صدور ویزای مشروط آمریکا برای هیئت ایرانی؛ محدودیت تردد در نیویورک و واکنش تهران به ممنوعیت خرید

وزارت امور خارجه ایالات متحده به عنوان نهاد تصمیم‌گیرنده برای میزبان مقر سازمان ملل متحد، روادید هیئت دیپلماتیک ایران را صادر کرد؛ تصمیمی که اگرچه به رئیس‌جمهوری و وزیر خارجه ایران اجازه می‌دهد هفته آینده وارد خاک آمریکا شوند، اما دایره حرکت آن‌ها را به شدت محدود می‌کند. این هیئت تنها مجاز به تردد در مسیرهای مشخصی بین فرودگاه جان اف کندی، مقر سازمان ملل و محل اقامت خود خواهند بود و تجربه حضور آن‌ها در این شهر با محدودیت‌های بی‌سابقه‌ای همراه است.[1][2]

بر اساس قوانین و رویه‌های پیشین، محدودیت‌های اعمال‌شده برای دیپلمات‌های ایرانی معمولاً شامل شعاع ۲۵ مایلی (حدود ۴۰ کیلومتری) از دایره کلمبوس در منهتن نیویورک است، اما در موارد خاص و در دوران اوج تنش‌ها، این محدودیت‌ها به چند بلوک اطراف سازمان ملل تقلیل می‌یابد. این شرایط، سفر هیئت ایرانی را از یک ماموریت دیپلماتیک معمول به یک حضور کاملاً کنترل‌شده و ایزوله در یک حباب امنیتی تبدیل کرده است.[1][2]

اما فراتر از محدودیت‌های فیزیکی تردد، اظهارات تازه یکی از سخنگویان دولت آمریکا درباره جزئیات این محدودیت‌ها، ابعاد جدیدی به این سفر بخشیده است. این مقام آمریکایی مدعی شد که واشنگتن مانع از خرید نمایندگان ایران از فروشگاه‌های آمریکایی و انجام خریدهای تجملاتی در جریان اجلاس آتی مجمع عمومی سازمان ملل می‌شود. این اظهارنظر که مستقیماً تجربه اقامت و تردد روزمره هیئت ایرانی را هدف قرار داده، با واکنش سریع و تند تهران مواجه شد.[3][4]

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، روز جمعه ۲۷ شهریور در شبکه اجتماعی ایکس (توییتر سابق) به این اظهارات پاسخ داد و اقدام واشنگتن را «تبلیغاتی ناشیانه و نخ‌نما» توصیف کرد. او با انتقاد از رویکرد رسانه‌ای مقامات آمریکایی، تلاش کرد تا تمرکز را از حواشی مربوط به محدودیت‌های تردد و خرید، به اهداف اصلی سفر هیئت ایرانی معطوف کند.[3]

بقایی در ادامه واکنش صریح خود نوشت: «حاکمان واشنگتن هنوز ملت‌ها را فاقد حافظه می‌پندارند؛ اما دنیا فریب روایت‌های دروغین و تبلیغات ریاکارانه آمریکا را نمی‌خورد». این تقابل کلامی نشان می‌دهد که حتی پیش از آغاز رسمی نشست‌های مجمع عمومی، فضای دیپلماتیک میان دو کشور تا چه حد ملتهب و تحت تاثیر روایت‌سازی‌های رسانه‌ای قرار گرفته است.[4]

این تنش‌های دیپلماتیک در حالی رخ می‌دهد که مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری ایران، برای نخستین بار در این مقام راهی نیویورک می‌شود تا در هشتاد و یکمین نشست سالانه مجمع عمومی سازمان ملل شرکت کند. حضور او در این مجمع که در سایه جنگ و بحران‌های گسترده خاورمیانه برگزار می‌گردد، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و محدودیت‌های اعمال شده می‌تواند بر برنامه‌ریزی دیدارهای جانبی او تاثیر بگذارد.[2]

استفاده از ابزار صدور ویزا و اعمال محدودیت‌های شدید حرکتی، تاکتیکی است که دولت‌های مختلف آمریکا در قبال هیئت‌های ایرانی به کار گرفته‌اند، اما طرح موضوعاتی نظیر ممنوعیت خرید از فروشگاه‌ها، نشان‌دهنده تلاش برای اعمال فشارهای روانی و نمادین در کنار محدودیت‌های فیزیکی است. این رویکرد، تجربه سفر به نیویورک را برای دیپلمات‌های ایرانی به چالشی لجستیکی و رسانه‌ای تبدیل می‌کند.[1][3]

هیئت ایرانی اکنون باید خود را برای سفری آماده کند که در آن هر قدم خارج از مسیرهای از پیش تعیین‌شده، می‌تواند به یک بحران دیپلماتیک جدید منجر شود. با نزدیک شدن به زمان آغاز سخنرانی‌ها در مجمع عمومی، توجه ناظران بین‌المللی نه تنها به محتوای نطق رئیس‌جمهوری ایران، بلکه به نحوه مدیریت این محدودیت‌های بی‌سابقه در قلب منهتن دوخته شده است.