اوکراین با پایان دادن به آتش‌بس انرژی، حملات به پالایشگاه‌های نفت روسیه را از سر گرفت

کرملین هفته‌ها مدعی بود که یگان‌های پهپادی اوکراین هرگز حملات خود را به زیرساخت‌های انرژی روسیه متوقف نکرده‌اند. روز پنجشنبه، ۱۵ اکتبر، با حمله موفق یک پهپاد اوکراینی به یک پالایشگاه نفت در خاک روسیه، نشانه‌های عینی نیز این ادعا را تایید کرد و بقایای آتش‌بس انرژی با میانجی‌گری ایالات متحده را فرو ریخت.[3][4]

این حمله نقطه پایانی بر تلاش دیپلماتیک دولت ترامپ برای توقف حملات متقابل به شبکه‌های برق و انبارهای سوخت بود. این آتش‌بس پیش از این نیز در پی حملات مکرر روسیه به زیرساخت‌های برق اوکراین آسیب دیده بود، اما عملیات روز پنجشنبه فروپاشی رسمی آن را ثبت کرد.[1][4]

ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، ازسرگیری این حملات راهبردی را با لحنی قاطع تایید کرد. زلنسکی با رد صریح خواسته آمریکا مبنی بر خودداری از حمله به پالایشگاه‌های روسیه گفت: «کار ما تمام است.» او این اقدام را واکنشی ناگزیر به تجاوزهای مداوم روسیه خواند.[3][5]

تصمیم کی‌یف برای هدف قرار دادن مجدد مراکز تولید سوخت روسیه، شکاف‌های عمیقی را میان پایتخت اوکراین و واشنگتن آشکار می‌کند. زلنسکی خشم شدید خود را از اخلال اخیر در تبادل اطلاعات نظامی با آمریکا ابراز داشت؛ داده‌هایی که فرماندهان اوکراینی برای هماهنگی عملیات‌های دوربرد شدیداً به آن وابسته‌اند.[2]

گسست در روابط دوجانبه

پیامدهای دیپلماتیک این اقدام فراتر از یک تغییر تاکتیکی آنی در میدان نبرد است. رهبر اوکراین در رشته اظهاراتی تند و علنی، دولت آمریکا را متهم کرد که در مرحله‌ای بسیار حساس از جنگ، به تعهداتش پشت پا زده و به متحد حیاتی خود خیانت کرده است.[6]

زلنسکی هشدار داد که جهت‌گیری کنونی سیاست خارجی آمریکا موجب رانده شدن کی‌یف و ضربه به اعتبار بین‌المللی ایالات متحده می‌شود. او با صراحت تاکید کرد واشنگتن با تحمیل امتیازدهی‌های یک‌جانبه به اوکراین، خود را در معرض قرار گرفتن در «سمت نادرست تاریخ» می‌بیند.[7]

دولت اوکراین فشار آمریکا برای توقف حملات به پالایشگاه‌ها را محدودیتی کاملاً یک‌طرفه می‌داند. در شرایطی که کی‌یف پهپادهای دوربرد خود را متوقف کرده بود، نیروهای روسیه به تخریب سازمان‌یافته شبکه برق غیرنظامی اوکراین در آستانه زمستان ادامه می‌دادند.[1][4]

فروپاشی این توافق در خلأ رخ نداد. در طول دو هفته گذشته، موشک‌های کروز روسیه به‌صورت سیستماتیک نیروگاه‌های برق اوکراین را هدف گرفتند و ماهیت این توافق ۴۵ روزه را نقض کردند؛ در حالی که واشنگتن هم‌زمان از کی‌یف می‌خواست دست نگه دارد.[1][4]

محاسبات تاکتیکی میدان

اوکراین با حمله به این پالایشگاه، به استراتژی فلج کردن شریان مالی ماشین جنگی روسیه بازمی‌گردد. صادرات نفت و فرآورده‌های پالایشی برای تداوم عملیات میدانی مسکو در خطوط مقدم نقشی حیاتی دارند و از کار انداختن این تاسیسات، لجستیک ارتش روسیه را فلج می‌کند.[3]

کرملین در واکنش به حمله پنجشنبه، اهمیت این بیانیه سیاسی را کم‌اهمیت جلوه داد. مقامات مسکو مدعی شدند که تلاش‌های اوکراین برای آسیب زدن به زیرساخت‌های انرژی هرگز قطع نشده بوده و خروج رسمی از توافق تنها یک مانور تبلیغاتی است.[3]

با وجود انکار مسکو، ازسرگیری حملات هماهنگ اوکراین خطری جدی برای قیمت داخلی سوخت در روسیه ایجاد می‌کند. کارزارهای پهپادی اوکراین در اوایل سال ۲۰۲۴ موفق شده بودند پیش از مداخله آمریکا، حدود ۱۴ درصد از کل ظرفیت پالایشی روسیه را از کار بیندازند.[1][2]

آن کارزار حدود ۹۰۰ هزار بشکه در روز را از بازار مصرف خارج کرد؛ عاملی که موجب شد دولت بایدن نسبت به ادامه این حملات هشدار دهد. دولت ترامپ اما این هشدار را به یک مطالبه قطعی تبدیل کرد و تداوم حمایت‌های اطلاعاتی و دیپلماتیک را به تبعیت اوکراین مشروط ساخت.[2][5]

به خطر افتادن تبادل اطلاعاتی

ملموس‌ترین اثر شکست این آتش‌بس فوراً در اتاق‌های عملیات ارتش اوکراین نمایان خواهد شد. انتقادات علنی زلنسکی حاکی از اختلالاتی تازه در دریافت تصاویر ماهواره‌ای و اطلاعات سیگنالی ایالات متحده توسط نیروهای مسلح اوکراین است.[2]

قطع اطلاعات بیش از همه بر تعیین مسیر پرتابه‌های دوربرد تاثیر می‌گذارد. بدون داده‌های ماهواره‌ای آمریکا برای مکان‌یابی سامانه‌های متحرک موشکی زمین‌به‌هوای روسیه، آمار رهگیری دسته‌های پهپادی اوکراین به شدت بالا می‌رود؛ نشانه‌ای که حاکی از استفاده واشنگتن از اهرم اطلاعاتی است.[2][6]

علنی شدن این اختلافات شدید، نشان‌دهنده سقوط کم‌سابقه روابط دو کشور است. هشدار زلنسکی مبنی بر این که اوکراین در حال «از دست دادن آمریکا به عنوان یک شریک» است، بیانگر این ارزیابی حاکم در کی‌یف است که باید خود را برای جنگ بدون تضمین حمایت آمریکا آماده کند.[6]

متحدان اروپایی با نگرانی عمیق شاهد فروپاشی این توافق هستند. اگرچه برخی پایتخت‌های اروپایی در خفا از حملات به پالایشگاه‌ها به عنوان یک راهبرد نامتقارن موثر حمایت می‌کردند، اما از قطع هماهنگی واشنگتن و کی‌یف بیمناکند، زیرا بروکسل ستون اصلی ائتلاف غربی را آمریکا می‌داند.[1]

آماده‌سازی برای تشدید نبردها در زمستان

دیپلمات‌های اروپایی در محافل خصوصی از فشارهای واشنگتن ابراز نارضایتی کرده‌اند. برخی از متحدان ناتو باور دارند که ضربه زدن به لجستیک سوخت روسیه، تنها راه‌حل با توجیه ریاضی برای کاستن از فشار سنگین بر پیاده‌نظام کم‌تجهیزات اوکراین در جبهه‌های شرقی است.[1]

پایان آتش‌بس انرژی، زمستانی طاقت‌فرسا و سهمگین را برای هر دو کشور رقم خواهد زد. با برچیده شدن محدودیت‌های دیپلماتیک، انتظار می‌رود روسیه حملات خود به ۸۰ پست توزیع برق و نیروگاه حرارتی باقی‌مانده در اوکراین را تشدید کند.[1][4]

اوکراین نیز متقابلاً دامنه اهداف خود را در عمق خاک روسیه گسترش خواهد داد. تولید داخلی پهپادهای تهاجمی دوربرد به کی‌یف این امکان را می‌دهد که حتی در صورت قطع دائمی اطلاعات آمریکا، این کارزار هوایی را زنده نگه دارد.[2][3]

پرسش راهبردی فعلی این است که آیا دولت آمریکا مجازات‌های تازه‌ای علیه کی‌یف به دلیل نقض این چارچوب وضع خواهد کرد یا خیر. کاخ سفید هنوز اعلام نکرده که در برابر این نافرمانی آشکار از ابتکار دیپلماتیک محوری‌اش، چه رویکردی در پیش می‌گیرد.[1][5]

اکنون توجه همگان به نوع واکنش واشنگتن و احتمال توقف رسمی کمک‌های نظامی معطوف شده است. آزمون واقعی و سنجش‌پذیر روابط دو کشور در محموله‌های تسلیحاتی بعدی آمریکا رقم خواهد خورد؛ جایی که مشخص می‌شود آیا واشنگتن خواسته‌های خود را از طریق قطع تجهیزات اعمال می‌کند یا نه.[1][5]