پیش‌بینی رسمی: بارش‌های ال‌نینو در پاییز و زمستان در راه ایران؛ افزایش برف و باران در زاگرس و البرز جنوبی

بر اساس جدیدترین پیش‌بینی‌های سازمان هواشناسی و ستاد مدیریت بحران کشور، پاییز و اوایل زمستان امسال با بارش‌هایی فراتر از حد نرمال همراه خواهد بود. دلیل اصلی این تغییر چشمگیر در الگوهای جوی، تقویت پدیده اقلیمی ال‌نینو در سطح جهانی است که تاثیرات آن به وضوح در خاورمیانه و ایران احساس خواهد شد. این بارش‌ها قرار است از نیمه مهرماه آغاز شده و تا نیمه آذرماه به اوج فعالیت خود برسند.[1][2][3]

توزیع مکانی این نزولات جوی در سراسر پهنه ایران یکسان نخواهد بود. نقشه‌های هواشناسی نشان می‌دهند که بیشترین حجم بارندگی‌ها روانه نوار غربی و شمالی کشور می‌شود. به طور مشخص، استان‌های واقع در امتداد رشته‌کوه زاگرس، مناطق شمال‌غرب و دامنه‌های جنوبی البرز در خط مقدم دریافت این سامانه‌های پربارش قرار دارند و بیشترین نفع را از این شرایط اقلیمی خواهند برد.[1][2][3]

امید محترمی، سخنگوی سازمان مدیریت بحران کشور، با تایید این چشم‌انداز اعلام کرده است که نشانه‌های ورود ایران به فاز ال‌نینو از ماه‌ها پیش قابل رصد بود. وی توضیح می‌دهد که کاهش محسوس بارش‌های موسمی در کشورهای جنوب شرق آسیا و ثبت دماهای بسیار بالاتر از حد نرمال در تابستان گذشته، از جمله سیگنال‌های قطعی برای پیش‌بینی این پاییز پربارش بوده‌اند. بر همین اساس، برنامه‌ریزی‌های ویژه‌ای برای استان‌های هدف صورت گرفته است.[2]

از منظر سیستم‌های اقلیمی، پدیده ال‌نینو به معنای گرم شدن غیرعادی آب‌های استوایی اقیانوس آرام است که از طریق دورپیوندهای جوی، مسیر جت‌استریم‌ها را تغییر می‌دهد. احد وظیفه، رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی، تاکید دارد که شاخص مثبت ۲.۴۵ درجه سلسیوس در ال‌نینوی امسال، یک محرک اقلیمی بسیار قوی محسوب می‌شود که سامانه‌های بارشی مدیترانه‌ای را با قدرت بیشتری به سمت عرض‌های جغرافیایی پایین‌تر هدایت می‌کند.[1][3]

با این وجود، ساختار زمانی و شدت این بارش‌ها با الگوهای سیل‌آسای بهاری کاملا متفاوت خواهد بود. امید محترمی درباره ماهیت این بارش‌ها می‌گوید: «این‌طور نیست که مثل بارش‌های بهاری یا تابستانه بلافاصله در کسری از زمان سیلاب به سرعت شکل بگیرد؛ بارش‌ها نظم و نظام بیشتری پیدا می‌کنند و ما بیشتر به سمت آب‌گرفتگی می‌رویم». این بدان معناست که خطر وقوع سیلاب‌های ناگهانی کمتر است، اما تداوم بارندگی‌ها نیازمند مدیریت دقیق زیرساخت‌های شهری است.[2]

در کنار افزایش بارش‌ها، الگوهای دمایی نیز دستخوش تغییرات قابل‌توجهی خواهند شد. داده‌های سازمان هواشناسی نشان می‌دهد که دمای هوا در پاییز امسال بین ۱ تا ۲ درجه سانتی‌گراد بالاتر از میانگین بلندمدت خواهد بود. این ناهنجاری گرمایی در ماه‌های دی تا اسفند شدت گرفته و به ۲ تا ۴ درجه افزایش می‌یابد که نتیجه مستقیم آن، تجربه یک زمستان نسبتا گرم در بیشتر نقاط کشور است.[1][3]

این افزایش دما پیامدهای مهمی برای نوع نزولات جوی به همراه دارد. به دلیل گرم‌تر بودن هوا، سهم بارش برف در ارتفاعات به شدت کاهش یافته و بیشتر نزولات به شکل باران خواهد بود. برای بخش کشاورزی و مدیریت منابع آب، این شرایط یک شمشیر دو لبه محسوب می‌شود؛ بارش‌های پیوسته پاییزی فرصتی بی‌نظیر برای توسعه کشت دیم فراهم می‌کند، اما کاهش ذخایر برفی می‌تواند جریان آب رودخانه‌ها را در بهار آینده با چالش مواجه سازد.[1][3]

در نهایت، کارشناسان اقلیم‌شناسی هشدار می‌دهند که ال‌نینو به تنهایی نباید معادل پایان خشکسالی در نظر گرفته شود. احد وظیفه در این باره تاکید می‌کند: «زمستان مناطق مرکزی کشور لزوماً از این شرایط تأثیر نمی‌پذیرند و چه‌بسا حتی با خشکسالی مواجه شویم، بنابراین نباید ال‌نینو را مساوی با بارش در کشور در نظر گرفت». از این رو، مدیریت سخت‌گیرانه منابع آب همچنان یک ضرورت استراتژیک برای عبور از نوسانات اقلیمی سال آبی جاری باقی می‌ماند.[1][3]