سامانه‌های امتیازدهی فیلم چگونه کار می‌کنند و تفاوت سینمااسکور با لترباکسد چیست؟

وقتی یک فیلم پرهزینه در وب‌سایت سینمااسکور نمره «C» می‌گیرد، شبکه‌های اجتماعی بلافاصله آن را یک فاجعه سینمایی می‌خوانند. در مقابل، وقتی اثری در پلتفرم لترباکسد به میانگین ۴.۲ ستاره می‌رسد، خوره‌های فیلم آن را یک شاهکار بی‌بدیل معرفی می‌کنند. اما این ادعاها بر پایه یک سوءتفاهم بزرگ بنا شده‌اند.

بسیاری تصور می‌کنند که همه سیستم‌های امتیازدهی در حال اندازه‌گیری یک مفهوم واحد به نام «کیفیت» هستند. اما شواهد نشان می‌دهد که این دو پلتفرم، دو جهان کاملا متفاوت را می‌سنجند. یکی موفقیت تیم بازاریابی را در شب افتتاحیه ارزیابی می‌کند و دیگری، احساسات یک خرده‌فرهنگ دیجیتال را در طول زمان.

برای درک این تفاوت، باید به مکانیزم پشت پرده این اعداد نگاه کنیم. نمراتی که روی پوسترها چاپ می‌شوند یا در توییتر دست‌به‌دست می‌گردند، از آسمان نیامده‌اند. آن‌ها محصول روش‌های آماری، جامعه آماری متفاوت و اهداف تجاری کاملا متمایزی هستند که اغلب از چشم مخاطب عام پنهان می‌مانند.

سینمااسکور: سنجش بازاریابی، نه کیفیت

سینمااسکور که در سال ۱۹۷۹ توسط اد مینتز تاسیس شد، روشی کاملا فیزیکی و سنتی دارد. در شب افتتاحیه یک فیلم، نمایندگان این شرکت در پنج شهر که به‌طور تصادفی از میان ۲۵ شهر بزرگ آمریکای شمالی انتخاب شده‌اند، مستقر می‌شوند. آن‌ها برگه‌های رای‌گیری کاغذی را بین تماشاگران توزیع می‌کنند.[1][2]

این برگه‌ها که ایده طراحی آن‌ها از کارت‌های اهدای کمک‌های مالی الهام گرفته شده، نیازی به خودکار ندارند. تماشاگران با تا کردن لبه‌های کاغذ، به فیلم نمره‌ای از A+ تا F می‌دهند. این سیستم مستقیما سراغ کسانی می‌رود که برای دیدن فیلم در اولین شب اکران، بلیت خریده‌اند.[1][2]

به‌طور میانگین، برای هر فیلم حدود ۴۰۰ برگه تکمیل‌شده با نرخ پاسخ‌گویی ۶۵ درصد جمع‌آوری می‌شود. این نمونه آماری شاید کوچک به نظر برسد، اما برای پیش‌بینی فروش گیشه در هفته‌های بعد بسیار دقیق است. دلیل این دقت، سنجش میزان رضایت مشتاق‌ترین طرفداران یک اثر سینمایی است.[2]

در واقع، سینمااسکور کیفیت هنری را نمی‌سنجد، بلکه تطابق فیلم با کمپین تبلیغاتی‌اش را اندازه می‌گیرد. اگر یک درام روان‌شناختی تاریک با تریلرهای هیجان‌انگیز به عنوان یک فیلم ترسناک اسلشر بازاریابی شود، تماشاگران شب اول احساس فریب‌خوردگی می‌کنند. در این حالت، فیلم نمره پایینی می‌گیرد، حتی اگر شاهکار باشد.

لترباکسد: پاتوق دیجیتال خوره‌های فیلم

در نقطه مقابل، لترباکسد یک شبکه اجتماعی مدرن و دیجیتال است که برای عاشقان سینما طراحی شده است. در اینجا خبری از برگه‌های کاغذی و محدودیت زمانی شب افتتاحیه نیست. کاربران می‌توانند هر فیلمی را در هر زمانی تماشا کنند و به آن از نیم تا پنج ستاره امتیاز بدهند.

این پلتفرم از الگوریتم‌های فیلتر مشارکتی، مشابه آنچه نتفلیکس استفاده می‌کند، بهره می‌برد. میانگین نمرات در لترباکسد بر اساس یک سیستم وزن‌دهی شده محاسبه می‌شود تا از تاثیرگذاری ربات‌ها و کمپین‌های تخریبی جلوگیری کند. این جامعه کاربری، قوانین نانوشته خود را برای امتیازدهی دارد.[3]

در فرهنگ لترباکسد، نمره ۳ تا ۴ ستاره معمولا به معنای یک فیلم «خوب» تا «خیلی خوب» است. نمره ۵ ستاره به ندرت و تنها برای آثاری که کاربر آن‌ها را بی‌نقص می‌داند، رزرو می‌شود. این مقیاس به شدت شخصی است و بیشتر بر اساس تجربه احساسی و ماندگاری اثر در ذهن مخاطب شکل می‌گیرد.[3]

برخلاف سینمااسکور که مخاطبان عام و هیجان‌زده را هدف قرار می‌دهد، کاربران لترباکسد اغلب با نگاهی تحلیلی‌تر به تماشای فیلم می‌نشینند. آن‌ها ممکن است روزها پس از تماشای یک اثر، نقد خود را بنویسند. این تاخیر باعث می‌شود تا هیجانات اولیه فروکش کند و امتیاز نهایی، بازتابی از ارزش ماندگار فیلم باشد.

تفاوت در نمونه‌گیری: شب افتتاحیه در برابر ابدیت

بزرگ‌ترین شکاف میان این دو سیستم، در زمان و نحوه نمونه‌گیری نهفته است. سینمااسکور تنها یک پنجره زمانی چند ساعته را در نظر می‌گیرد. اگر شما فیلمی را در هفته دوم اکران یا در شبکه نمایش خانگی ببینید، نظر شما برای این شرکت هیچ اهمیتی ندارد و در آمار ثبت نمی‌شود.[2]

این محدودیت زمانی باعث می‌شود که نمرات سینمااسکور به شدت تحت تاثیر طرفداران دوآتشه قرار بگیرد. کسانی که در شب اول برای تماشای یک فیلم ابرقهرمانی بلیت می‌خرند، از پیش آماده دوست داشتن آن هستند. به همین دلیل است که اکثر فیلم‌های پرفروش، نمره‌ای بهتر از B- دریافت می‌کنند.

اما لترباکسد یک بایگانی زنده و همیشگی است. یک فیلم کلاسیک محصول دهه ۱۹۸۰ میلادی می‌تواند امروز توسط هزاران کاربر جوان کشف شود و امتیازات جدیدی دریافت کند. این پلتفرم نشان می‌دهد که چگونه گذر زمان و تغییر ارزش‌های فرهنگی، می‌تواند جایگاه یک اثر را در تاریخ سینما جابه‌جا کند.

به عبارت دیگر، سینمااسکور یک عکس فوری از یک واکنش لحظه‌ای است، در حالی که لترباکسد یک مستند طولانی از حیات فرهنگی یک فیلم به شمار می‌رود. اولی برای مدیران استودیوها و تحلیلگران گیشه حیاتی است، و دومی برای مورخان سینما و تماشاگرانی که به دنبال کشف آثار عمیق‌تر هستند.[3]

معمای نمرات متناقض

تضاد میان این دو سیستم زمانی آشکار می‌شود که به فیلم‌های خاص نگاه می‌کنیم. فیلم‌های ترسناک هنری معمولا قربانیان اصلی سینمااسکور هستند. آثاری مانند «مادر!» یا «موروثی» به دلیل بازاریابی گمراه‌کننده و ریتم کند، در شب افتتاحیه با خشم تماشاگران عام مواجه شدند و نمرات بسیار پایینی گرفتند.[3]

با این حال، همین فیلم‌ها در لترباکسد به عنوان شاهکارهای مدرن ژانر وحشت ستایش می‌شوند. کاربرانی که با آگاهی از سبک کارگردان و بدون انتظارات کاذب به تماشای این آثار می‌نشینند، پیچیدگی‌های فرمی و محتوایی آن‌ها را درک می‌کنند. در اینجا، نمره پایین سینمااسکور به یک نشان افتخار تبدیل می‌شود.[3]

از سوی دیگر، فیلم‌های اکشن بی‌مغز یا کمدی‌های سطحی ممکن است در شب افتتاحیه نمره A بگیرند، زیرا دقیقا همان چیزی را به مخاطب می‌دهند که در تریلر وعده داده بودند. اما همین فیلم‌ها در لترباکسد به سرعت فراموش می‌شوند و میانگین نمراتشان به زحمت به ۲.۵ ستاره می‌رسد.[3]

این تناقض نشان می‌دهد که هیچ‌کدام از این دو سیستم به تنهایی نمی‌توانند تصویر کاملی از ارزش یک فیلم ارائه دهند. استودیوهای هالیوودی برای تضمین بازگشت سرمایه خود به نمرات سینمااسکور تکیه می‌کنند، اما برای ماندگاری در حافظه جمعی سینما، این امتیازات لترباکسد است که حرف آخر را می‌زند.[3]

ابزارهایی برای اهداف متفاوت

در نهایت، مقایسه سینمااسکور و لترباکسد مانند مقایسه دماسنج با فشارسنج است؛ هر دو ابزارهای اندازه‌گیری هستند، اما پدیده‌های کاملا متفاوتی را می‌سنجند. اد مینتز، بنیان‌گذار سینمااسکور، سیستم خود را برای پاسخ به نیاز صنعت سینما به پیش‌بینی رفتار مصرف‌کننده طراحی کرد، نه برای نقد هنری.[1][2]

لترباکسد نیز به عنوان یک دفترچه خاطرات دیجیتال متولد شد و به مرور زمان به قطب اصلی تبادل نظر سینمادوستان تبدیل گشت. این پلتفرم به کاربران اجازه می‌دهد تا فراتر از یک عدد ساده، احساسات و تحلیل‌های خود را در قالب نقدهای متنی با دیگران به اشتراک بگذارند.

بنابراین، دفعه بعد که با نمره پایین یک فیلم در سینمااسکور مواجه شدید، آن را به معنای بد بودن فیلم تلقی نکنید. این نمره تنها می‌گوید که تماشاگران شب اول، انتظار دیدن چیز دیگری را داشته‌اند. شاید همان فیلم، سال‌ها بعد در لترباکسد به اثری کالت و محبوب تبدیل شود.

درک این تفاوت‌ها به ما کمک می‌کند تا مصرف‌کنندگان هوشمندتری باشیم. به جای تکیه کورکورانه بر یک عدد، می‌توانیم از این سیستم‌ها به عنوان قطب‌نماهایی برای یافتن مسیر خود در اقیانوس بی‌کران سینما استفاده کنیم. هر پلتفرم، بخشی از حقیقت را درباره جادوی پرده نقره‌ای فاش می‌کند.[3]