ترکیبی در بلوبری که به عضلات در سوزاندن چربی کمک می‌کند

سرنوشت سلامت متابولیک شما اغلب نه در بافت‌های چربی زیر پوست، بلکه در داخل خود سلول‌های عضلانی تعیین می‌شود؛ جایی که تجمع قطرات میکروسکوپی چربی می‌تواند توانایی عضله در استفاده بهینه از قند و اسیدهای چرب را مختل کند. این پدیده که «میواستئاتوز» نامیده می‌شود، نقطه شروع خاموشی برای کاهش انعطاف‌پذیری متابولیک و در نهایت مقاومت به انسولین است. با افزایش سن، رژیم‌های غذایی پرچرب و کاهش فعالیت بدنی، عضلات ما به جای سوزاندن چربی، شروع به ذخیره آن در درون خود می‌کنند و این دقیقاً همان مرحله‌ای است که سلامت سلولی دچار افت می‌شود.[1][3]

در سپتامبر ۲۰۲۶، تیمی از پژوهشگران ژاپنی به سرپرستی دکتر تاکاکازو میتانی در دانشگاه شینشو، نتایج مطالعه‌ای را در نشریه علمی «فود بایوساینس» منتشر کردند که نشان می‌دهد یک ترکیب طبیعی به نام «پتروستیلبن» می‌تواند این روند مخرب را متوقف کند. پتروستیلبن یک پلی‌فنول است که به طور طبیعی در بلوبری، انگور و برخی دیگر از انواع توت‌ها یافت می‌شود. در این تحقیق، دانشمندان ۱۶ ترکیب مختلف مشتق‌شده از مواد غذایی را روی سلول‌های عضلانی موش آزمایش کردند تا ببینند کدام یک می‌تواند مانع از تجمع غیرطبیعی چربی شود.[1][2]

نتایج این غربالگری شگفت‌انگیز بود. در حالی که ترکیباتی مانند کافئین و کورکومین تأثیری نداشتند، پتروستیلبن توانست تجمع چربی داخل سلولی را در غلظت ۱۰ میکرومولار تا حدود ۳۴ درصد کاهش دهد. در مدل‌های القای شدیدتر با اسیدهای چرب آزاد، این ترکیب حتی موفق شد بیش از نیمی از چربی‌های تازه ذخیره‌شده را از بین ببرد. دکتر میتانی در این باره می‌گوید: «ما در حال حاضر فاقد درمان‌های تأییدشده‌ای هستیم که به طور خاص میواستئاتوز را هدف قرار دهند. این شکاف حیاتی تیم ما را بر آن داشت تا ترکیبات مشتق‌شده از مواد غذایی را برای مداخلات طبیعی و رژیمی غربالگری کنیم».[1][2]

مکانیسم عمل این ترکیب، بخش جذاب‌تر ماجراست. پتروستیلبن مانع از ورود چربی به داخل سلول نمی‌شود و تولید چربی را نیز متوقف نمی‌کند. در عوض، این ترکیب میزان ترشح گلیسرول به خارج از سلول را حدود ۴۰ درصد افزایش می‌دهد که نشانه واضحی از تجزیه چربی‌های ذخیره‌شده است. علاوه بر این، بیان ژن‌های درگیر در اکسیداسیون اسیدهای چرب بین ۵۵ تا ۱۷۰ درصد افزایش یافت. این اعداد نشان می‌دهند که سلول عضلانی به جای انبار کردن چربی، موتورهای سوخت‌وساز خود را با تمام توان روشن کرده است.[2][3]

کلید این تغییر رفتار در پروتئینی به نام PPARδ نهفته است. این پروتئین به عنوان کلید اصلی روشن کردن ژن‌های چربی‌سوز در عضله عمل می‌کند. برخلاف داروهای رایج که مستقیماً به این گیرنده متصل می‌شوند تا آن را فعال کنند، پتروستیلبن از یک مسیر غیرمستقیم اما مؤثرتر وارد عمل می‌شود. این ترکیب از تخریب پروتئین PPARδ توسط سیستم پاکسازی خود سلول جلوگیری می‌کند. با کند شدن روند تخریب، سطح این پروتئین در داخل سلول تا هفت برابر افزایش می‌یابد و به عضله اجازه می‌دهد تا چربی‌های مزاحم را به انرژی تبدیل کند.[1][2]

با وجود این نتایج امیدوارکننده، باید با دیدی واقع‌بینانه به آن‌ها نگاه کرد. تمام این آزمایش‌ها در محیط کشت سلولی و روی سلول‌های موش انجام شده است و هنوز هیچ دوز مشخصی روی حیوانات زنده یا انسان آزمایش نشده است. همچنین، حجم نمونه‌ها در هر گروه آزمایشی تنها سه مورد بوده است که می‌تواند دقت آماری نتایج را تحت تأثیر قرار دهد. به علاوه، مشخص نیست که آیا خوردن مقادیر معمول بلوبری در رژیم غذایی روزانه می‌تواند غلظت کافی از پتروستیلبن را در بافت عضلانی انسان ایجاد کند یا خیر.[2][3]

برای خوانندگانی که به دنبال راهکارهای عملی هستند، پیام این تحقیق روشن است: در حالی که هنوز نمی‌توانیم پتروستیلبن را به عنوان یک داروی معجزه‌آسا برای چربی‌سوزی عضلات تجویز کنیم، گنجاندن منابع طبیعی آن مانند بلوبری و انگور در یک رژیم غذایی متعادل، گامی ایمن و منطقی است. ترکیب این مواد غذایی با ورزش منظم که خود قوی‌ترین محرک شناخته‌شده برای فعال‌سازی PPARδ و سوزاندن چربی‌های داخل عضلانی است، بهترین استراتژی فعلی برای حفظ سلامت متابولیک محسوب می‌شود.[1][3]

گام بعدی برای پژوهشگران، انتقال این آزمایش‌ها از ظروف کشت سلولی به کارآزمایی‌های حیوانی و انسانی است تا مشخص شود چه مقدار از این ترکیب پس از هضم در دستگاه گوارش، واقعاً به بافت عضلانی می‌رسد. تا زمان انتشار آن نتایج، ترکیب کردن یک رژیم غذایی غنی از پلی‌فنول‌ها با تمرینات مقاومتی منظم، همچنان اثبات‌شده‌ترین روش برای وادار کردن عضلات به سوزاندن چربی‌های ذخیره‌شده و حفظ سلامت متابولیک است.[2][3]