لیتوانی یک پست برق کلیدی در نزدیکی کالینینگراد را با «تابوت‌های» بتنی در برابر حملات پهپادی مقاوم‌سازی می‌کند

در حالی که مقامات روسی پیوسته آرایش نظامی خود در برون‌بوم کالینینگراد را کاملاً تدافعی توصیف می‌کنند، جدیدترین پروژه زیرساختی دولت لیتوانی شواهد فیزیکی مستقیمی را در تضاد با این ادعا ارائه می‌دهد. ویلنیوس در حال محصور کردن پست برق «گیژای» — که تنها چند مایل با مرز روسیه فاصله دارد — در «تابوت‌های» بتنی سنگینی است که مشخصاً برای تحمل چندین اصابت مستقیم پهپادهای انتحاری طراحی شده‌اند.[1][2]

این تلاش برای استحکام‌بخشی، بر یک گره حیاتی از پروژه «هارمونی لینک» متمرکز است؛ یک اتصال‌دهنده انرژی ۳۳۰ کیلوولتی که برای پیوند دادن شبکه برق لیتوانی به لهستان طراحی شده است. اپراتورهای شبکه لیتوانی به جای اتکای صرف به جنگ الکترونیک یا سیستم‌های پدافند هوایی جنبشی برای محافظت از این سایت، در حال ساخت پناهگاه‌های فیزیکی بر روی حساس‌ترین ترانسفورماتورها و تجهیزات سوئیچینگ فشار قوی هستند.[3][6]

مهندسی این سازه‌های بتنی نشان‌دهنده انحرافی چشمگیر از طراحی استاندارد تاسیسات است. ترانسفورماتورهای الکتریکی برای خنک شدن به جریان هوای قابل‌توجهی نیاز دارند، به این معنی که نمی‌توان آن‌ها را به سادگی دفن کرد یا در جعبه‌های کاملاً بسته قرار داد. سازه‌های لیتوانیایی از دیواره‌های بتنی متناوب و سپرهای سقفی تقویت‌شده بهره می‌برند که امکان تهویه حرارتی را فراهم کرده و همزمان مسیرهای شیرجه نهایی که مشخصه مهمات پرسه‌زن است را مسدود می‌کنند.[2][4]

این مقاوم‌سازی فیزیکی مستقیماً از واقعیت‌های عملیاتی جنگ در اوکراین الگوبرداری شده است. در طول ۳۰ ماه گذشته، نیروهای روسی به طور سیستماتیک پست‌های برق اوکراین را با استفاده از پهپادهای شاهد-۱۳۶ با طراحی ایرانی که حامل ۴۰ کیلوگرم مواد منفجره هستند، هدف قرار داده‌اند. مهندسان لیتوانیایی با بررسی الگوهای انفجار و قابلیت‌های نفوذ این حملات، سیستم‌های دفاعی گیژای را برای جذب دقیق همین میزان بازده انفجاری تنظیم کرده‌اند.[2][6]

پست برق گیژای صرفاً یک گره محلی برق نیست؛ بلکه یک گلوگاه استراتژیک در یک روند بزرگ‌تر جداسازی ژئوپلیتیکی به شمار می‌رود. دهه‌هاست که کشورهای حوزه بالتیک شامل لیتوانی، لتونی و استونی با حلقه برق «برل» تحت کنترل روسیه همگام مانده‌اند؛ میراثی از دوران شوروی که شبکه‌های انرژی آن‌ها را از نظر تئوری در برابر مداخلات مسکو آسیب‌پذیر می‌کند.[1][5]

در شرایطی که این سه کشور حوزه بالتیک آماده می‌شوند تا قطع ارتباط خود از شبکه برل و همگام‌سازی با شبکه برق قاره اروپا را تا فوریه ۲۰۲۵ نهایی کنند، اتصال‌دهنده‌های فیزیکی که این تغییر را ممکن می‌سازند به اهداف اولیه تبدیل شده‌اند. هارمونی لینک شریان مرکزی این گذار است و بقای فیزیکی آن را از یک مسئله ساده نگهداری تاسیسات، به موضوعی مرتبط با امنیت ملی ارتقا می‌دهد.[1][3]

برنامه‌ریزان دفاعی لیتوانی به صراحت در حال آماده‌سازی برای سناریوهای جنگ ترکیبی هستند، از جمله احتمال حملات پهپادی «پرچم دروغین» که از منطقه به شدت نظامی‌شده کالینینگراد سرچشمه می‌گیرند. از آنجا که مهمات پرسه‌زن ارزان‌قیمت می‌توانند توسط بازیگران غیردولتی پرتاب شوند یا در قالب عملیات‌های خودسرانه پنهان گردند، یک دشمن از نظر تئوری می‌تواند بدون تحریک واکنش رسمی ماده ۵ ناتو، گذار انرژی بالتیک را فلج کند.[3][5][7]

ویلنیوس با مقاوم‌سازی خود هدف، در تلاش است تا آستانه موفقیت یک حمله را بالا ببرد. اگر یک حمله پهپادی منفرد و قابل‌انکار نتواند پست برق را از کار بیندازد، دشمن مجبور خواهد شد برای دستیابی به همان نتیجه، رگباری انبوه از ده‌ها پهپاد را پرتاب کند یا از موشک‌های بالستیک سنگین‌تر استفاده نماید؛ اقداماتی که پنهان کردن آن‌ها غیرممکن است و واکنش نظامی یکپارچه ناتو را تضمین می‌کند.[4][5]

پروژه گیژای نشان‌دهنده تغییری بنیادین در نحوه طراحی زیرساخت‌های غیرنظامی توسط کشورهای اروپایی است. پست‌های برق که به طور سنتی برای مدیریت حرارتی و سهولت نگهداری در فضای باز ساخته می‌شدند، اکنون به عنوان تاسیسات نظامی مقاوم‌سازی‌شده مهندسی می‌شوند. اگرچه گزارش‌های استناد شده شامل نقل‌قول‌های مستقیم از مقامات دفاعی لیتوانی در مورد ضخامت دقیق بتن نیستند، اما دستورالعمل تدارکاتی روشن است: شبکه‌های غیرنظامی اکنون باید از بمباران‌های در سطح نظامی جان سالم به در ببرند.[1][2][6][7]