حضور پزشکیان در هجدهمین اجلاس سران بریکس در دهلی‌نو؛ تاکید بر دلارزدایی و اقتصاد دیجیتال

مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری اسلامی ایران، روز جمعه ۲۰ شهریور ۱۴۰۵ (۱۱ سپتامبر ۲۰۲۶) برای شرکت در هجدهمین اجلاس سران کشورهای عضو بریکس وارد دهلی‌نو، پایتخت هند شد. او در بدو ورود مورد استقبال شانتانو تاکور، وزیر مشاور در امور بنادر و کشتیرانی هند قرار گرفت. این سفر در شرایطی انجام می‌شود که بلوک اقتصادی بریکس به دنبال گسترش نفوذ خود در معادلات جهانی است و حضور ایران در بالاترین سطح اجرایی، نشان‌دهنده اهمیت این ائتلاف در سیاست خارجی تهران است.[3][4][5]

پزشکیان در جریان همایش اقتصادی سران عضو بریکس، با اشاره به شرایط حساس کنونی، بر لزوم گذار از «همکاری بالقوه» به «همکاری عملیاتی» تاکید کرد. او در سخنرانی خود تصریح کرد: «جهان امروز در یکی از پیچیده‌ترین مقاطع خود قرار دارد. نااطمینانی ژئوپلیتیکی، اختلال در زنجیره‌های تأمین و استفاده روزافزون از ابزارهای اقتصادی برای اعمال فشار سیاسی، محیط فعالیت اقتصادی کشورها را پیچیده‌تر کرده است.»[1]

یکی از محورهای اصلی سخنان رئیس‌جمهور ایران، مسئله دلارزدایی و ایجاد مقاومت در برابر تحریم‌های مالی بود. او با بیان اینکه توسعه استفاده از ارزهای ملی در تجارت میان اعضای بریکس یک گام حیاتی است، افزود: «این گام باید همراه با ایجاد ابزارهای لازم برای مدیریت ریسک ارزی و تسویه متقابل باشد، زیرا نظام مالی کنونی به دلیل تمرکز بر چند ارز محدود، در برابر شوک‌های سیاسی آسیب‌پذیر است.»[1]

اقتصاد دیجیتال و فناوری‌های نوین، بخش دیگری از چشم‌انداز ارائه‌شده توسط هیئت ایرانی را تشکیل می‌داد. پزشکیان با اشاره به ورود هوش مصنوعی و تحولات بنیادین در اقتصاد جهانی، تاکید کرد که کشورهای عضو بریکس نباید صرفاً مصرف‌کننده فناوری باقی بمانند. او خواستار نقش‌آفرینی فعال این بلوک در تولید دانش، شکل‌دهی به استانداردهای اقتصاد دیجیتال و تقویت امنیت سایبری زیرساخت‌های حیاتی شد.[1]

در این نشست، ظرفیت‌های ژئوپلیتیک و منابع طبیعی ایران به عنوان یک مزیت رقابتی برای کل بلوک بریکس معرفی شد. رئیس‌جمهور ایران اعلام کرد که تهران با تکیه بر موقعیت جغرافیایی ممتاز و منابع عظیم انرژی خود، آمادگی کامل دارد تا به عنوان یکی از حلقه‌های مهم اتصال اقتصادی میان اعضای بریکس عمل کند و به ساختن اقتصادی بازتر و عادلانه‌تر یاری رساند.[1]

هجدهمین اجلاس بریکس که با شعار «ایجاد بستری برای تاب‌آوری، نوآوری، همکاری و پایداری» در حال برگزاری است، تنها به سخنرانی‌ها محدود نشد و بستر مهمی برای دیپلماسی دوجانبه فراهم کرد. در حاشیه این اجلاس، ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه و نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، در مرکز همایش‌ها و نمایشگاه‌های «بهارات ماندپام» با یکدیگر دیدار و گفت‌وگو کردند تا بر تعمیق روابط استراتژیک مسکو و دهلی‌نو تاکید کنند.[2][3]

دستورکار اقتصادی این دوره از اجلاس شامل طرح‌های نوآورانه‌ای برای یکپارچگی بیشتر اعضاست. از جمله این برنامه‌ها می‌توان به ایجاد «شبکه انکوباتور بریکس» برای ارتباط استارت‌آپ‌ها و مراکز نوآوری، تأسیس «صندوق نوآوری استارت‌آپی بریکس» و تدوین چارچوب‌های جدید برای همکاری در حوزه لجستیک و زنجیره تأمین اشاره کرد که همگی با هدف افزایش تاب‌آوری اقتصادی کشورهای عضو طراحی شده‌اند.[3]

در ادامه برنامه‌های این اجلاس دو روزه، مسعود پزشکیان قرار است در نشست اصلی سران و همچنین جلسه غیرعلنی با موضوع حاکمیت جهانی فراگیر و تقویت چندجانبه‌گرایی شرکت کند. دیدارهای دوجانبه برنامه‌ریزی‌شده با نخست‌وزیران هند و مالزی و همچنین رئیس‌جمهور آفریقای جنوبی، گام‌های بعدی دیپلماسی ایران در دهلی‌نو خواهد بود تا توافقات کلان به قراردادهای اجرایی نزدیک‌تر شوند.[4][5]