چرا اوراق قرضه خزانه‌داری آمریکا «امن‌ترین سرمایه‌گذاری جهان» محسوب می‌شود؟

طلا ارزش خود را به عنوان یک پناهگاه امن از کمیابی فیزیکی و استقلال از دولت‌ها می‌گیرد؛ اما اوراق قرضه خزانه‌داری آمریکا (Treasuries) که نزدیک‌ترین رقیب طلا در بازارهای مالی است، دقیقاً در نقطه مقابل قرار دارد.

این اوراق نه به دلیل استقلال از دولت، بلکه دقیقاً به دلیل وابستگی کامل به قدرت مالی و نهادی یک دولت خاص، عنوان «امن‌ترین دارایی جهان» را به خود اختصاص داده‌اند. در حالی که طلا هیچ سود دوره‌ای پرداخت نمی‌کند، اوراق خزانه‌داری به سرمایه‌گذاران بازدهی تضمین‌شده‌ای ارائه می‌دهند که بر پایه توانایی مالیات‌گیری بزرگترین اقتصاد جهان استوار است.[1][3]

برای درک اینکه چرا این اوراق تا این حد حیاتی هستند، باید به معماری سیستم مالی مدرن نگاه کرد. در مدل‌های قیمت‌گذاری دارایی‌ها، بازده اوراق خزانه‌داری آمریکا به عنوان «نرخ بدون ریسک» (Risk-Free Rate) در نظر گرفته می‌شود. این بدان معناست که هر دارایی دیگری در جهان — از سهام یک شرکت فناوری در سیلیکون‌ولی گرفته تا اوراق قرضه یک دولت در بازارهای نوظهور — بر اساس تفاوت بازدهی‌اش با اوراق خزانه‌داری آمریکا قیمت‌گذاری می‌شود. وقتی بازده این اوراق تغییر می‌کند، هزینه سرمایه در سراسر جهان جابه‌جا می‌شود.[1][5]

ریشه این اعتماد به توافقنامه برتون وودز (Bretton Woods) در سال ۱۹۴۴ بازمی‌گردد که دلار آمریکا را به عنوان ارز ذخیره جهانی تثبیت کرد. از آن زمان، بانک‌های مرکزی، صندوق‌های بازنشستگی و سرمایه‌گذاران نهادی در سراسر جهان، ذخایر مازاد خود را به جای نگهداری به صورت نقد، به اوراق خزانه‌داری تبدیل می‌کنند.

این تقاضای ساختاری باعث شده تا بازار اوراق خزانه‌داری آمریکا با حجمی بالغ بر ۲۹ تریلیون دلار در سال ۲۰۲۶، به عمیق‌ترین و نقدشونده‌ترین بازار مالی جهان تبدیل شود. در این بازار، سرمایه‌گذاران می‌توانند میلیاردها دلار را در کسری از ثانیه بدون ایجاد نوسان شدید در قیمت‌ها خرید و فروش کنند.[3][4][6]

فراتر از مکانیک بازار، یک پیوند اقتصاد سیاسی قدرتمند نیز از این جایگاه محافظت می‌کند. تحلیل‌گران استدلال می‌کنند که ترکیب مالکان داخلی (به ویژه ثروتمندترین خانوارهای آمریکایی) و مالکان خارجی (نظیر بانک‌های مرکزی سایر کشورها) یک ائتلاف منافع قدرتمند ایجاد کرده است. این هم‌سویی منافع تضمین می‌کند که اراده سیاسی در واشنگتن برای پرداخت به موقع بدهی‌ها همواره وجود داشته باشد، زیرا هرگونه نکول یا تاخیر در پرداخت، مستقیماً به ثروت قدرتمندترین طبقات داخلی و شرکای استراتژیک خارجی ضربه می‌زند.[1][2]

با این حال، مفهوم «بدون ریسک» در سال‌های اخیر با چالش‌های جدی مواجه شده است. سرمایه‌گذاران باید بین «ریسک اعتباری» (احتمال عدم پرداخت توسط دولت) و «ریسک نرخ بهره» (کاهش ارزش اوراق در صورت افزایش نرخ‌های جدید) تفاوت قائل شوند. در حالی که ریسک اعتباری آمریکا همچنان نزدیک به صفر در نظر گرفته می‌شود، ریسک نرخ بهره در سال ۲۰۲۲ ضربه سنگینی به سرمایه‌گذاران وارد کرد. با افزایش سریع نرخ بهره توسط فدرال رزرو برای مبارزه با تورم، قیمت اوراق قرضه موجود به شدت سقوط کرد.[1][5][6]

این پویایی معکوس بین قیمت و بازده اوراق، در پاییز ۲۰۲۳ و سپس در اواسط سال ۲۰۲۶ بار دیگر خود را نشان داد. در اکتبر ۲۰۲۳، بازده اوراق ۱۰ ساله برای اولین بار از سال ۲۰۰۷ از مرز ۵ درصد عبور کرد.

زهرا منظری در تحلیل خود اشاره می‌کند که این اوراق دهه‌هاست امن‌ترین سرمایه‌گذاری جهان خوانده می‌شوند، اما این عنوان یک سازه است که اکنون به لرزه درآمده است. این افزایش بازدهی که ناشی از نگرانی‌ها درباره تورم، هزینه‌های جنگ و عبور بدهی ملی آمریکا از مرز ۴۰ تریلیون دلار بود، باعث شد تا ارزش سبد سرمایه‌گذارانی که اوراق بلندمدت را پیش از سررسید می‌فروختند، تا ۲۰ درصد کاهش یابد.[1][5]

علاوه بر این، تغییرات ساختاری در اقتصاد جهانی، از جمله سرمایه‌گذاری‌های عظیم در زیرساخت‌های هوش مصنوعی (AI)، در حال ایجاد رقبای جدیدی برای جذب سرمایه هستند. شرکت‌های بزرگ فناوری تنها در سال ۲۰۲۵ بیش از ۱۲۱ میلیارد دلار اوراق قرضه شرکتی منتشر کردند تا هزینه‌های دیتاسنترهای خود را تامین کنند. این حجم عظیم از تقاضا برای سرمایه، در کنار کسری بودجه مداوم دولت آمریکا، فشار صعودی مضاعفی بر نرخ‌های بهره وارد می‌کند و سرمایه‌گذاران را وادار می‌سازد تا برای خرید اوراق دولتی، بازدهی بالاتری طلب کنند.[1][2][6]

آزمون واقعی برای جایگاه این اوراق در سال‌های پیش رو رقم خواهد خورد؛ جایی که خزانه‌داری آمریکا باید تریلیون‌ها دلار بدهی جدید را در بازاری به فروش برساند که خریداران آن نسبت به ریسک نرخ بهره بسیار حساس‌تر شده‌اند.

تا زمانی که دلار آمریکا ارز مسلط در تجارت جهانی است و بازار دیگری نمی‌تواند ده‌ها تریلیون دلار سرمایه را در خود جای دهد، این اوراق نقش خود را به عنوان پناهگاه امن حفظ خواهند کرد؛ اما سرمایه‌گذاران اکنون به خوبی می‌دانند که در دنیای پس از سال ۲۰۲۲، «امنیت اعتباری» دیگر به معنای مصونیت در برابر زیان‌های سنگین قیمتی نیست.[1][2][5]