انسداد و بازگشایی جاده چالوس و آزادراه تهران-شمال در پی سیلاب و ریزش سنگ

ریزش سنگ و انباشت حجم عظیمی از گل‌ولای در پی رگبارهای پاییزی، تردد در محورهای کوهستانی البرز را از ساعت چهار صبح سه‌شنبه متوقف کرد. این شرایط ناپایدار جوی باعث شد تا شریان‌های اصلی ارتباطی پایتخت به مازندران، به ویژه در محدوده کندوان، برای حفظ جان مسافران به روی تمامی خودروها بسته شود.[1][2]

سردار سیاوش محبی، رئیس پلیس راه راهور فراجا، با تأیید این خبر اعلام کرد که محور کرج-چالوس در محدوده سرودار به صورت دوطرفه مسدود شده است. وی تأکید کرد که آزادراه تهران-شمال نیز در مسیر شمال به جنوب به دلیل شرایط ناپایدار جوی و ریزش سنگ تا اطلاع ثانوی بسته خواهد بود.[4]

شدت بارش‌ها به حدی بود که بخش‌هایی از جاده قدیم کرج-چالوس در محاصره آب و گل قرار گرفت. سرهنگ هادی عبادی، فرمانده پلیس راه مازندران، اشاره کرد که شب گذشته تعدادی از خودروهای عبوری در این مسیر گرفتار سیلاب شدند، اما حضور به موقع نیروهای امدادی مانع از بروز خسارات جانی شد.[1][2]

عملیات ضربتی راهداری

بلافاصله پس از وقوع حادثه، تیم‌های راهداری و مأموران پلیس راه به مناطق آسیب‌دیده اعزام شدند. ماشین‌آلات سنگین برای پاکسازی مسیر از سنگ‌های غول‌پیکر و گل‌ولای وارد عمل شدند تا شریان‌های حیاتی کشور هرچه سریع‌تر به حالت عادی بازگردند و ایمن‌سازی محور در دستور کار فوری قرار گرفت.[1][4]

امید محترمی، سخنگوی سازمان مدیریت بحران کشور، درباره ابعاد این حادثه توضیح داد که سیل جاده چالوس چندان حاد و ویرانگر نبوده است. وی تصریح کرد که میزان بارش‌ها به تنهایی بحران‌ساز نبود، اما ریزش سنگ از کوه‌های اطراف باعث شد تا پلیس برای رعایت ایمنی کامل مسافران، دستور انسداد مسیر را صادر کند.[3]

در ساعات اولیه انسداد، پلیس راه از رانندگانی که قصد عزیمت به استان‌های شمالی را داشتند درخواست کرد تا از مسیرهای جایگزین استفاده کنند. جاده‌های هراز، فیروزکوه و محور قزوین-رشت به عنوان گزینه‌های ایمن‌تر برای تردد معرفی شدند که این تغییر مسیر باعث افزایش حجم ترافیک در این محورها شد.[2][4]

پیش‌بینی‌های هواشناسی

وقوع این سیلاب کاملاً دور از انتظار نبود و دستگاه‌های اجرایی از پیش در جریان آن قرار داشتند. اداره کل هواشناسی استان مازندران روز گذشته با صدور هشدار سطح نارنجی، نسبت به فعالیت یک سامانه بارشی قدرتمند از عصر دوشنبه تا اواخر وقت سه‌شنبه اطلاع‌رسانی کرده بود.[2][5]

در این گزارش هواشناسی، پدیده‌هایی نظیر رگبار شدید باران، رعدوبرق، وزش باد نسبتاً شدید و کاهش محسوس دما پیش‌بینی شده بود. کارشناسان هشدار داده بودند که آبگرفتگی معابر، سیلابی شدن رودخانه‌ها، لغزندگی جاده‌ها و ریزش سنگ در محورهای کوهستانی از پیامدهای قطعی این سامانه ناپایدار جوی خواهد بود.[2]

مکانیسم وقوع سیلاب در جاده چالوس ارتباط مستقیمی با شیب تند کوهستان و جنس خاک منطقه دارد. بارش‌های رگباری پاییزی، به ویژه پس از یک دوره خشکی، باعث می‌شود روان‌آب‌ها در مسیر خود سنگ‌ها و رسوبات سست را شسته و به شکل جریان‌های گلی وارد سطح جاده کنند.[5]

بازگشایی مسیرها

پس از گذشت چند ساعت دلهره‌آور و تلاش بی‌وقفه تیم‌های عملیاتی، خبرهای امیدبخشی از جاده‌های شمال مخابره شد. سرهنگ محمد احمدی، فرمانده پلیس راه کندوان، پیش از ظهر امروز اعلام کرد که هر دو محور کرج-چالوس و آزادراه تهران-شمال به طور کامل پاکسازی شده‌اند.[6]

با رفع موانع فیزیکی و اتمام عملیات راهداری، محدودیت‌های تردد لغو و جریان ترافیک به حالت عادی بازگشت. سرهنگ احمدی با اشاره به وضعیت فعلی راه‌ها تأکید کرد که با وجود بازگشایی مسیر، محورهای شمالی همچنان در ارتفاعات با بارش باران و پدیده مه‌گرفتگی مواجه هستند.[6]

پلیس راه وضعیت ترافیک در جاده چالوس و آزادراه تهران-شمال را در زمان حاضر عادی و روان توصیف کرده است. با این حال، از تمامی رانندگان خواسته شده تا با احتیاط مضاعف رانندگی کرده و از هرگونه شتاب‌زدگی در مسیرهای کوهستانی پرهیز کنند.[6]

ایمنی در سفرهای پاییزی

پلیس برای جلوگیری از بروز حوادث ثانویه، هشدارهای سخت‌گیرانه‌ای را صادر کرده است. رعایت نکردن حق تقدم، استفاده از تلفن همراه حین رانندگی، سرعت و سبقت غیرمجاز، و حرکت در شانه خاکی از جمله تخلفات خط قرمزی هستند که در شرایط لغزندگی جاده می‌توانند به قیمت جان سرنشینان تمام شوند.[4][6]

فرماندهان پلیس راه به صراحت اعلام کرده‌اند که با تخلفات حادثه‌ساز در این شرایط جوی به شدت برخورد خواهد شد. در صورت ثبت چنین تخلفاتی، خودروی راننده متخلف به مدت ۷۲ ساعت به توقفگاه منتقل شده و نمره منفی در گواهینامه وی درج می‌گردد.[6]

آمادگی خودرو پیش از ورود به جاده‌های کوهستانی در فصل پاییز یک الزام حیاتی است. پلیس راه از تمامی رانندگان خواسته است پیش از آغاز سفر، سلامت کامل سیستم گرمایشی خودرو و عملکرد صحیح برف‌پاک‌کن‌ها را بررسی کنند تا در میانه مه و باران غافلگیر نشوند.[1][4]

رانندگی در شرایط مه‌آلود نیازمند حفظ فاصله طولی بسیار بیشتر از حد معمول است. کارشناسان ترافیک توصیه می‌کنند که مسافران حتی‌الامکان از انجام سفرهای غیرضروری در روزهای اعلام هشدار نارنجی خودداری کنند و پیگیری آخرین وضعیت راه‌ها از طریق سامانه ۱۴۱ را جدی بگیرند.[3][4]

آزادراه تهران-شمال که با هدف کاهش بار ترافیکی و افزایش ایمنی سفر به بهره‌برداری رسیده است، همچنان از گزند طبیعت کوهستانی البرز در امان نیست. عبور این مسیر از میان دره‌های عمیق نیازمند پایش مداوم شیب‌های مجاور است تا ایمنی مسافران در زمان بارش‌های سیل‌آسا تضمین شود.[4]

تثبیت دامنه‌های مشرف به جاده‌های حیاتی و اجرای پروژه‌های آبخیزداری، گام بعدی برای کاهش این خطرات است. تا زمان تکمیل این زیرساخت‌ها، پایش مداوم شیب‌های مجاور و مسدود کردن پیش‌دستانه مسیرها بر اساس هشدارهای هواشناسی، تنها راهکار عملی برای جلوگیری از بروز فاجعه در محورهای کوهستانی البرز باقی می‌ماند.[2][3]