تحلیل لفاظی‌های انتخاباتی؛ چرا تهدید جدید ترامپ به «خشم حماسی» توخالی ارزیابی می‌شود؟

رأی‌دهندگان آمریکایی در سوم نوامبر پای صندوق‌های رأی می‌روند تا کنترل کنگره را تعیین کنند؛ جایی که دولت دونالد ترامپ با فشار فزاینده‌ای بر سر قیمت سوخت و طولانی شدن جنگ هشت‌ماهه مواجه است.

در این شرایط حساس، رئیس‌جمهور آمریکا روز جمعه اول آبان در یک گردهمایی انتخاباتی در فورت مایرز فلوریدا اعلام کرد که واشینگتن ممکن است «یک عملیات خشم حماسی کوچک دیگر» علیه ایران انجام دهد. اما بررسی توان عملیاتی، هشدارهای متقابل و واقعیت‌های میدانی نشان می‌دهد که این تصمیم بیش از آنکه یک فرمان نظامی قریب‌الوقوع باشد، ابزاری برای مدیریت افکار عمومی در روزهای پایانی کارزار انتخاباتی است.[1][2]

ترامپ در سخنرانی ۹۰ دقیقه‌ای خود در جمع هوادارانش مدعی شد که آمریکا در مبارزه با ایران در نقطه بسیار خوبی قرار دارد و کار توانمندی هسته‌ای این کشور با عملیات‌های پیشین تمام شده است. او با اشاره به نام عملیات نظامی قبلی آمریکا، تهدید کرد که اگر مقامات تهران پای میز توافق نیایند، عملیات نظامی دیگری در راه خواهد بود.

با این وجود، او در همان روز اظهارات متناقضی درباره پایان سریع جنگ یا رها کردن آن برای تحلیل رفتن تدریجی بیان کرد؛ رویکردی که به باور ناظران، نشان‌دهنده فقدان یک استراتژی منسجم و مشخص برای خروج از این بحران است.[1][3]

سایه سنگین انتخابات بر تصمیمات کاخ سفید

تحلیلگران سیاسی معتقدند که این لفاظی‌های تند مستقیماً با انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره گره خورده است. حزب جمهوری‌خواه در حال حاضر اکثریت شکننده‌ای در هر دو مجلس دارد و افزایش قیمت جهانی نفت و گاز به دلیل درگیری‌های هشت ماه گذشته، به پاشنه آشیل کمپین‌های انتخاباتی آن‌ها تبدیل شده است.

ترامپ پیش‌تر در ماه اکتبر صراحتاً گفته بود که تا پیش از انتخابات سوم نوامبر، برابر با ۱۲ آبان، حمله تازه‌ای به ایران انجام نخواهد داد؛ وعده‌ای که با تهدیدات اخیر او در تضاد کامل است و نشان می‌دهد هدف اصلی، آرام کردن پایگاه رأی‌دهندگان داخلی است.[1][4]

تحلیلگران سیاست خارجی و رسانه‌های مستقل، تهدیدات اخیر ترامپ علیه ایران را بیشتر یک بلوف سیاسی و اهداف اعلام‌شده کمپین نظامی او را به شدت متناقض توصیف کرده‌اند. کارشناسان بر این باورند که واشینگتن در حال حاضر نه توان لجستیکی و نه تمایل سیاسی برای باز کردن یک جبهه جدید و گسترده را دارد.

هرگونه تشدید تنش می‌تواند به جهش مجدد قیمت انرژی در بازارهای جهانی منجر شود؛ اتفاقی که دقیقاً همان چیزی است که دولت ترامپ پیش از باز شدن حوزه‌های رأی‌گیری از آن هراس دارد و تلاش می‌کند از آن جلوگیری کند.[5]

واکنش‌ها و واقعیت‌های میدانی

در سوی دیگر، مقامات جمهوری اسلامی نیز به این تهدیدات واکنش‌های تندی نشان داده‌اند. علی عبداللهی، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح ایران، روز شنبه دوم آبان با قاطعیت اعلام کرد که تحت هیچ شرایطی اجازه ورود ناوهای نظامی آمریکا به خلیج فارس داده نخواهد شد. تهران همچنین از طریق مجاری امنیتی هشدار داده است که در صورت از سرگیری درگیری‌ها، طرح‌های تلافی‌جویانه گسترده‌ای از جمله هدف قرار دادن کابل‌های ارتباطی زیردریایی در خلیج فارس را در دستور کار دارد؛ تهدیدی که می‌تواند ارتباطات جهانی را مختل کند.[1][4]

علاوه بر این، اظهارات عجیب و خارج از عرف ترامپ در همان سخنرانی فلوریدا مبنی بر اینکه ناوهای آمریکایی در مسیر بازگشت از ایران، در فاصله ۴۵ متری سواحل کوبا لنگر خواهند انداخت تا این کشور را تسلیم کنند، بر ماهیت نمایشی و تبلیغاتی این سخنان افزود.

این وعده‌ها که آشکارا برای جلب آرای بلوک قدرتمند کوبایی‌تبارهای فلوریدا مطرح شد، به خوبی نشان می‌دهد که تمرکز اصلی کاخ سفید در حال حاضر نه بر روی یک جنگ واقعی در خاورمیانه، بلکه بر روی صندوق‌های رأی و پیروزی در ایالت‌های کلیدی است.[3][4]

تأثیر بر بازارهای جهانی انرژی

کارشناسان حوزه انرژی و اقتصاد کلان نیز تأیید می‌کنند که بازار نفت به شدت نسبت به هرگونه درگیری فیزیکی جدید در خاورمیانه حساس است. با وجود ادعای اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، مبنی بر عبور صادرات نفت خلیج فارس از سطح پیش از جنگ، هرگونه عملیات نظامی جدید می‌تواند این ثبات نسبی را به سرعت از بین ببرد.

در حال حاضر قیمت نفت خام حدود ۵۰ درصد بالاتر از سطح پیش از آغاز درگیری‌ها است و بلوف‌های سیاسی ترامپ بیشتر مصرف داخلی دارد تا اینکه سیگنالی واقعی برای بازارهای جهانی یا یک فرمان نظامی عملیاتی باشد.[2][4]

دیپلماسی نیز در سایه این تهدیدات به مسیر خود ادامه می‌دهد. وزرای خارجه هشت کشور از جمله ترکیه، مصر، پاکستان، عربستان سعودی، فرانسه، آلمان، ایتالیا و بریتانیا روز جمعه در نشستی در استانبول خواستار تلاش‌های فوری دیپلماتیک برای حل‌وفصل درگیری‌ها شدند. آن‌ها در بیانیه مشترک خود بر لزوم گفت‌وگو، دیپلماسی و کاهش تنش‌ها تأکید کردند. این اجماع بین‌المللی نشان می‌دهد که متحدان اروپایی و منطقه‌ای آمریکا نیز تمایلی به همراهی با یک ماجراجویی نظامی جدید ندارند و مسیر مذاکره را ترجیح می‌دهند.[2]

از سوی دیگر، تحرکات دیپلماتیک تهران نیز نشان‌دهنده آمادگی برای سناریوهای مختلف است. قرار است مسعود پزشکیان در نشست مجمع کشورهای صادرکننده گاز در مسکو شرکت کند و عباس عراقچی نیز از دیدار قریب‌الوقوع با ولادیمیر پوتین خبر داده است. این صف‌بندی‌های جدید و تقویت روابط با قدرت‌های شرقی، هزینه هرگونه اقدام نظامی یک‌جانبه از سوی واشینگتن را به شدت افزایش می‌دهد و موازنه قدرت را پیچیده‌تر می‌کند.[2][4]

در نهایت، به نظر می‌رسد که تهدید به «خشم حماسی کوچک دیگر» تنها قطعه‌ای از پازل انتخاباتی ترامپ برای حفظ پایگاه رأی‌دهندگان محافظه‌کار و نمایش قدرت در برابر انتقادات فزاینده داخلی است. تا زمانی که نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای در سوم نوامبر مشخص نشود، بسیار بعید است که واشینگتن دست به اقدامی بزند که اقتصاد شکننده انرژی را بیش از پیش متلاطم کند و شانس پیروزی جمهوری‌خواهان را در کنگره به خطر بیندازد. این لفاظی‌ها، بیش از آنکه بوی باروت بدهند، بوی صندوق‌های رأی را می‌دهند.[1][5]