برخورد انضباطی با دوندگان زن؛ ماراتن ۱۰ کیلومتری تهران به صحنه تقابل بر سر حجاب تبدیل شد

ده کیلومتر دویدن در قلب پایتخت، مسافتی که برای دوندگان تنها بخشی از یک رقابت ورزشی بود، اکنون به پرونده‌ای انضباطی برای ده‌ها زن ایرانی تبدیل شده است. صبح روز جمعه ۲۷ شهریور ۱۴۰۵، بوستان ولایت تهران میزبان یک مسابقه دو همگانی بود که انتشار تصاویر آن به سرعت فضای رسانه‌ای را تحت تأثیر قرار داد. حضور گسترده زنان با پوشش اختیاری در این رویداد، بار دیگر تقابل میان قوانین رسمی و خواسته‌های مدنی را به نمایش گذاشت.[2][4]

در پی واکنش‌های گسترده به این تصاویر، مدیرکل ورزش استان تهران موضع‌گیری تندی اتخاذ کرد. او با تأیید اینکه مجوز این رویداد از سوی شورای تأمین استان صادر شده بود، اعلام کرد که با ورزشکاران «خاطی» برخورد قانونی و انضباطی خواهد شد. این مقام مسئول تأکید کرد که پیش از آغاز مسابقه، از تمامی شرکت‌کنندگان برای رعایت «شئونات اسلامی» تعهد کتبی گرفته شده بود، اما روند مسابقه در عمل مسیر دیگری را طی کرد.[1]

برگزارکنندگان این ماراتن نیز در تلاش برای پاسخگویی به فشارهای وارد شده، مدعی شدند که اقدامات پیشگیرانه‌ای انجام داده‌اند. به گفته آن‌ها، پیش از شروع رقابت به دوندگان زن «روسری داده بودیم و تعهد گرفته بودیم»، اما با آغاز مسابقه و در طول مسیر ۱۰ کیلومتری، بسیاری از شرکت‌کنندگان پوشش‌های تحمیلی را کنار گذاشتند. این اظهارات نشان‌دهنده چالش جدی نهادهای برگزارکننده در کنترل رویدادهای پویا و پرتحرک است.[2]

این رویداد ورزشی در روزی برگزار شد که پایتخت شاهد یک تضاد تصویری عمیق بود. درست در همان ساعات صبح جمعه، رزمایش بزرگ و سازمان‌یافته‌ای تحت عنوان «جان‌فدایان» با حضور نیروهای حامی حکومت و زنانی با پوشش چادر و سلاح در دست، در خیابان‌های تهران در جریان بود. تقابل تصاویر دوندگان آزاد در بوستان ولایت و رژه نیروهای مسلح در مرکز شهر، به وضوح شکاف‌های عمیق اجتماعی و فرهنگی در ایران امروز را به تصویر کشید.[3]

این تنش‌ها در حالی رخ می‌دهد که چهار سال از آغاز اعتراضات سراسری و جنبش «زن، زندگی، آزادی» می‌گذرد. در این مدت، نافرمانی مدنی در زمینه پوشش به یکی از چالش‌های روزمره حکومت تبدیل شده است. حضور زنان بدون حجاب اجباری در یک مسابقه رسمی و دارای مجوز، نشان می‌دهد که این مقاومت مدنی از خیابان‌ها و کافه‌ها به عرصه‌های سازمان‌یافته‌تر مانند مسابقات ورزشی نیز کشیده شده است.[3][4]

تهدید به برخورد انضباطی با دوندگان زن، نگرانی‌ها را درباره آینده ورزش همگانی زنان در ایران افزایش داده است. محرومیت احتمالی این ورزشکاران از حضور در میادین رسمی، می‌تواند به عنوان ابزاری برای ایجاد رعب و وحشت در میان سایر ورزشکاران استفاده شود. با این حال، تجربه سال‌های اخیر نشان داده است که چنین برخوردهایی غالباً به جای خاموش کردن مطالبات، به همبستگی بیشتر در میان معترضان منجر می‌شود.[1][4]

از سوی دیگر، این اتفاق نهادهای امنیتی و ورزشی را در صدور مجوز برای رویدادهای مشابه در آینده محتاط‌تر خواهد کرد. الزام به رعایت پوشش‌های خاص در ورزش‌هایی مانند دو و میدانی که نیازمند تحرک بالا و لباس‌های تخصصی هستند، همواره یکی از موانع اصلی پیش روی زنان ورزشکار ایرانی بوده است. اکنون با این سطح از نافرمانی آشکار، مشخص نیست که آیا مسابقات همگانی زنان در آینده با محدودیت‌های شدیدتری مواجه خواهد شد یا به طور کامل لغو می‌گردد.[1][2]

مسابقه ۱۰ کیلومتری بوستان ولایت به پایان رسیده است، اما پیامدهای آن تازه آغاز شده است. تصمیم‌گیری نهادهای ورزشی درباره نحوه برخورد با این دوندگان، آزمونی برای سنجش میزان تحمل حکومت در برابر نافرمانی‌های مدنی گروهی است. در روزهایی که جامعه ایران آبستن تحولات سریع است، هر رویداد ورزشی می‌تواند به سادگی به میدانی برای نمایش اراده عمومی و تقابل با سیاست‌های تحمیلی تبدیل شود.[1][3]