عقب‌نشینی نفت خام به ۱۱۵ دلار پس از اوج‌گیری چندماهه در سایه تنش‌های خاورمیانه

شاخص‌های جهانی نفت خام صبح روز دوشنبه اندکی عقب نشستند و وقفه‌ای در روند صعودی مداومی ثبت کردند که قیمت‌ها را به بالاترین سطح از ماه آوریل رسانده بود. بهای معاملات آتی نفت برنت با ۱.۷۲ درصد کاهش به نزدیکی ۱۱۵ دلار در هر بشکه رسید و نفت وست تگزاس اینترمدیت نیز با افت ۲ درصدی روی ۱۰۱.۴۸ دلار معامله شد.[1][5]

افت قیمت در آغاز هفته پس از معاملات پرنوسان روز جمعه رقم خورد که طی آن هر دو شاخص اصلی حدود ۳ دلار گران‌تر بسته شده بودند. این جهش، هفته‌ای پرنوسان را رقم زد که در مجموع رشد ۶ درصدی برنت را تحت تأثیر تبادل آتش فزاینده در خاورمیانه به همراه داشت.[1][2]

علیرغم افت اندک روز دوشنبه، بازارهای انرژی همچنان در سطوحی بسیار بالا و تحت تأثیر اضافه بهای ریسک‌های ژئوپلیتیک معامله می‌شوند. معامله‌گران در پی حملات پهپادی و موشکی آخر هفته نیروهای حوثی مورد حمایت ایران به زیرساخت‌های انرژی عربستان، ریسک اختلال در عرضه را در قیمت‌ها لحاظ می‌کنند.[1][3]

پونمودی آر، مدیر اجرایی Enrich Money در این باره می‌گوید: «تداوم رویارویی در خاورمیانه با خطر گسترش بیشتر درگیری‌ها، همچنان مهم‌ترین دغدغه بازارهای داخلی است.» او یادآور شد که نگرانی‌های ادامه‌دار پیرامون عرضه، چشم‌انداز اقتصادی کشورهای واردکننده انرژی را تیره و تار کرده است.[2]

خطرات پیش‌روی عرضه در خلیج فارس

امنیت تردد دریایی در تنگه هرمز همچنان کانون اصلی آسیب‌پذیری بازارهای جهانی انرژی به شمار می‌رود. این آبراه باریک به طور معمول محل عبور ۲۰ تا ۲۵ درصد از کل نفت خام و گاز طبیعی مایع منتقل‌شده از طریق دریا در سراسر جهان است.[2]

با اینکه دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، اخیراً مدعی شد محاصره‌های دریایی حجم ترانزیت از تنگه هرمز را به سطوح پیش از جنگ بازگردانده است، هزینه جابه‌جایی این حامل‌های انرژی به‌شدت افزایش یافته است. نرخ کرایه نفتکش‌ها با توجه به درخواست شرکت‌های کشتیرانی برای دریافت حق بیمه بیشتر جهت تردد در این گذرگاه پرتنش، جهش کرده است.[2][4]

نگرانی بازارها در طول آخر هفته پس از آن عمیق‌تر شد که وزارت امور خارجه ایالات متحده به کارکنان غیرضروری دولت دستور داد عربستان سعودی را ترک کنند. سفارت واشنگتن در ریاض با اشاره به خطرات جدی امنیتی ناشی از موج تازه حملات حوثی‌ها به فرودگاه‌های غیرنظامی و زیرساخت‌های حیاتی، این تصمیم را اتخاذ کرد.[2][3]

تحلیلگران هشدار می‌دهند هرگونه آسیب تأییدشده به تأسیسات اصلی تولید نفت عربستان می‌تواند قیمت برنت را به‌سرعت تا مرز ۱۲۰ دلار بالا ببرد. در مقابل، یک تنش‌زدایی دیپلماتیک معتبر می‌تواند به اصلاح تند قیمت‌ها بینجامد، چراکه معامله‌گران اقدام به بستن موقعیت‌های دفاعی خود خواهند کرد.[1][3]

فشارهای فزاینده بر بازارهای مالی

افزایش مداوم هزینه‌های انرژی همین حالا اثر خود را بر بازارهای مالی گسترده‌تر نشان داده و چشم‌انداز تورمی را برای بانک‌های مرکزی پیچیده کرده است. سرمایه‌گذاران نشست آتی فدرال رزرو آمریکا را با دقت زیر نظر دارند تا ببینند نفت ۱۱۵ دلاری چه تأثیری بر تصمیم‌های مربوط به نرخ بهره خواهد گذاشت.[1][5]

تحلیلگران جی‌پی‌مورگان اخیراً خاطرنشان کردند که پیش‌بینی مسیر نهایی مناقشه در خاورمیانه به‌شدت دشوار است. آنها متذکر شدند که چندین آستانه اقتصادی که دولت آمریکا در ابتدا امیدوار بود از آنها دوری کند اکنون شکسته شده‌اند، در حالی که هیچ راهبرد خروج روشنی در افق دیده نمی‌شود.[1]

آنچه پازل عرضه را پیچیده‌تر می‌کند، گزارش‌هایی مبنی بر احتمال حملات آمریکا یا اسرائیل علیه زیرساخت‌های انرژی ایران است؛ گزینه‌ای که طبق گزارش‌ها برای پس از انتخابات میان‌دوره‌ای نوامبر آمریکا مدنظر قرار دارد و معادلات تولید منطقه را دستخوش دگرگونی بنیادین خواهد کرد.[3][4]

در پاسخ به این گزارش‌ها، تهران درباره پیامدهای وخیم هرگونه هدف قرار گرفتن تأسیسات هسته‌ای یا انرژی خود در نزدیکی نطنز هشدار داده است. این ادبیات، تولیدکنندگان نفت را هم در خاورمیانه و هم در نیمکره غربی وادار به ارزیابی فوری راهبردهای صادراتی خود کرده است.[3][4]

محدودیت گزینه‌های مهار قیمت

تلاش‌های اقتصادهای بزرگ برای آرام کردن بازار تاکنون ثمر ناچیزی داشته است. هرچند آژانس بین‌المللی انرژی از آمادگی خود برای آزادسازی ذخایر راهبردی بیشتر خبر داده، معامله‌گران این سیگنال‌ها را برای جبران افت مداوم فیزیکی عرضه ناکافی می‌دانند.[3][4]

تعهد قبلی گروه هفت مبنی بر آزادسازی ۱۰۰ میلیون بشکه نفت نیز در مهار روند صعودی قیمت‌ها ناکام مانده است. فعالان بازار تأکید می‌کنند این اقدام صرفاً تسریع یک برنامه آزادسازی موجود است و عملاً بشکه‌های نفت جدیدی را روانه بازار نمی‌کند.[3]

سطوح فعلی قیمت‌ها تفاوت چشمگیری با دینامیک بازار در ماه‌های ابتدایی سال دارد. وقتی برنت آخرین بار در ماه آوریل بالاتر از ۱۱۶ دلار بسته شد، عامل اصلی جهش قیمت، رشدهای پیش‌بینی‌نشده تقاضا بود، نه هراس حاد سمت عرضه که اکنون معاملات را تحت‌الشعاع قرار داده است.[3]

کشورهای آسیایی واردکننده انرژی بار سنگین این جهش مداوم را بی‌واسطه احساس می‌کنند. با صعود بیش از ۵ درصدی نفت تنها در عرض یک هفته، این دولت‌ها ناچار شده‌اند پیش‌بینی‌های تورمی و برآوردهای کسری تجاری خود را برای سه‌ماهه پایانی سال ۲۰۲۶ تغییر دهند.[2][5]

استحکام مداوم بازار نفت همچنین سرمایه‌ها را از دارایی‌های پرریسک در بازارهای جهانی خارج می‌کند. با زنده ماندن هراس‌های تورمی به دلیل نفت گران، سهام شرکت‌های فناوری و ارزهای بازارهای نوظهور پیش از نشست‌های حیاتی بانک‌های مرکزی با فشار نزولی فزاینده‌ای روبه‌رو شده‌اند.[5]

ورود یک محموله گازوئیل روسیه به مقصد ایالات متحده نیز نتوانسته تمایل صعودی بازار را دگرگون کند. معامله‌گران خواهان شواهدی عینی هستند که نشان دهد این تحویل‌های پراکنده می‌توانند جایگزین مطمئنی برای حجم‌های در معرض خطر ناشی از ناامنی منطقه باشند.[3]

فعلاً بازار میان واقعیت کوتاه‌مدت کفایت عرضه فیزیکی و شبح شوم اختلالات فلج‌کننده سرگردان مانده است. تا زمانی که وضعیت امنیتی در خلیج فارس به ثبات نرسد، حباب ریسک ژئوپلیتیک که برنت را بالای ۱۱۰ دلار نگه داشته، پابرجا خواهد بود.[1][2]

حرکت بزرگ بعدی قیمت‌ها کاملاً به حفظ زیرساخت‌های فیزیکی خاورمیانه در هفته‌های پیش رو بستگی دارد. تا وقتی خطر حملات مستقیم به تأسیسات تولیدی فروکش نکند، کف قیمتی برای نفت خام در بازارهای جهانی بسیار بالا خواهد ماند.[1][4]