هشدار آمریکا درباره حمله احتمالی به ایران در پی تهدید تهران به قطع کابل‌های اینترنت خلیج فارس

زیرساخت فیزیکی اینترنت جهانی بر این فرض استوار است که بستر دریاها منطقه‌ای بی‌طرف باقی می‌ماند؛ فرضی که اکنون آشکارا به چالش کشیده شده است. مقامات نظامی ایران صراحتاً هشدار داده‌اند که اگر ایالات متحده و اسرائیل حملات نظامی تازه‌ای علیه تهران آغاز کنند، کابل‌های ارتباطی زیردریایی در خلیج فارس را قطع خواهند کرد.[1][2]

این هشدار نشان‌دهنده گسترش بی‌سابقه دایره اهداف در منازعه کنونی است. تهران به‌جای تمرکز صرف بر دارایی‌های سنتی انرژی، اکنون شریان‌های دیجیتالی حامل داده‌های مالی بین‌المللی و خدمات ابری را هدف تهدید قرار داده است.[3]

در واکنش به تشدید این لفاظی‌ها در اواخر اکتبر ۲۰۲۶، مقامات آمریکایی هشدار داده‌اند که گزینه حمله به خاک ایران همچنان روی میز است. دولت آمریکا پیش از این دستور خروج دیپلمات‌ها و کارکنان فدرال خود از عربستان سعودی را صادر کرده و شمار نیروها در سایر نمایندگی‌های منطقه‌ای را کاهش داده است؛ اقدامی که ناشی از ارزیابی‌های اطلاعاتی مبنی بر مراحل پیشرفته برنامه‌ریزی ایران برای حمله به اهداف آمریکایی است.[5]

یدالله جوانی، معاون سیاسی سپاه پاسداران، اعلام کرد: «اگر آن‌ها بخواهند به زیرساخت‌های ما آسیب بزنند، طبیعی است که جمهوری اسلامی از تمام توان خود استفاده خواهد کرد. هفت کابل مهمی که از زیر آب‌های تنگه هرمز عبور می‌کنند، به سادگی قطع و نابود خواهند شد.»[3]

این تهدیدها فراتر از بستر دریاست. محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، اظهار داشت که در صورت وقوع حمله مشترک آمریکا و اسرائیل، تهران تأسیسات نفتی، مراکز داده و زیرساخت‌های هوش مصنوعی را در دست‌کم هفت کشور حوزه خلیج فارس هدف قرار خواهد داد.[1]

رهبری ایران این هشدارها را بازدارنده‌ای ضروری در برابر وقوع سومین جنگ طی دو سال گذشته قلمداد می‌کند. محمد مخبر، مشاور رهبر جمهوری اسلامی، تحرکات نظامی آمریکا و اسرائیل را «جنگ روانی» و ناشی از استیصال خواند؛ هرچند هر دو طرف خود را برای تشدید احتمالی تنش‌ها آماده می‌کنند.[4]

آسیب‌پذیری گذرگاه‌های دیجیتال

تمرکز راهبردی بر کابل‌های زیردریایی، آسیب‌پذیری حیاتی کشورهای خلیج فارس را برجسته می‌کند؛ کشورهایی که سرمایه‌گذاری‌های سنگینی در حوزه رایانش ابری و مراکز هوش مصنوعی انجام داده‌اند. اگرچه کمتر از یک درصد از پهنای باند اینترنت جهانی از تنگه هرمز عبور می‌کند، اما قطع این کابل‌ها ارتباطات منطقه‌ای و اقتصادهای محلی را با اختلالات شدیدی روبه‌رو خواهد کرد.[2][3]

داده‌های مخابراتی نشان می‌دهد که پنج مسیر فعال کابل زیردریایی از تنگه هرمز می‌گذرد. این خطوط عمدتاً به کشورهای حوزه خلیج فارس خدمات‌رسانی می‌کنند؛ به این معنا که هرگونه حمله، تهدیدی مستقیم علیه ارتباطات منطقه‌ای خواهد بود نه قطع کامل اینترنت در سطح جهان.[2]

با وجود تأثیر محدود بر پهنای باند جهانی، انهدام این کابل‌ها سامانه‌های تسویه الکترونیکی و مراکز دیجیتال فرماندهی و کنترل شرکت‌های دولتی انرژی را فلج می‌کند. دولت‌های منطقه طی سه سال گذشته میلیاردها دلار صرف ساخت مراکز داده غول‌پیکر کرده‌اند؛ زیرساخت‌هایی که اکنون مستقیماً در تیررس قرار گرفته‌اند.[1]

تعمیر کابل‌های آسیب‌دیده در آب‌هایی که درگیر عملیات نظامی فعال هستند فوق‌العاده دشوار خواهد بود. کشتی‌های تخصصی تعمیرات با خطرات امنیتی جدی و محدودیت تردد مواجه خواهند شد، موضوعی که می‌تواند قطعی اینترنت و اختلالات مخابراتی را تا چندین ماه طولانی کند.[2]

تشدید آرایش نظامی

هم‌زمان با بن‌بست در مذاکرات دیپلماتیک، ارتش ایالات متحده به شناسایی و نقشه‌برداری از پایگاه‌های موشکی و تأسیسات انرژی ایران برای حملات احتمالی ادامه می‌دهد. مقامات دفاعی گزارش داده‌اند که در صورت شکست بازدارندگی، یک کارزار نظامی جدید پایگاه‌های موشکی، تأسیسات نفتی و سایت‌های هسته‌ای را هدف قرار خواهد داد.[1]

رجزخوانی‌های متقابل با مانورهای آموزشی مشترک و گسترده آمریکا و اسرائیل هم‌زمان شده است. ده‌ها جنگنده اسرائیلی در اواخر اکتبر در نزدیکی مرزهای ایران پرواز کردند که نشانه‌ای از آمادگی برای تهاجمی هماهنگ پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا محسوب می‌شود.[1]

در همین حال، ایران پدافندهای دفاعی پیرامون سایت‌های هسته‌ای و دیگر مراکز حساس خود را تقویت کرده است. سپاه پاسداران مدعی شد که سه فروند کشتی پیش‌تر با مین‌های دریایی در تنگه هرمز هدف قرار گرفته‌اند، هرچند منابع مستقل هنوز این موضوع را تأیید نکرده‌اند.[1]

این ناامنی‌های دریایی بازار جهانی را دستخوش تکانه کرده است. بهای هر بشکه نفت خام برنت در پی گزارش‌های مربوط به حمله قریب‌الوقوع مشترک اسرائیل و آمریکا به ایران و تهدیدات علیه زیرساخت‌های انرژی خلیج فارس، به ۱۱۳٫۴۰ دلار جهش یافت.[1]

عقب‌نشینی دیپلماتیک و تخلیه نیروها

وخامت شرایط امنیتی بلافاصله پیامدهای دیپلماتیک خود را نشان داد. تصمیم وزارت امور خارجه آمریکا برای تخلیه کارکنان از عربستان سعودی، نشان‌دهنده برآورد واشینگتن از حتمی بودن پاسخ تلافی‌جویانه ایران علیه منافع ایالات متحده در منطقه است.[5]

دستگاه‌های اطلاعاتی آمریکا بر این باورند که تهران صرفاً بلوف نمی‌زند، بلکه در مراحل پایانی برنامه‌ریزی عملیاتی قرار دارد. خروج کارکنان فدرال نشان می‌دهد این تحلیل وجود دارد که کشورهای میزبان نیروهای آمریکایی در خلیج فارس ممکن است هدف حملات مستقیم نظامی قرار گیرند.[5]

مقامات ایرانی این مواضع را اقدامی تدافعی در برابر تجاوزگری دشمن توصیف می‌کنند. مهدی محمدی، مشاور رئیس مجلس ایران، با بیان اینکه جنگ بعدی تهدیدی وجودی تلقی می‌شود، اعلام کرد راهبرد تهران اکنون «بدون هیچ خط قرمزی» پیش می‌رود.[1]

گنجاندن زیرساخت‌های هوش مصنوعی در فهرست اهداف نظامی، تحولی معنادار در دکترین جنگ‌های نوین است. تهران با تهدید ارکان اقتصادی توسعه منطقه، در صدد است کشورهای خلیج فارس را برای مهار و محدودسازی عملیات نظامی آمریکا تحت فشار قرار دهد.[1]

بسته شدن روزنه دیپلماسی

با سرسختی هر دو طرف در مواضع خود، فرصت تنش‌زدایی به سرعت در حال از دست رفتن است. تبدیل بستر دریا و زیرساخت‌های دیجیتال به جبهه‌های نبرد، تضمین می‌کند که هرگونه درگیری تازه تبعات اقتصادی و فناوری بی‌سابقه‌ای در پی خواهد داشت.[1][3]

تهدید کابل‌های زیردریایی محاسبات راهبردی شرکت‌های بین‌المللی فناوری در منطقه را نیز پیچیده کرده است. ارائه‌دهندگان بزرگ خدمات ابری که عملیات آموزش مدل‌های زبانی بزرگ را در امارات متحده عربی و قطر پیش می‌برند، اکنون با کابوس انهدام فیزیکی سخت‌افزارهای خود روبه‌رو هستند.[1]

مقامات آمریکایی هنوز به‌طور علنی نگفته‌اند که در صورت آغاز درگیری‌ها چگونه از این زیرساخت‌های زیر دریا محافظت خواهند کرد. با این حال، خط‌ونشان‌های صریح تهران گویای آن است که هرگونه اقدام نظامی آمریکا با پاسخی نامتقارن و فوری به منظور وارد کردن بیشترین خسارت اقتصادی به متحدان منطقه‌ای واشینگتن روبه‌رو خواهد شد.[3][5]

با تداوم این رویارویی، پرسش اصلی این است که آیا تهدید شریان‌های حیاتی دیجیتال و انرژی می‌تواند مانع از تهاجم مشترک آمریکا و اسرائیل شود یا خیر. تا زمانی که این بن‌بست دیپلماتیک شکسته نشود، خلیج فارس بر لبه جنگی خواهد ایستاد که مرزهای منازعات زیرساختی را دگرگون می‌کند.[1][4]