیمت مواد غذایی آن در جولای ۲۰۲۶ به ۱۳۱.۱ واحد رسید که بالاترین سطح ثبت شده از ژانویه ۲۰۲۳ است.[2][3]

این افزایش ۰.۶ درصدی نسبت به ماه قبل، عمدتاً ناشی از افزایش هزینه‌های عناصر اساسی اکثر انبارهای خانگی – غلات، روغن‌های گیاهی و شکر – بود که بر کاهش‌های جزئی در بخش گوشت و لبنیات غلبه کرد. اگرچه این شاخص همچنان پایین‌تر از اوج تاریخی خود در مارس ۲۰۲۲ است، اما روند صعودی آن نشان‌دهنده فشار مجدد بر بودجه غذایی خانوارها در آستانه فصل پاییز است.[1][2]

گندم به عنوان کالایی که بیشترین تأثیر را پذیرفته، ظاهر شده و هزینه نان صبحانه و ماکارونی شام را تهدید می‌کند. شاخص قیمت غلات فائو در ماه جولای ۳.۴ درصد جهش کرد و قیمت جهانی گندم نسبت به ماه قبل ۵.۸ درصد افزایش یافت. آکسفورد اکونومیکس پیش‌بینی می‌کند که قیمت گندم تا سه‌ماهه سوم ۲۰۲۶ نسبت به سال قبل ۳۶ درصد افزایش یافته و به ۶.۹۲ دلار در هر بوشل برسد؛ افزایشی که مستقیماً بر هزینه محصولات پخته شده و غلات صبحانه تأثیر می‌گذارد.[4][5]

عامل اصلی این جهش، تأثیر مخرب گرمای شدید و خشکی زمین در سراسر اروپا است. انجمن «کوکرال» (Coceral) اخیراً پیش‌بینی خود را برای برداشت غلات اتحادیه اروپا و بریتانیا از ۲۹۵.۵ میلیون تن به ۲۸۶.۶ میلیون تن کاهش داد. تنها در آلمان، انتظار می‌رود تولید غلات به دلیل شرایط سخت تابستانی ۷ درصد کاهش یابد و کشاورزان با میلیون‌ها تن محصول آسیب‌دیده و آفتاب‌سوخته مواجه شوند.[4][5]

کمبودهای ناشی از آب و هوا با درگیری‌های ژئوپلیتیکی مداوم که لجستیک پیچیده انتقال غذا از مزرعه به سفره را به شدت مختل کرده‌اند، ترکیب شده است. حملات تشدید شده بین روسیه و اوکراین به زیرساخت‌های حیاتی صادرات آسیب رسانده و مسیرهای کشتیرانی در دریای سیاه را مختل کرده است. این دو کشور در مجموع تقریباً ۳۰ درصد از کل صادرات جهانی گندم را تأمین می‌کنند، و هرگونه اختلال در این منطقه شوک بزرگی به تجارت بین‌المللی غلات وارد می‌کند.[1][6]

فراتر از دریای سیاه، تشدید تنش‌ها در خاورمیانه فشارهای تورمی جدیدی را بر ماشین‌آلات سنگینی که نیروی محرکه کشاورزی مدرن هستند، وارد کرده است. درگیری شامل ایالات متحده و ایران، کشتیرانی از طریق تنگه هرمز را تهدید کرده است؛ تنگه‌ای که یک گلوگاه حیاتی برای تأمین انرژی و کود جهانی است. این اختلال باعث شد قیمت جهانی دیزل در ماه جولای نسبت به سال قبل ۳۶ درصد افزایش یابد، در حالی که پیش‌بینی می‌شود هزینه کود مورد نیاز برای تغذیه محصولات سال آینده ۲۲ درصد جهش کند.[1][5]

سایر کالاهای ضروری نیز تحت فشار قرار گرفته‌اند و بر همه چیز از ماهیتابه گرفته تا ظروف دسر تأثیر می‌گذارند. شاخص قیمت روغن‌های گیاهی فائو ۳.۷ درصد افزایش یافت و به بالاترین سطح خود از ژوئن ۲۰۲۲ رسید که ناشی از افزایش قیمت روغن نخل و سویا در میان تقاضای قوی از بخش سوخت‌های زیستی است. به طور مشابه، قیمت شکر به دلیل نگرانی‌ها در مورد آب و هوای خشک در اتحادیه اروپا و تأثیر بالقوه سیستم آب و هوایی ال‌نینو بر مزارع نیشکر آسیا، ۵.۶ درصد افزایش یافت.[2]

در حالی که افزایش قیمت کالاهای عمده‌فروشی بلافاصله به صورت دلاری در قفسه‌های فروشگاه‌ها منعکس نمی‌شود، اقتصاددانان هشدار می‌دهند که دوره بافر نسبتاً کوتاه است. انتظار می‌رود افزایش قیمت مواد غذایی تازه ظرف دو تا سه ماه قابل توجه باشد و کالاهای فرآوری شده نیز به زودی از آن پیروی کنند. در حالی که کشاورزان با هزینه‌های ورودی بالاتر و عملکرد کمتر دست و پنجه نرم می‌کنند، زنجیره تأمین جهانی غذا با یک دوره طولانی‌مدت انقباض مواجه است که در نهایت نحوه پر کردن سبدهای خرید توسط مصرف‌کنندگان را تغییر خواهد داد.[5][6]