سیل و طوفان در جزیره کرت یونان؛ تعطیلی مدارس و اعلام وضعیت اضطراری در پی آبگرفتگی گسترده

در ساعات پایانی روز جمعه، دوم اکتبر ۲۰۲۶، صدای آژیر سامانه هشدار ۱۱۲ در سراسر جزیره کرت یونان طنین‌انداز شد و پیامک‌های اضطراری روی تلفن‌های همراه ساکنان نقش بست. این پیام‌ها که از سوی وزارت بحران‌های اقلیمی ارسال شده بود، از شهروندان می‌خواست تا عصر روز شنبه از هرگونه تردد خودداری کنند.[1][3]

سازمان حفاظت مدنی یونان در پیام هشدار خود تاکید کرد: «سفرهای خود را تنها به موارد کاملاً ضروری محدود کنید و دستورالعمل‌های مقامات را با دقت دنبال نمایید.»[1]

در منطقه کوهستانی میلوپوتاموس، جریان گل‌آلود آب با عبور از خیابان‌های مرکزی روستای زونیانا، مسیرهای ارتباطی را مسدود کرده و بقایای درختان و سنگ‌ها را با خود به همراه آورد. بارش‌های سیل‌آسا که از چهارشنبه شب آغاز شده بود، در کمتر از ۴۸ ساعت حجم عظیمی از آب را روانه حوضه‌های آبریز کرد.[1][2]

هواشناسان یونانی از جمله جورجوس تساترافیلیاس، پیش‌بینی کرده بودند که این سامانه بارشی با بادهای شمال شرقی با سرعت ۸ تا ۹ بوفورت در دریای اژه همراه خواهد بود. این تندبادها نه تنها عملیات امداد هوایی را غیرممکن کردند، بلکه باعث ایجاد امواج بلند و پس‌زدگی آب در دهانه رودخانه‌ها شدند.[1][4]

ثبت رکوردهای بی‌سابقه بارشی

داده‌های رصدخانه ملی آتن نشان می‌دهد که ایستگاه هواشناسی منطقه آنوجیا در فاصله روزهای ۳۰ سپتامبر تا ظهر اول اکتبر، ۳۶۱.۴ میلی‌متر بارندگی را ثبت کرده است. این رقم که معادل بخش عمده‌ای از بارش سالانه این منطقه است، ظرفیت نفوذپذیری خاک را به سرعت اشباع کرد.[2][4]

در فلات لاسیتی نیز شرایط بحرانی گزارش شده است؛ جایی که میزان بارش در این سامانه به ۲۵۰ میلی‌متر رسید. روستای تزرمیادو به عنوان سکونتگاه اصلی این فلات، از ابتدای سال ۲۰۲۶ تاکنون ۱۲۸۰ میلی‌متر باران دریافت کرده که نشان‌دهنده تغییرات شدید در الگوهای اقلیمی محلی است.[1]

برای مدیریت این حجم عظیم از رواناب‌ها، مقامات مجبور به باز کردن یکی از دریچه‌های سد آپوسلمیس شدند. کانال زهکشی خاوگاس در حال حاضر حدود ۷۰۰ هزار متر مکعب آب را به سمت مناطق پایین‌دست هدایت می‌کند تا از شکستگی سدها و آبگرفتگی بیشتر جلوگیری شود.[1][5]

خسارات زیرساختی و تلفات انسانی

فشار جریان آب در رودخانه‌های فصلی به حدی بود که پل دیسکوریو در منطقه لیوادیا به طور کامل فرو ریخت. یک خودروی عبوری حامل دو سرنشین در لحظه تخریب پل به داخل بستر رودخانه سقوط کرد، اما نیروهای امدادی موفق شدند آن‌ها را نجات داده و به بیمارستان دانشگاه هراکلیون منتقل کنند.[2][6]

با این حال، این رویداد اقلیمی بدون تلفات جانی نبود. یک دامدار ۸۰ ساله در منطقه کارینس از توابع رتیمنو که تلاش می‌کرد از یک جریان سیلابی عبور کند، جان خود را از دست داد. پیکر او پس از ساعت‌ها جستجو در زیر آوار و گل‌ولای توسط نیروهای آتش‌نشانی پیدا شد.[2][5]

در پی این حوادث، سازمان حفاظت مدنی یونان وضعیت اضطراری در شهرداری میلوپوتاموس را تا ۳۰ دسامبر ۲۰۲۶ تمدید کرد. این تصمیم حقوقی به مقامات محلی اجازه می‌دهد تا با دور زدن بروکراسی‌های معمول، بودجه‌های بازسازی را سریع‌تر جذب کرده و پیمانکاران خصوصی را برای پاکسازی جاده‌ها به کار گیرند.[2][4]

شرایط طوفانی در دریای اژه همچنین منجر به توقف کامل فعالیت‌های دریایی شد. تمامی حرکت‌های کشتی‌های مسافربری و باری از بنادر پیرائوس، رافینا و لاوریو به مقصد کرت لغو شدند. این انسداد مسیرهای دریایی، زنجیره تامین مواد غذایی و تجهیزات امدادی به جزیره را در حساس‌ترین زمان ممکن مختل کرد.[1][3]

فلج شدن اقتصاد کشاورزی

سیلاب تنها به جاده‌ها و پل‌ها آسیب نرساند، بلکه اقتصاد کشاورزی منطقه را نیز هدف قرار داد. در فلات لاسیتی واقع در شرق کرت، حدود ۳۰۰۰ تن سیب‌زمینی و سبزیجات به دلیل آبگرفتگی مزارع به طور کامل از بین رفتند. زمین‌های کشاورزی اکنون به دریاچه‌هایی وسیع تبدیل شده‌اند.[1]

جورجوس آتاناساکیس، شهردار فلات لاسیتی، با ابراز نگرانی از وضعیت معیشتی کشاورزان، از ساکنان خواست تا زمان فروکش کردن کامل آب، از نزدیک شدن به زمین‌های زراعی خودداری کنند. او تاکید کرد که جبران این خسارات نیازمند مداخله مستقیم دولت مرکزی و تخصیص یارانه‌های حمایتی است.[1][6]

همزمان، تمامی مدارس و مراکز نگهداری کودکان در مناطق آسیب‌دیده از جمله میلوپوتاموس و خانیا با دستور مقامات تعطیل شدند. قطع گسترده برق در بخش‌های شمالی فلات لاسیتی، از جمله ساختمان شهرداری، روند امدادرسانی و هماهنگی‌های اداری را با کندی مواجه کرده است.[1][2]

عملیات امداد در شرایط دشوار

سازمان آتش‌نشانی یونان اعلام کرد که بیش از ۲۵۰ تماس اضطراری برای پمپاژ آب از منازل و نجات افراد گرفتار دریافت کرده است. در منطقه فرما در نزدیکی ایراپترا، چهار شهروند آلمانی که در خودروی خود محاصره شده بودند، با تماس به موقع با سامانه ۱۱۲ توسط پنج آتش‌نشان نجات یافتند.[3][6]

در مناطق ساحلی مانند هراکلیون، طغیان رودخانه دراکولیارس باعث آبگرفتگی محله‌های مالادس و فینیکیا شد. نیروهای امدادی مجبور شدند ۱۳ نفر از ساکنان این مناطق را تخلیه کرده و به پناهگاه‌های امن منتقل کنند. تصاویر منتشر شده نشان می‌دهد که گل‌ولای بخش‌های وسیعی از این سکونتگاه‌ها را پوشانده است.[4][5]

جورجوس کلادوس، شهردار یکی از مناطق آسیب‌دیده، در گفتگو با رسانه‌ها اعلام کرد که مقامات محلی در حال هماهنگی مداوم با اوانگلوس تورناس، وزیر بحران‌های اقلیمی هستند تا تجهیزات سنگین بیشتری برای بازگشایی مسیرها دریافت کنند، زیرا حجم آوار فراتر از توان لجستیکی شهرداری‌ها است.[3]

در تنگه ساماریا که یکی از جاذبه‌های طبیعی مهم جزیره است، هشت نفر از کارکنان پارک ملی به دلیل بالا آمدن ناگهانی سطح آب رودخانه گرفتار شدند.[6]

جورجوس تساپاکوس، معاون حفاظت مدنی منطقه، درباره وضعیت این افراد گفت: «شرایط کاملاً تحت کنترل است. آن‌ها داخل پناهگاه ایستگاه هستند، غذا و دارو دارند و در محیطی گرم به سر می‌برند، اما سطح آب رودخانه اجازه خروج به آن‌ها نمی‌دهد.»[6]

پیامدهای اقلیمی و مدیریت بحران

این رویداد نشان‌دهنده ضعف ساختاری در نگهداری از مسیل‌ها و کانال‌های هدایت آب است. بسیاری از ساکنان محلی، مقامات را به دلیل عدم لایروبی به موقع رودخانه‌های فصلی پیش از آغاز فصل بارش مورد انتقاد قرار داده‌اند. آن‌ها معتقدند که با مدیریت پیشگیرانه می‌شد ابعاد این فاجعه را کاهش داد.[3][5]

از سوی دیگر، کارشناسان هواشناسی هشدار می‌دهند که با گرمایش آب‌های دریای مدیترانه، تبخیر سطحی افزایش یافته و این امر به شکل‌گیری سیستم‌های کم‌فشار عمیق‌تر و بارش‌های متمرکزتر منجر می‌شود. زیرساخت‌های جزیره کرت که دهه‌ها پیش طراحی شده‌اند، گنجایش عبور این حجم ناگهانی از رواناب را ندارند.[4][6]

پروفسور افثیمیوس لکاس، استاد زمین‌شناسی کاربردی و مدیریت بلایای طبیعی، در تحلیل این رویداد اشاره کرد که فرسایش خاک در مناطق کوهستانی کرت به دلیل آتش‌سوزی‌های جنگلی سال‌های گذشته، نقش مهمی در تشدید سیلاب داشته است. خاک بدون پوشش گیاهی توانایی جذب آب را از دست داده و بارش‌ها بلافاصله به رواناب تبدیل می‌شوند.[4]

در حال حاضر، تمرکز اصلی روی بازگرداندن دسترسی به روستاهای کوهستانی و ترمیم شبکه‌های انتقال برق است. با پایان یافتن وضعیت هشدار قرمز در روز یکشنبه، تیم‌های ارزیاب خسارت کار خود را برای برآورد دقیق هزینه‌های بازسازی آغاز خواهند کرد تا مسیر برای دریافت کمک‌های اتحادیه اروپا هموار شود.[2][3]