تعویق نشست منطقه‌ای عمان درباره تنگه هرمز همزمان با بالا گرفتن بحث خروج از ان‌پی‌تی در ایران

نشست منطقه‌ای که قرار بود روز دوشنبه ۲۳ شهریور ۱۴۰۵ (۱۴ سپتامبر ۲۰۲۶) با حضور وزرای خارجه کشورهای حاشیه خلیج فارس در صلاله عمان برگزار شود، به تعویق افتاد. بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان، روز یکشنبه اعلام کرد که «به منظور حفظ اجماع، نشست منطقه‌ای که قرار بود فردا در صلاله برگزار شود، به تعویق افتاد.» این نشست قرار بود به بررسی ترتیبات امنیتی جدید در تنگه هرمز بپردازد.[1][4]

اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، روز دوشنبه در یک نشست خبری تایید کرد که این تعویق به درخواست ریاض صورت گرفته است. بقائی به خبرنگاران گفت: «گزارش‌ها مبنی بر اینکه عربستان سعودی درخواست کرده این نشست فعلاً برگزار نشود، صحت دارد.» وی دلیل این درخواست را تحولات مرتبط با یمن عنوان کرد و افزود که منطقه نیازمند گفت‌وگوهای درون‌زا است.[1][4]

با وجود لغو این نشست گسترده، تهران و مسقط به عنوان دو کشور ساحلی تنگه هرمز، مذاکرات دوجانبه خود را پیش برده‌اند. بقائی تاکید کرد که تفاهم میان ایران و عمان بر سر مسیرهای امن کشتیرانی پس از هفته‌ها مذاکره نهایی شده است. تنگه هرمز که روزانه حدود ۲۰ درصد از نفت مصرفی جهان از آن عبور می‌کند، در ماه‌های اخیر و در پی تشدید تنش‌های دریایی میان ایران و ایالات متحده، شاهد کاهش تردد کشتی‌های تجاری بوده است.[1][4]

همزمان با بن‌بست در مسیر دیپلماسی منطقه‌ای، فضای سیاسی داخل ایران شاهد بالا گرفتن بی‌سابقه بحث‌ها بر سر خروج از پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) است. این فشارها پس از آن تشدید شد که شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی پرونده ایران را به شورای امنیت سازمان ملل ارجاع داد و دولت اتریش نیز از صدور روادید برای محمد اسلامی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران، جهت شرکت در کنفرانس سالانه آژانس در وین خودداری کرد.[3]

چهره‌های تندرو و برخی نمایندگان مجلس در تهران استدلال می‌کنند که باقی ماندن در ان‌پی‌تی دیگر منافع امنیتی ایران را تامین نمی‌کند. حسینعلی حاجی‌دلیگانی، از نمایندگان مجلس، تاکید کرده است که ایران اکنون «نیاز به یک قدرت بازدارندگی اتمی دارد» و باید «آزمایش‌های لازم» را در این زمینه انجام دهد. سپهر خلجی، رئیس پیشین شورای اطلاع‌رسانی دولت نیز در شبکه‌های اجتماعی پرسیده است که وقتی تاسیسات هسته‌ای تحریم و دانشمندان ترور می‌شوند، «چرا از ان‌پی‌تی خارج نمی‌شویم؟»[2][3]

دستگاه دیپلماسی ایران تلاش کرده است تا مرزی میان این اظهارنظرهای داخلی و سیاست رسمی کشور ترسیم کند. بقائی روز دوشنبه با رد گمانه‌زنی‌ها درباره تغییر دکترین هسته‌ای گفت که سیاست رسمی جمهوری اسلامی در این زمینه روشن است. با این حال، او افزود: «در شرایطی که ده‌ها خرابکاری در تاسیسات هسته‌ای ایران صورت گرفته... اینکه نخبگان ما در مباحث مرتبط با رسانه و موضوعات سیاسی درباره این موضوعات صحبت بکنند، فکر نمی‌کنم امر غریبی باشد.»[4]

در مقابل، برخی تحلیلگران و رسانه‌های داخلی نسبت به تبعات چنین تصمیمی هشدار می‌دهند. وب‌سایت فرارو در تحلیلی انتقادی نوشت که اسرائیل سال‌ها تلاش کرده تا مسئله ایران را به یک تهدید جهانی تبدیل کند. این رسانه هشدار داد: «خروج تهران از ان‌پی‌تی، بدون آن‌که بازدارندگی هسته‌ای واقعی به دست آمده باشد، این پروژه را رایگان تکمیل می‌کند» و ایران را از حمایت‌های سیاسی و حقوقی فعلی محروم می‌سازد.

در نهایت، پیوند خوردن امنیت تنگه هرمز با پرونده هسته‌ای نشان‌دهنده پیچیدگی فزاینده معادلات خاورمیانه است. در حالی که کشورهای عربی خلیج فارس به دنبال تضمین امنیت زنجیره تامین انرژی خود هستند، تمایلی به ورود به توافقاتی ندارند که آن‌ها را در تقابل مستقیم با استراتژی فشار حداکثری واشنگتن قرار دهد. لغو نشست عمان نشان داد که تا زمان حل و فصل نشدن ریشه‌های اصلی تنش، دستیابی به یک نظم امنیتی پایدار در منطقه همچنان دور از دسترس خواهد بود.[2]