هشدار نارنجی هواشناسی: خطر سیلاب و آب‌گرفتگی در ۸ استان ایران طی روزهای دوشنبه و سه‌شنبه

روز یکشنبه، سوم آبان ۱۴۰۵، سازمان هواشناسی ایران با صدور یک هشدار سطح نارنجی، وضعیت جوی کشور را وارد فاز آماده‌باش کرد. این تغییر ناگهانی در الگوهای پاییزی، به معنای پایان موقت روزهای آفتابی و آغاز بارش‌های سیل‌آسا در هشت استان کشور است. برای مسافران و ساکنان این مناطق، روزهای دوشنبه و سه‌شنبه (چهارم و پنجم آبان) با رگبارهای شدید، رعدوبرق‌های متوالی و خطر جدی طغیان رودخانه‌ها همراه خواهد بود و برنامه‌های سفر را به طور کامل تحت‌الشعاع قرار می‌دهد.[1][2]

جغرافیای این هشدار، کمان وسیعی از شمال، شرق و جنوب ایران را در بر می‌گیرد. در روز دوشنبه، تمرکز بارش‌های سنگین بر استان‌های گلستان، خراسان شمالی، نیمه شمالی خراسان رضوی، شمال و شرق سمنان، شرق مازندران و استان ساحلی هرمزگان است. با ورود به روز سه‌شنبه، هسته مرکزی این سامانه بارشی ضمن حفظ تسلط خود بر خراسان شمالی، خراسان رضوی و هرمزگان، به سمت نیمه جنوبی کرمان و نیمه شمالی سیستان و بلوچستان کشیده می‌شود و چهره این مناطق کویری و ساحلی را دگرگون می‌کند.[1][3]

این سامانه بارشی، یک باران پاییزی معمولی و ملایم نیست. مدل‌های هواشناسی نشان می‌دهند که بارش‌ها به صورت نقطه‌ای، ناگهانی و با حجم بالا تخلیه می‌شوند؛ الگویی که می‌تواند بستر خشک رودخانه‌های فصلی و مسیل‌ها را در عرض چند دقیقه به سیلاب‌های خروشان تبدیل کند. رشد ابرهای همرفتی، به‌ویژه در استان‌های جنوبی و شرقی، خطر بارش تگرگ در مناطق مستعد و وزش بادهای موقتی اما بسیار شدید را به همراه دارد که می‌تواند دید افقی رانندگان را در جاده‌ها به شدت کاهش دهد.[2][3]

برای هر کسی که در این هفته برای یک سفر جاده‌ای یا گشت‌وگذار در طبیعت برنامه‌ریزی کرده است، این شرایط جوی نیازمند تغییر فوری برنامه‌هاست. ترکیب جاده‌های لغزنده، احتمال ریزش سنگ در گردنه‌های کوهستانی و آب‌گرفتگی گسترده در معابر شهری، رانندگی را به تجربه‌ای پرخطر تبدیل می‌کند. مقامات مدیریت بحران اکیداً توصیه کرده‌اند که تا زمان خروج این سامانه از کشور، از هرگونه سفر غیرضروری به این هشت استان خودداری شود.[1][2]

طبیعت‌گردان، کوهنوردان و علاقه‌مندان به کمپینگ در خط مقدم این خطرات قرار دارند. برپایی چادر یا حتی پارک کردن خودرو در حاشیه رودخانه‌ها، دره‌های تنگ و مسیل‌های خشک در زمان اعلام هشدار نارنجی، یک ریسک مرگبار است. سیلاب‌های ناگهانی در این نوع توپوگرافی‌ها اغلب بدون هیچ پیش‌زمینه بصری یا صوتی از بالادست سرازیر می‌شوند و همه چیز را در مسیر خود می‌بلعند. سازمان هواشناسی به صراحت از عشایر نیز خواسته است تا کوچ پاییزه خود را متوقف کرده و از جابه‌جایی گله‌ها در مسیرهای آسیب‌پذیر پرهیز کنند.[1]

فضاهای شهری نیز از تبعات این سامانه در امان نخواهند بود. شهرداری‌ها در سراسر این هشت استان در وضعیت آماده‌باش قرار گرفته‌اند تا با لایروبی کانال‌ها و پاکسازی آب‌روها، برای حجم قابل‌توجهی از آب‌های سطحی آماده شوند. در شهرهایی مانند بندرعباس، بجنورد یا گرگان، رگبارهای ناگهانی اغلب زیرساخت‌های محلی را غافلگیر کرده و به ترافیک‌های سنگین و زیر آب رفتن تقاطع‌های کلیدی منجر می‌شوند که می‌تواند برنامه‌ریزی‌های درون‌شهری مسافران را کاملاً مختل کند.[2]

اگر در حال حاضر در این مناطق حضور دارید، ایمن‌ترین رویکرد این است که در ساعات اوج طوفان و بارندگی در فضاهای سرپوشیده بمانید. از پارک کردن خودرو در زیر درختان کهنسال، تابلوهای تبلیغاتی بزرگ یا در مجاورت ساختمان‌های نیمه‌کاره خودداری کنید، چرا که تندبادهای موقتی می‌توانند به راحتی اجسام سنگین را پرتاب کنند. همچنین به کشاورزان و باغداران محلی توصیه شده است که برای جلوگیری از نابودی دسترنج یک‌ساله‌شان بر اثر تگرگ و طوفان، در برداشت محصولات پاییزی خود تعجیل کنند.[1][2]

برای مسافرانی که در اقامتگاه‌های بوم‌گردی یا هتل‌های این استان‌ها مستقر هستند، این روزهای بارانی می‌تواند فرصتی برای تغییر سبک سفر باشد. به جای گشت‌وگذارهای فضای باز، می‌توان از جاذبه‌های سرپوشیده، موزه‌های محلی، یا حتی تجربه طعم غذاهای بومی در کافه‌ها و رستوران‌های سنتی لذت برد. در شهرهای ساحلی مانند بندرعباس، تماشای امواج خروشان و دریای متلاطم از پشت پنجره‌های ایمن، خود می‌تواند بخش متفاوتی از تجربه سفر پاییزی باشد، به شرط آنکه فاصله ایمن از نوار ساحلی رعایت شود.[2]

با نگاهی به روزهای آینده، الگوهای جوی ایران همچنان ناآرام باقی خواهند ماند. در حالی که تمرکز هشدار نارنجی فعلی تا پایان روز سه‌شنبه بر مناطق شرقی و جنوبی است، یک سامانه بارشی جدید در راه است.

صادق ضیائیان، رئیس مرکز ملی پیش‌بینی و مدیریت بحران مخاطرات وضع هوای سازمان هواشناسی، در این باره می‌گوید: «با ورود سامانه بارشی جدید از روز پنجشنبه هفتم آبان از سمت غرب و شمال غرب، بارش‌ها به‌تدریج در نوار غربی کشور آغاز می‌شود.» این بدان معناست که مسافران تعطیلات پایان هفته در استان‌های غربی، باید پیش‌بینی‌ها را با دقت رصد کنند.[3]