چاه‌های جدید گازی در میدان‌های خانگیران، خارتنگ و توس آماده ورود به مدار تولید شدند

در حالی که نگرانی‌ها از ناترازی انرژی در زمستان پیش‌ رو افزایش یافته است، شرکت نفت مناطق مرکزی ایران از یک گام مهم برای پایداری شبکه خبر داد. بر اساس اعلام رسمی در ۲۱ مهر ۱۴۰۵، عملیات حفاری و نصب تسهیلات سرچاهی در چند حلقه چاه گازی جدید با موفقیت به پایان رسیده است.[1]

محمدصادق مهرجو، مدیر امور فنی شرکت نفت مناطق مرکزی ایران، روز سه‌شنبه با تشریح عملکرد این مجموعه اعلام کرد که میدان‌های گازی خانگیران، خارتنگ و توس اکنون برای تولید آماده شده‌اند. وی تاکید کرد که این برنامه‌ها با هدف صیانت از توان تولیدی و افزایش ظرفیت برداشت گاز دنبال می‌شود.[1]

این توسعه در شرایطی رخ می‌دهد که تامین پایدار سوخت در ماه‌های سرد سال به یکی از چالش‌های اصلی زیرساخت‌های انرژی ایران تبدیل شده است. ورود این چاه‌های جدید به مدار تولید، مستقیماً به جبران بخشی از این ناترازی کمک کرده و فشار بر شبکه توزیع را کاهش می‌دهد.[4]

تمرکز اصلی این پروژه‌ها بر مناطق استراتژیک شمال شرق و جنوب کشور قرار دارد. میدان‌های خانگیران و توس در استان خراسان رضوی و میدان خارتنگ در مناطق جنوبی، نقش حیاتی در تامین خوراک پالایشگاه‌ها و شبکه سراسری ایفا می‌کنند.[1][3]

توسعه ظرفیت در قطب گازی شرق کشور

میدان گازی خانگیران که در فاصله ۲۵ کیلومتری شمال غربی سرخس واقع شده، یکی از قدیمی‌ترین و مهم‌ترین منابع تامین انرژی در شرق ایران است. این میدان که در سال ۱۹۶۷ میلادی کشف شد، اکنون با توسعه چاه‌های جدید در مسیر نوسازی ظرفیت‌های خود قرار گرفته است.[3]

مخزن مزدوران در منطقه خانگیران که در عمق زمین قرار دارد، حاوی گاز بسیار ترش با درصد بالایی از سولفید هیدروژن است. استخراج و تصفیه این گاز نیازمند فناوری‌های پیچیده و تاسیسات مقاوم در برابر خوردگی است که توسط متخصصان داخلی بومی‌سازی شده است.[3][4]

تولید کنونی گاز از این منطقه به طور میانگین به ده‌ها میلیون مترمکعب در روز می‌رسد که بخش عمده آن پس از شیرین‌سازی در پالایشگاه، به استان‌های خراسان رضوی، شمالی، جنوبی و گلستان ارسال می‌شود.[3]

به گفته مهرجو، عملیات حفاری چاه شماره ۹۷ در میدان خانگیران به طور کامل پایان یافته و تمامی تسهیلات مورد نیاز برای بهره‌برداری از آن نصب شده است. ظرفیت تولید پیش‌بینی‌شده برای این چاه، روزانه یک میلیون و ۳۰۰ هزار مترمکعب گاز برآورد می‌شود.[1]

مدیر امور فنی شرکت نفت مناطق مرکزی ایران در این باره اظهار داشت: «تکمیل عملیات اجرایی و فراهم‌شدن زیرساخت‌های لازم، زمینه استفاده از ظرفیت تولیدی این چاه را فراهم می‌کند.» وی افزود که این توسعه با هدف تقویت ظرفیت تولید گاز در شرق کشور پیگیری می‌شود.[1]

در مجاورت خانگیران، میدان گازی توس نیز شاهد پیشرفت‌های چشمگیری بوده است. حفاری چاه شماره چهار این میدان در شهریور ۱۴۰۵ به پایان رسید و پیش‌بینی می‌شود روزانه یک میلیون و ۵۰۰ هزار مترمکعب گاز به ظرفیت تولیدی منطقه اضافه کند.[1]

پس از پایان حفاری در میدان توس، اکنون مراحل تکمیل تجهیزات و فراهم‌کردن شرایط لازم برای اتصال چاه به تاسیسات تولیدی در دست اقدام است. این اتصال می‌تواند پشتوانه مطمئنی برای پالایشگاه گاز شهید هاشمی‌نژاد در اوج مصرف زمستانی باشد.[1][4]

پیشرفت عملیات در میدان گازی خارتنگ

در کنار توسعه میادین شرقی، میدان گازی خارتنگ در جنوب کشور نیز بخش مهمی از برنامه ضربتی افزایش تولید را به خود اختصاص داده است. تاکنون حفاری سه حلقه چاه در این میدان انجام شده و تسهیلات سرچاهی آن‌ها با موفقیت نصب گردیده است.[1]

چاه شماره ۳ خارتنگ در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ تکمیل شد و با نصب تجهیزات لازم، آماده بهره‌برداری است. بر اساس ارزیابی‌های فنی، این چاه قادر است روزانه یک میلیون و ۵۰۰ هزار مترمکعب گاز طبیعی را به شبکه سراسری تزریق کند.[1]

علاوه بر این، حفاری چاه شماره ۲ الف خارتنگ نیز در مرداد ۱۴۰۵ به پایان رسید که ظرفیت تولید آن نیز مشابه چاه سوم، حدود ۱.۵ میلیون مترمکعب در روز برآورد شده است. این ارقام نشان‌دهنده پتانسیل بالای این میدان در تامین نیازهای رو به رشد کشور است.[1]

سوابق توسعه این میدان نشان می‌دهد که پیش از این، چاه‌های شماره یک و چهار خارتنگ در سال ۱۴۰۴ به بهره‌برداری رسیده بودند. این اقدامات در چارچوب یک برنامه جامع برای توسعه میدان و افزایش حداکثری برداشت گاز طراحی و اجرا شده‌اند.[1]

طرح‌های ضربتی و چشم‌انداز پایداری شبکه

این موفقیت‌ها بخشی از یک استراتژی کلان‌تر است که پیش‌تر در خرداد ۱۴۰۵ توسط وزارت نفت اعلام شده بود. در آن زمان، برنامه‌ای ضربتی برای افزایش ظرفیت تولید روزانه گاز به میزان ۱۵ میلیون و ۷۰۰ هزار مترمکعب از طریق میادین دی، توس و خارتنگ تدوین گردید.[2]

شرکت نفت مناطق مرکزی ایران به عنوان متولی اصلی این میادین، تلاش کرده است تا با تکیه بر توان مهندسان داخلی و بدون وابستگی به پیمانکاران خارجی، این پروژه‌های حیاتی را در کوتاه‌ترین زمان ممکن به سرانجام برساند.[2][4]

اجرای این طرح‌ها نیازمند هماهنگی دقیق میان بخش‌های حفاری، تامین کالا و احداث خطوط لوله جریانی بوده است. نصب تسهیلات سرچاهی شامل شیرآلات کنترلی، سیستم‌های ایمنی و تجهیزات اندازه‌گیری است که جریان پرفشار گاز را پیش از ورود به خطوط انتقال تنظیم می‌کنند.[4]

همچنین، در کنار توسعه چاه‌های گازی، مدیریت امور فنی شرکت نفت مناطق مرکزی از تعمیر سه حلقه چاه نفتی در نیمه نخست امسال خبر داده است. این تعمیرات با استفاده از دکل‌های حفاری و لوله‌های مغزی سیار، به منظور رفع موانع تولید و انگیزش چاه‌ها انجام گرفته است.[1]

مدیریت زیرساخت‌ها و نگاه به آینده

با توجه به افت فشار در برخی مخازن قدیمی، توسعه میادین جدید و حفر چاه‌های تقویتی تنها راهکار عملی برای حفظ سطح تولید فعلی محسوب می‌شود. این رویکرد سیستماتیک، از افت ناگهانی تولید در روزهای سرد سال جلوگیری می‌کند.[4]

کارشناسان انرژی معتقدند که اگرچه افزایش تولید گامی ضروری است، اما مدیریت مصرف و بهینه‌سازی زیرساخت‌های انتقال نیز باید به موازات آن پیش برود. اتلاف انرژی در شبکه و راندمان پایین برخی نیروگاه‌ها همچنان از چالش‌های اساسی این حوزه به شمار می‌روند.[4]

در نهایت، با ورود چاه‌های جدید خانگیران، خارتنگ و توس به مدار تولید، شبکه گازرسانی ایران با حاشیه امنیت بالاتری به استقبال زمستان ۱۴۰۵ می‌رود. گام بعدی، اتصال نهایی این خطوط لوله جریانی به پالایشگاه‌های مرکزی و تثبیت جریان گاز خواهد بود.[1][4]