اعتصاب گسترده بازاریان و کسبه در شهرهای کردنشین همزمان با چهارمین سالگرد مهسا امینی

کرکره‌های مغازه‌ها و بازارهای اصلی در دست‌کم ۱۱ شهر کردنشین ایران در روز چهارشنبه ۲۵ شهریور ۱۴۰۵ پایین کشیده شد و فعالیت‌های تجاری روزمره به حالت تعلیق درآمد. این توقف گسترده کسب‌وکار، پیامد مستقیم فراخوان‌های اعتصاب عمومی در چهارمین سالگرد جان‌باختن مهسا (ژینا) امینی بود.[1][2]

گزارش‌های میدانی و تصاویر منتشر شده نشان می‌دهد که بازاریان در شهرهایی نظیر سنندج، سقز، بانه، مریوان و مهاباد از باز کردن واحدهای صنفی خود امتناع کرده‌اند. این اقدام هماهنگ، شریان‌های اصلی خرید و فروش در این مناطق را با رکود کامل مواجه کرده است و خیابان‌های تجاری پرتردد را به فضایی سوت‌وکور تبدیل کرد.[1][3]

منابع حقوق بشری تایید کرده‌اند که این اعتصاب‌ها تنها به بازارهای سنتی محدود نبوده و بسیاری از پاساژهای مدرن و مغازه‌های خرده‌فروشی در خیابان‌های اصلی نیز به این حرکت پیوسته‌اند. خبرگزاری هرانا در گزارش خود از انسداد مسیرهای منتهی به آرامستان‌ها همزمان با این اعتصاب‌ها خبر داده است تا از تجمع شهروندان جلوگیری شود.[3][4]

ائتلاف نیروهای سیاسی کردستان ایران پیشتر با انتشار فراخوانی از عموم مردم و کسبه خواسته بود تا در روز ۲۵ شهریور با تعطیلی محل کار خود، یاد و خاطره اعتراضات سراسری سال ۱۴۰۱ را گرامی بدارند. پاسخ مثبت بازاریان به این فراخوان، نشان‌دهنده نفوذ بالای شبکه‌های مدنی در تصمیم‌گیری‌های اقتصادی محلی است. رسانه ملیون به نقل از این ائتلاف نوشت: «بازاریان با بستن مغازه‌ها و واحدهای صنفی خود به اعتصاب عمومی پیوستند.»[2]

صدای آمریکا در گزارش خود به «امنیتی‌سازی شهرهای استان کردستان» همزمان با این اعتصاب گسترده اشاره کرده است. بر اساس این گزارش، حضور نیروهای انتظامی و امنیتی در میادین اصلی و مراکز تجاری شهرهای اعتصاب‌کننده به شکل چشمگیری افزایش یافته است تا از شکل‌گیری تجمعات احتمالی در اطراف بازارهای تعطیل جلوگیری شود.[1]

در کنار تعطیلی بازارها، گزارش‌هایی از اعتصاب غذای چهار زندانی سیاسی در زندان‌های منطقه نیز منتشر شده است که همبستگی خود را با اعتصاب عمومی بازاریان و سالگرد آغاز جنبش اعتراضی اعلام کرده‌اند. این اقدام، ابعاد اعتصاب را از فضای کسب‌وکار شهری به داخل نهادهای کیفری نیز گسترش داده است.[2]

تاثیر اقتصادی این تعطیلی یک‌روزه بر بازار محلی قابل توجه ارزیابی می‌شود. بازارهای مرزی و تجاری شهرهایی مانند بانه و مریوان که به طور معمول روزانه میزبان هزاران خریدار و مسافر از سراسر کشور هستند، در این روز با افت صد درصدی تراکنش‌های مالی مواجه شدند و زنجیره تامین کالا برای یک روز متوقف شد.[1][2]

با وجود فشارهای پیشین و هشدارهای نهادهای نظارتی مبنی بر برخورد با واحدهای صنفی متخلف، گستردگی این اعتصاب نشان می‌دهد که کسبه ترجیح داده‌اند هزینه احتمالی پلمب شدن مغازه‌های خود را بپذیرند. در سال‌های گذشته، نهادهای حکومتی بارها از ابزار پلمب برای تنبیه بازاریان اعتصاب‌کننده استفاده کرده‌اند.[3][4]

روند وقایع روز چهارشنبه نشان داد که بازار در شهرهای غربی کشور همچنان ظرفیت بالایی برای کنشگری هماهنگ دارد. تعطیلی داوطلبانه هزاران واحد صنفی در یک روز مشخص، معیاری روشن از میزان آمادگی شبکه‌های محلی برای سازماندهی اقدامات مدنی بدون نیاز به حضور خیابانی است.[1][2][3]