جراحی چاقی؛ گزینهای موثر برای کسانی که داروهای لاغری بر آنها بیاثر است
مطالعهای جدید نشان میدهد بیمارانی که با عوارض جانبی شدید یا عدم اثربخشی آمپولهای لاغری مواجه میشوند، همچنان میتوانند با جراحی چاقی به کاهش وزن چشمگیر و پایدار برسند.
به قلم زهرا رحیمی
این خبر را به اشتراک بگذارید
آگونیستهای گیرنده GLP-1 با فراهم کردن امکان کاهش وزن محسوس تنها از طریق یک تزریق هفتگی، درمان چاقی را متحول کردهاند. با این حال، گروه قابلتوجهی از بیماران یا عوارض جانبی طاقتفرسای این داروها را تاب نمیآورند یا به کاهش وزن بالینی چشمگیری دست پیدا نمیکنند.[1][3]
اما قرار نیست مسیر درمانی این افراد با یک نسخه بینتیجه به بنبست برسد. مطالعه گستردهای در کلینیک کلیولند نشان داده است که جراحی لاغری میتواند راهکاری جایگزین و بسیار اثربخش باشد و حتی در صورت شکست دارودرمانی، نتایجی پایدار و چشمگیر به همراه بیاورد.[1][2]
این یافتهها که در تاریخ ۳ نوامبر در نشریه Annals of Surgery منتشر شده، مسیر روشنی پیش روی کسانی میگذارد که با داروهایی نظیر سماگلوتاید و تیرزپاتاید نتیجه نگرفتهاند. دادهها نشان میدهند پاسخ متابولیک ضعیف به دارو، هرگز به معنای پاسخ ضعیف به مداخله جراحی نیست.[1][2]
دکتر علی امینیان، رئیس انستیتوی متابولیک و جراحی چاقی در کلینیک کلیولند و نویسنده ارشد این پژوهش، میگوید: «داروهای GLP-1 افق درمان چاقی را دگرگون کردند، اما روی همه افراد جواب نمیدهند.»[1][5]
او در بیانیهای پیرامون این تحقیق یادآور شد: «شمار فزایندهای از بیماران و پزشکان میپرسند قدم بعدی چیست؟ یافتههای ما ثابت میکند که جراحی چاقی میتواند دقیقا همان گام بعدی باشد.»[1][5]
بررسی شکاف رو به رشد درمان چاقی
این پژوهش در برههای حساس از طب متابولیک منتشر شده است؛ همزمان با اوجگیری محبوبیت داروهای GLP-1، آمار عملهای جراحی چاقی در سراسر ایالات متحده کاهشی چشمگیر و ملموس را ثبت کرده است.[3]
تا سهماهه سوم سال ۲۰۲۵، حدود ۲۴ درصد از بزرگسالان واجد شرایط در آمریکا نسخه داروی GLP-1 دریافت کردند. در مقابل، تنها ۰.۰۹ درصد از بیماران واجد شرایط در همان بازه زمانی تحت عمل جراحی چاقی قرار گرفتند.[3]
این شکاف در گروههای سنی جوانتر عمیقتر است؛ نرخ انجام جراحی چاقی در میان نوجوانان و جوانان در همین بازه از ۱۱.۶ درصد به تنها ۳.۷ درصد از کل متقاضیان واجد شرایط سقوط کرده است.[3]
این چرخش حاکی از تمایل عمومی و پزشکی به روشهای غیرتهاجمی است. آمپولهای لاغری توجه عمومی را به درمان چاقی جلب کردهاند، اما همزمان باعث شدهاند بسیاری از بیماران ضرورت و جایگاه جراحی را زیر سوال ببرند.[3]
با وجود اشتیاق فراوان به راهکارهای دارویی، تداوم مصرف دارو در دنیای واقعی یک چالش جدی است. تحقیقات پیشین نشان دادهاند حدود نیمی از افرادی که این داروها برایشان تجویز میشود، مصرف آن را ظرف یک سال قطع میکنند.[1][4]
بیماران معمولا به یکی از این دو دلیل دارو را کنار میگذارند: عوارض شدید گوارشی مانند تهوع و استفراغ مداوم، یا عدم کاهش وزن رضایتبخش. تا پیش از این، پزشکان اطلاعات اندکی درباره نتیجه جراحی در این گروه خاص داشتند.[1][4]
واکاوی نتایج بیماران پس از عمل جراحی
برای پاسخ به این پرسش، پژوهشگران کلینیک کلیولند پرونده الکترونیک ۴٬۹۲۹ فرد مبتلا به چاقی را که بین سالهای ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۴ عمل بایپس کلاسیک معده (Roux-en-Y) یا اسلیو معده انجام داده بودند، تحلیل کردند.[2][5]
این جمعیت بر اساس سابقه مصرف داروهای لاغری به سه گروه تقسیم شد: اکثریت قاطع شامل ۴٬۶۶۱ بیمار پیش از جراحی هیچگاه سماگلوتاید یا تیرزپاتاید دریافت نکرده بودند.[2][5]
گروه دوم شامل ۶۱ بیمار بود که بهدلیل عوارض جانبی غیرقابل تحمل دارو را متوقف کرده بودند، و گروه سوم متشکل از ۲۰۷ بیمار بود که علیرغم ادامه مصرف، کاهش وزن ناچیزی را تجربه کردند.[2][5]
در هر سه گروه، میانه وزن افراد در زمان جراحی بین ۱۲۳ تا ۱۳۰ کیلوگرم متغیر بود و شاخص توده بدنی (BMI) همه آنها حداقل ۳۵ بود که معیاری رسمی برای انجام جراحی به شمار میرود.[3][5]
وضعیت اولیه بیمارانی که به دارو پاسخ نداده بودند تاملبرانگیز بود: آنها با وجود مصرف منظم دو ساله دارو، پیش از عمل تنها ۱.۵ درصد از کل وزن بدن خود را از دست داده بودند.[5]
کاهش وزن چشمگیر و ملموس پس از جراحی
با انجام جراحی، همین گروه تحولی اساسی در وضعیت خود دیدند. طی دو سال پس از عمل، بسته به نوع جراحی و ابتلای احتمالی به دیابت، این بیماران بین ۱۴.۲ تا ۳۵.۸ درصد از کل وزن بدن خود را کم کردند.[5]
بیمارانی که مصرف دارو را بهدلیل عوارض گوارشی قطع کرده بودند نیز نتایج درخشانی گرفتند و طی دو سال پس از جراحی، بین ۲۰.۱ تا ۲۷.۹ درصد از وزن کل بدنشان کاهش یافت.[5]
نکته کلیدی اینکه نتایج این افراد بسیار نزدیک به کسانی بود که دارویی مصرف نکرده بودند؛ بیمارانی که سابقه مصرف GLP-1 نداشتند در مدت دو سال پس از عمل، ۱۹.۹ تا ۳۳.۳ درصد از وزن خود را از دست دادند.[5]
دادهها با وضوح نشان میدهند که شکست در درمان دارویی هیچ تاثیری بر مزایای آناتومیک و متابولیک جراحی ندارد؛ مقاومت بدن در برابر مهار دارویی اشتها، لزوما به معنای مقاومت در برابر جراحی نیست.[1][4]
مقایسه شیوههای جراحی اسلیو و بایپس
این مطالعه همچنین تفاوتهای آماری مشخصی را میان دو شیوه جراحی نشان داد. در تمامی گروهها، بایپس کلاسیک معده بهطور یکدست کاهش وزن بیشتری نسبت به اسلیو معده رقم زد.[3][5]
در تحلیل آماری گروهی که به دارو پاسخ نداده بودند، بایپس معده به کاهش ۳۲.۷ درصدی وزن در طول دو سال انجامید، درحالیکه اسلیو معده در این افراد ۱۷.۸ درصد کاهش وزن بر جای گذاشت.[5]
هر دو روش جراحی در دوره پیگیری ایمنی بالایی داشتند و پژوهشگران دریافتند که نرخ عوارض جراحی در هر سه گروه، صرفنظر از پیشینه مصرف دارو، در سطحی اندک و همسان باقی مانده است.[1][3]
تفاوت سازوکار فیزیولوژیک توضیح میدهد که چرا جراحی حتی در شکست درمان دارویی موفق است؛ آگونیستهای GLP-1 با تقلید از هورمونهای بدن روی مغز اثر میگذارند تا اشتها را کم و تخلیه معده را کند کنند.[1]
در مقابل، جراحی چاقی آناتومی دستگاه گوارش را تغییر میدهد. روشهایی مانند بایپس معده علاوه بر محدود کردن فیزیکی حجم غذا، دگرگونیهای هورمونی گسترده و ماندگاری در ترشحات روده و حساسیت به انسولین ایجاد میکنند.[1]
از آنجا که این دو شیوه از مسیرهای فیزیولوژیک متفاوتی عمل میکنند، حتی اگر بدن داروها را پس بزند، همچنان میتواند پاسخی مطلوب به جراحی بدهد؛ جراحی بازتنظیمی متابولیک را تحمیل میکند که همیشه با تزریق هفتگی شدنی نیست.[1][4]
افزون بر این، جراحی دغدغه تداوم مصرف دارو را از میان برمیدارد. با تغییرات ایجادشده در آناتومی، بیمار بدون نیاز به تمدید نسخهها، برنامهریزی تزریق هفتگی یا نگرانی از کمبود دارو، از تنظیم پایدار متابولیسم بهرهمند میشود.[1][3]
چگونگی انتخاب گام درمانی بعدی
با وجود این نتایج امیدبخش، پژوهشگران به چند محدودیت در مطالعه خود اشاره کردهاند؛ این بررسی از نوع مشاهدهای بوده و تعداد افراد حاضر در گروههای مصرفکننده دارو در مقایسه با گروه کنترل جراحی کوچکتر بود.[1][3]
همچنین دوره پیگیری به دو سال محدود بوده و ماهیت گذشتهنگر تحقیق مانع از آن میشد که پزشکان میزان پایبندی دقیق افراد به مصرف منظم دارو را پیش از تصمیم به جراحی ثبت کنند.[1][3]
متخصصان تاکید میکنند که جراحی برای تمام کسانی که داروی GLP-1 را قطع میکنند گزینه پیشفرض نیست؛ این تصمیم مستلزم ارزیابی دقیق وضعیت متابولیک، خطرات عمل و تعهد درازمدت به سبک زندگی سالم است.[3]
نکات کلیدی
- مطالعه کلینیک کلیولند نشان میدهد جراحی چاقی برای افرادی که به داروهای GLP-1 پاسخ نمیدهند، کاهش وزنی بسیار چشمگیر به همراه دارد.
- بیمارانی که با مصرف سماگلوتاید یا تیرزپاتاید تنها ۲ درصد یا کمتر وزن کم کرده بودند، دو سال پس از جراحی تا ۳۵.۸ درصد وزن خود را از دست دادند.
- نتایج جراحی در افرادی که عوارض داروها را تاب نیاورده بودند، کاملا مشابه بیمارانی بود که هرگز این داروها را مصرف نکرده بودند.
- یافتهها گزینهای بالینی و حیاتی پیش پای بیماران میگذارد، بهویژه که حدود نیمی از مصرفکنندگان ظرف یک سال مصرف داروهای GLP-1 را متوقف میکنند.
آنچه نمیدانیم
- آیا کاهش وزن بهدستآمده از طریق جراحی پس از شکست دارودرمانی، فراتر از بازه پیگیری دو ساله پایدار خواهد ماند یا خیر.
- میزان پایبندی و نظم دقیق بیماران در مصرف دوزهای تجویزی سماگلوتاید یا تیرزپاتاید پیش از اقدام به جراحی تا چه حد بوده است.
- جراحان چاقی
- معتقدند جراحی ماندگارترین و موثرترین درمان چاقی مفرط است، بهویژه زمانی که درمانهای دارویی بینتیجه بمانند.
- متخصصان درمان دارویی چاقی
- داروهای GLP-1 را خط مقدمی تحولآفرین میدانند، اما بر لزوم راهکارهای جایگزین هنگام قطع مصرف یا بیاثری دارو تاکید دارند.
- بیماران مبتلا به چاقی
- خواهان راهحلهای پایدار و در دسترس برای کاهش وزن هستند و اغلب با بینتیجه ماندن داروهای پرهیاهو دچار یاس میشوند.
دیدگاههایی که این گزارش پوشش نداده
- شرکتهای بیمه درمانی
- تولیدکنندگان داروهای چاقی
منابع
[1]Cleveland Clinicجراحان چاقیCleveland Clinic Study Finds Bariatric Surgery Effective for Substantial Weight Loss After GLP-1 Intolerance or Limited Weight Loss
مطالعه در Cleveland Clinic →
[2]Annals of Surgeryجراحان چاقیBariatric Surgery as a Rescue Strategy After Semaglutide or Tirzepatide
مطالعه در Annals of Surgery →
[3]Becker's Hospital Reviewمتخصصان درمان دارویی چاقیBariatric surgery after GLP-1s: What a Cleveland Clinic study found
مطالعه در Becker's Hospital Review →
[4]Bariatric Newsجراحان چاقیSurgery effective for substantial weight loss after GLP-1 intolerance or limited weight loss
مطالعه در Bariatric News →
[5]Drugs.comمتخصصان درمان دارویی چاقیBariatric Surgery Is Effective Rescue Strategy After GLP-1 Receptor Agonist Failure
مطالعه در Drugs.com →
بیشتر در سلامت
مشاهده همه →غربالگری گوارشی
گسترش استفاده از آزمایش «اسفنج کپسولی» برای تشخیص زودهنگام سرطان مری در افراد مبتلا به سوءهاضمه
3 منبع
تایید داروی جدید و خوراکی سرطان پستان شرکت روش توسط سازمان غذا و داروی آمریکا
7 منبع
مقررات انکولوژی
رد داروی سرطان ریه ایوونسیماب از سوی افدیای؛ تاکید بر دادههای بقای کلی بیماران
6 منبع
موفقیت داروی تیرزپاتید در کاهش چشمگیر شاخص توده بدنی نوجوانان مبتلا به چاقی
4 منبع
نظرات
هر زاویه. هر روز.
اخبار سلامت با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاهها، هر روز و رایگان.





