توسعه ارتباطات سیار در مدارس؛ شبکه «شاد» با اعتبار ۱.۷ همتی تقویت شد

دسترسی دانش‌آموزان و معلمان به آموزش مجازی با تزریق یک هزار و ۷۰۰ میلیارد تومان (۱.۷ همت) اعتبار به شبکه «شاد» وارد مرحله جدیدی شد. ستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، در جریان سفر استانی خود به سمنان اعلام کرد که این بودجه به‌طور ویژه برای توسعه زیرساخت‌های ارتباطی این پلتفرم اختصاص یافته است.[1][2]

این سرمایه‌گذاری کلان بخشی از برنامه‌های اولویت‌دار دولت چهاردهم برای اتصال مدارس کشور به اینترنت پرسرعت و شبکه ملی اطلاعات است. وزارت ارتباطات با همکاری وزارت آموزش و پرورش قصد دارد تا با ارتقای پهنای باند، تجربه کاربری معلمان و دانش‌آموزان را در استفاده از ابزارهای دیجیتال بهبود بخشد.[1]

ستار هاشمی در جمع خبرنگاران با تاکید بر تغییر ماهیت یادگیری در دنیای امروز گفت: «باور ما این است که امروز آموزش قدری متفاوت از قبل شده است. حتما معلمان نقش محوری دارند، اما ابزارهای فناورانه کمک شایانی به تقویت یادگیری و روش‌های جدید آموزش خواهند داشت.»[1]

یکی از محورهای اصلی این توسعه، تغییر رویکرد وزارت ارتباطات در پروژه ملی فیبر نوری است. وزیر ارتباطات توضیح داد که تا پیش از این، رساندن کابل‌های فیبر نوری به شعاع ۳۰۰ متری مشترکان به عنوان شاخص پوشش در نظر گرفته می‌شد، اما اکنون این تعریف تغییر کرده است.[1][2]

در رویکرد جدید، معیار اصلی موفقیت پروژه، اتصال قطعی و نهایی مشترک به شبکه است. با اعمال این ضوابط سخت‌گیرانه‌تر، تعداد مشترکان متصل به فیبر نوری از ۳۵۰ هزار خانوار به بیش از دو میلیون خانوار و کسب‌وکار در سراسر کشور افزایش یافته است.[1][2]

تامین تجهیزات و سرورهای جدید

تخصیص این اعتبار ۱.۷ همتی پاسخی مستقیم به نیازهای سخت‌افزاری شبکه شاد است که در سال‌های اخیر با ترافیک بالای کاربران مواجه بوده است. پیش از این، مقامات وزارت آموزش و پرورش بارها بر لزوم نوسازی دیتاسنترها و افزایش ظرفیت پردازشی این سامانه تاکید کرده بودند.[3]

علیرضا کاظمی، وزیر آموزش و پرورش، در تشریح نیازهای زیرساختی این شبکه اعلام کرده بود که برای رسیدن به سرعت و پایداری مطلوب در آموزش مجازی، شبکه شاد به ۴۸۰ سرور جدید نیاز دارد. ارزش این تجهیزات در آن زمان حدود ۲ همت برآورد شده بود.[3]

با تزریق بودجه جدید، روند خرید و نصب این سرورها سرعت می‌گیرد و ظرفیت میزبانی شبکه شاد به شکل چشمگیری ارتقا می‌یابد. این ارتقای سخت‌افزاری به ویژه در ساعات پیک مصرف که میلیون‌ها دانش‌آموز به طور همزمان آنلاین می‌شوند، از قطعی و کندی سیستم جلوگیری خواهد کرد.[1][3]

وزیر آموزش و پرورش پیش‌تر با اشاره به اهمیت اینترنت پایدار گفته بود: «هوشمندسازی آموزشی بدون این زیرساخت‌ها عملاً امکان‌پذیر نیست.» بر اساس تفاهم‌نامه‌های مشترک، اتصال تمامی مدارس کشور به فیبر نوری به عنوان بزرگ‌ترین تحول فناورانه در حوزه آموزش در دستور کار قرار گرفته است.[3]

در این طرح ملی، مدارس شبانه‌روزی، روستایی و عشایری در اولویت اتصال به اینترنت پرسرعت قرار دارند. هدف از این اولویت‌بندی، کاهش شکاف دیجیتال و تضمین دسترسی برابر دانش‌آموزان مناطق محروم به محتوای آموزشی باکیفیت و کلاس‌های مجازی است.[1][3]

آموزش هوش مصنوعی و آینده دیجیتال

توسعه زیرساخت‌های ارتباطی تنها به برگزاری کلاس‌های آنلاین محدود نمی‌شود، بلکه بستر لازم برای ارائه آموزش‌های نوین را فراهم می‌کند. یکی از این برنامه‌های پیشرو، آموزش مفاهیم پایه و کاربردی هوش مصنوعی به دانش‌آموزان و کادر آموزشی است.[3]

در قالب طرحی با عنوان «ایران دیجیتال» که منطبق با برنامه هفتم توسعه تدوین شده است، تاکنون حدود دو میلیون دانش‌آموز و ۱۰۰ هزار معلم تحت پوشش آموزش‌های هوش مصنوعی قرار گرفته‌اند. اجرای کامل این طرح نیازمند شبکه‌ای پایدار و بدون اختلال است.[3]

علاوه بر شبکه شاد، توسعه ارتباطات سیار در قالب فناوری‌های نسل پنجم (5G) نیز نقش مهمی در این اکوسیستم ایفا می‌کند. اپراتورهای تلفن همراه موظف شده‌اند تا با نصب سایت‌های جدید، پوشش اینترنت پرسرعت را در اطراف فضاهای آموزشی گسترش دهند.[2]

سفر ستار هاشمی به استان سمنان تنها به اعلام بودجه شبکه شاد محدود نبود؛ در این سفر ۱۱۲ پروژه ارتباطی و فناوری اطلاعات با اعتباری بالغ بر ۲.۵ هزار میلیارد تومان در سطح استان به بهره‌برداری رسید که نشان‌دهنده شتاب توسعه دیجیتال است.[2]

این پروژه‌ها شامل احداث سایت‌های جدید 5G، توسعه شبکه فیبر نوری شهری و اتصال روستاهای جدید به اینترنت پرسرعت بود. چنین سرمایه‌گذاری‌هایی در سطح استان‌ها، زیرساخت فیزیکی لازم برای پشتیبانی از ترافیک عظیم سامانه‌های آموزشی را فراهم می‌کند.[2]

در نهایت، استفاده از شبکه شاد برای تمامی معلمان و دانش‌آموزان همچنان کاملاً رایگان خواهد بود. با تقویت زیرساخت‌ها و اضافه شدن سرورهای جدید، این پلتفرم بومی می‌تواند به عنوان یک دستیار آموزشی دائمی و قدرتمند در کنار آموزش حضوری به کار خود ادامه دهد.[1][3]

چشم‌انداز عدالت آموزشی

توسعه ارتباطات سیار و ثابت در مدارس، گامی اساسی در راستای تحقق عدالت آموزشی در سراسر کشور ارزیابی می‌شود. زمانی که یک دانش‌آموز در دورافتاده‌ترین روستای مرزی بتواند بدون تاخیر و قطعی به همان محتوایی دسترسی پیدا کند که در پایتخت تدریس می‌شود، شکاف‌های تاریخی آموزش کاهش می‌یابد.[1][3]

کارشناسان حوزه فناوری اطلاعات معتقدند که حفظ و نگهداری این زیرساخت‌ها در سال‌های آینده نیازمند ردیف‌های بودجه‌ای پایدار است. تزریق مقطعی ۱.۷ همت اگرچه گره‌گشاست، اما برای همگام ماندن با سرعت رشد تکنولوژی، شبکه‌های دانش‌آموزی باید به صورت مستمر به‌روزرسانی و پشتیبانی شوند.[1]

تجربه دوران همه‌گیری کرونا نشان داد که وابستگی صرف به آموزش حضوری می‌تواند در مواقع بحرانی به توقف کامل فرآیند یادگیری منجر شود. سرمایه‌گذاری‌های فعلی در واقع نوعی بیمه زیرساختی برای نظام آموزشی کشور است تا در برابر هرگونه اختلال احتمالی در آینده مقاوم باشد.[1]

در پایان، موفقیت این پروژه ۱.۷ همتی در گرو نظارت دقیق بر نحوه هزینه‌کرد اعتبارات و ارزیابی مستمر کیفیت شبکه است. تنها با شفافیت در ارائه گزارش‌های پیشرفت کار می‌توان اطمینان حاصل کرد که این بودجه کلان، به بهبود واقعی تجربه آموزشی میلیون‌ها دانش‌آموز ایرانی ترجمه شده است.[1][3]