رفتن به محتوای اصلی
قانون وزارت اطلاعاتمجلس شورای اسلامی· 2 دقیقه مطالعه· در حقوق و قضا

طرح دوفوریتی مجلس برای حذف شرط اجتهاد از وزیر اطلاعات و تغییرات ساختاری

مجلس شورای اسلامی در حال بررسی طرحی دوفوریتی است که شرط اجتهاد را برای تصدی وزارت اطلاعات لغو می‌کند. این طرح همچنین شامل تأسیس دو سازمان جدید حفاظت اطلاعات و اطلاعات خارجی در ساختار این وزارتخانه است.

به قلم زهرا کیانی

این خبر را به اشتراک بگذارید

گوش‌ دهید

شرط بنیادین برای تصدی وزارت اطلاعات در دهه‌های گذشته، برخورداری از مقام اجتهاد بوده است؛ شرطی که اکنون مجلس شورای اسلامی قصد تغییر آن را دارد. عباس گودرزی، سخنگوی هیئت‌رئیسه مجلس، از در دستور کار قرار گرفتن یک طرح دوفوریتی در این زمینه خبر داده است.[1][2]

این طرح دوفوریتی که قرار است هفته آینده در صحن علنی مجلس بررسی شود، با هدف حذف رسمی شرط اجتهاد برای وزیر اطلاعات تدوین شده است. تصویب این قانون می‌تواند معیارهای انتخاب فرد اول دستگاه اطلاعاتی کشور را به طور بنیادین دگرگون کند.[1][2]

حذف این شرط فقهی با تغییرات ساختاری قابل‌توجهی در درون خود وزارتخانه همراه خواهد بود. بر اساس اظهارات سخنگوی هیئت‌رئیسه مجلس، این طرح شامل ایجاد دو سازمان جدید و مستقل در زیرمجموعه وزارت اطلاعات است که مأموریت‌های تخصصی‌تری را بر عهده خواهند گرفت.[1][2]

تصویرسازی: طرح دوفوریتی مجلس می‌تواند ساختار امنیتی کشور را دگرگون کند.

این دو نهاد جدید با عناوین «سازمان حفاظت اطلاعات» و «سازمان اطلاعات خارجی» تشکیل خواهند شد. عباس گودرزی تأکید کرده است که تأسیس این دو سازمان در واقع اقدامی جبرانی در قبال حذف شرط اجتهاد از جایگاه وزیر اطلاعات محسوب می‌شود.[2]

شبکه ایران اینترنشنال در گزارش خود اشاره کرده است که این تغییرات ساختاری و ایجاد سازمان‌های جدید، می‌تواند به معنای افزایش اختیارات رهبر جمهوری اسلامی در ساختار وزارت اطلاعات باشد. تفکیک بخش‌های حفاظتی و خارجی معمولاً به تغییر توازن قدرت عملیاتی منجر می‌شود.[1]

قید دوفوریتی برای این طرح نشان می‌دهد که هیئت‌رئیسه مجلس این تغییرات ساختاری را یک اولویت بالای قانون‌گذاری می‌داند. طرح‌های دوفوریتی با عبور از روندهای طولانی بررسی در کمیسیون‌ها، با سرعت بیشتری در صحن علنی به بحث و رأی‌گذاشته می‌شوند.[1][2]

تا پیش از این، الزام به مجتهد بودن وزیر اطلاعات، دایره نامزدها را منحصراً به روحانیون بلندپایه محدود می‌کرد. برداشته شدن این مانع قانونی می‌تواند راه را برای حضور افراد غیرروحانی با سوابق صرفاً امنیتی و اطلاعاتی در رأس این وزارتخانه هموار کند.[1][2]

جزئیات دقیق نحوه فعالیت سازمان‌های جدید اطلاعات خارجی و حفاظت اطلاعات و میزان استقلال آن‌ها از شخص وزیر، هنوز نیازمند بررسی بیشتر است. جلسات آینده مجلس شورای اسلامی شکل نهایی این تحول مهم حقوقی و ساختاری را مشخص خواهد کرد.[1][2]

چرا مهم است

این تغییر ساختاری می‌تواند دایره انتخاب وزیر اطلاعات را فراتر از روحانیون مجتهد گسترش دهد و با ایجاد سازمان‌های جدید، تمرکز و تخصصی‌شدن مأموریت‌های امنیتی و اطلاعاتی خارجی را در پی داشته باشد.

نکات کلیدی

  • مجلس شورای اسلامی طرحی دوفوریتی برای حذف شرط اجتهاد از وزیر اطلاعات را هفته آینده بررسی می‌کند.
  • این طرح شامل تأسیس دو نهاد جدید با نام‌های «سازمان حفاظت اطلاعات» و «سازمان اطلاعات خارجی» است.
  • سخنگوی هیئت‌رئیسه مجلس ایجاد این دو سازمان را اقدامی جبرانی برای حذف شرط اجتهاد عنوان کرده است.
  • برخی رسانه‌ها این تغییرات را زمینه‌ساز افزایش اختیارات نهاد رهبری در ساختار اطلاعاتی کشور می‌دانند.

آنچه نمی‌دانیم

  • میزان استقلال عملیاتی دو سازمان جدید از شخص وزیر اطلاعات چگونه تعریف خواهد شد؟
  • متن دقیق و جزئیات حقوقی طرح دوفوریتی مجلس هنوز به طور کامل منتشر نشده است.
  • به دلیل محدودیت پوشش خبری در منابع موجود، امکان بررسی عمیق‌تر پیشینه تاریخی این قانون فراهم نشد و طول مقاله کمتر از حد معمول است.
طراحان پارلمانی 50%ناظران سیاسی 50%
طراحان پارلمانی
معتقدند ایجاد سازمان‌های تخصصی جدید خلأ ناشی از حذف شرط اجتهاد را جبران می‌کند.
ناظران سیاسی
این تغییرات را در راستای افزایش اختیارات نهاد رهبری در وزارت اطلاعات ارزیابی می‌کنند.

دیدگاه‌هایی که این گزارش پوشش نداده

  • نمایندگان مخالف طرح
  • کارشناسان مستقل امنیتی

منابع

پوشش منابع

3 منبع

2 دیدگاه شناسایی‌شده

طراحان پارلمانی 50%ناظران سیاسی 50%
  1. [1]Iran Internationalناظران سیاسی

    طرح تازه مجلس؛ حذف شرط اجتهاد برای وزیر و افزایش اختیارات رهبر در وزارت اطلاعات

    مطالعه در Iran International →
  2. [2]Shafaqna Persianطراحان پارلمانی

    سخنگوی هیأت رئیسه مجلس: طرح دو فوریتی حذف شرط اجتهاد از وزیر اطلاعات دردستور کارقرار گرفت

    مطالعه در Shafaqna Persian →
  3. [3]تیم سردبیری کوهستانناظران سیاسی

    تحلیل تیم سردبیری کوهستان

    مطالعه در تیم سردبیری کوهستان →
گوش‌ دهید

نظرات

همیشه در جریان باشید

هر زاویه. هر روز.

اخبار حقوق و قضا با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاه‌ها، هر روز و رایگان.