تحویل نخستین جنگنده‌های اف-۱۶ وی به تایوان برای تقویت توان پدافند هوایی

زمانی که تایوان در سال ۲۰۲۳ طرح ارتقای ناوگان قدیمی‌تر اف-۱۶ مدل‌های A/B خود به استاندارد «وی» را تکمیل کرد، تکیه اصلی بر نوسازی سازه‌های هوایی موجود در جزیره بود. اما دو جنگنده‌ای که روز جمعه در شرق تایوان فرود آمدند، ساختار کاملاً متفاوتی دارند: این‌ها نخستین جنگنده‌های نوساز بلاک ۷۰ هستند که مستقیماً از خط تولید کارخانه در ایالات متحده به نیروی هوایی جمهوری چین تحویل داده می‌شوند.[1][3]

فرود این پرنده‌ها در پایگاه هوایی چیهنگ در تایتونگ، به انتظار سه‌ساله وزارت دفاع تایپه پایان داد. تایوان در ابتدا در سال ۲۰۱۹ سفارش خرید ۶۶ فروند از این جنگنده‌های پیشرفته را ثبت کرده بود و قرار بود تحویل آن‌ها از سال ۲۰۲۳ آغاز شود.[2][7]

اختلال در زنجیره‌های تأمین جهانی، چالش‌های یکپارچه‌سازی نرم‌افزاری و تنگناهای تولید ناشی از دوران همه‌گیری در تأسیسات شرکت لاکهید مارتین واقع در گرینویل کارولینای جنوبی، بارها این جدول زمانی را به تعویق انداخت. این تأخیرها فشارهای مداومی را از سوی قانون‌گذاران آمریکایی، که نگران برهم خوردن موازنه نظامی در تنگه تایوان بودند، به همراه داشت.[3][5]

نشریه تخصصی هوانوردی نظامی «دِ وار زون» پس از فرود این جنگنده‌ها در روز جمعه گزارش داد: «تحویل دو فروند نخست از جنگنده‌های وایپر، آغازگر طرحی دیرپا برای توسعه ناوگان جنگنده‌های تایوان در برابر تهدیدات فزاینده از سوی سرزمین اصلی چین است.»[6]

رفع گلوگاه در خطوط تولید تسلیحاتی

این بسته تسلیحاتی ۸ میلیارد دلاری بزرگ‌ترین قرارداد منفرد فروش سلاح از سوی ایالات متحده به تایوان در سال‌های اخیر به شمار می‌رود و ستون فقرات راهبرد تایپه برای حفظ توان بازدارندگی معتبر در برابر نیروی هوایی ارتش آزادی‌بخش خلق چین را شکل می‌دهد.[3][4]

برای سال‌ها، انباشت سفارش‌های تسلیحاتی تحویل‌نشده ایالات متحده به تایوان رقمی نزدیک به ۱۹ میلیارد دلار بود که برنامه اف-۱۶ بیشترین سهم مالی را در آن داشت. تحویل عملیاتی این دو سازه هوایی نشان می‌دهد که پیچیده‌ترین موانع فنی در خطوط تولید پشت سر گذاشته شده‌اند.[5][7]

مهندسان لاکهید مارتین پیش از آن‌که نیروی هوایی ایالات متحده مجوز تحویل خارجی را صادر کند، موظف به برطرف کردن ایرادهای خاص نرم‌افزار کنترل پرواز مربوط به سامانه‌های پیشرفته بلاک ۷۰ بودند؛ تاییدیه‌های فنی که سرانجام در اواخر سال گذشته میلادی صادر شدند.[3][7]

این دو جنگنده تحویل‌شده در گام نخست برای آزمایش‌های میدانی بومی و آشنایی خلبانان مربی به کار گرفته خواهند شد. انتظار می‌رود ۶۴ جنگنده باقی‌مانده طی چند مرحله تا سال ۲۰۲۸ تحویل داده شوند و به مرور جایگزین ناوگان فرسوده میراژ ۲۰۰۰ تایوان گردند.[1][2]

جهش فناورانه در قابلیت‌های بلاک ۷۰

ویژگی بارز و متمایزکننده اف-۱۶ مدل وی، رادار آرایه فازی فعال پیشرفته APG-83 ساخت نورثروپ گرومن است. این سامانه راداری الکترونیکی از معماری سخت‌افزاری و نرم‌افزاری مشترک با رادارهای به‌کاررفته در جنگنده‌های نسل پنجم اف-۳۵ بهره می‌برد.[6]

رادار APG-83 به خلبانان تایوانی این امکان را می‌دهد تا اهداف متخاصم متعددی را در فواصل به مراتب دورتر از توان سامانه‌های قدیمی شناسایی، رهگیری و نشانه بگیرند. این رادار همچنین مقاومت به مراتب بالاتری در برابر جنگ الکترونیک و تکنیک‌های اخلال‌گری که مکرراً توسط نیروهای چینی اجرا می‌شود، از خود نشان می‌دهد.[6][7]

پایگاه تحلیلی «بریکینگ دیفنس» با تأکید بر انتخاب راهبردی پایگاه محل فرود گزارش داد: «این دو جنگنده روز جمعه در یک پایگاه هوایی در شرق تایوان فرود آمدند.» استقرار این جنگنده‌های پیشرفته در خط ساحلی رو به اقیانوس آرام، پوششی طبیعی در برابر موج اولیه حملات موشکی احتمالی از سرزمین اصلی چین فراهم می‌کند.[5]

افزون بر ارتقای راداری، سازه هوایی بلاک ۷۰ از بهبودهای مهندسی سازه‌ای برخوردار است که عمر عملیاتی آن را به ۱۲ هزار ساعت پرواز افزایش می‌دهد. این پرنده‌ها همچنین به مخازن سوخت تطبیقی مجهز هستند که بدون اشغال مقرهای حمل سلاح در زیر بال، شعاع عملیاتی پرواز را توسعه می‌دهند.[4][6]

دگرگونی در موازنه و پویایی حریم هوایی

این تحویل در شرایطی صورت می‌گیرد که پکن فشارهای هوایی خود را به سطحی بی‌سابقه رسانده است. ارتش چین به‌طور روزمره پروازهای گشتیِ جنگنده‌ها و بمب‌افکن‌های خود را از خط میانی تنگه تایوان عبور می‌دهد و جنگنده‌های تایوانی را ناچار به انجام ماموریت‌های پرشمار و فرسایشیِ رهگیری می‌کند.[1][3]

این رخوه‌های مداوم روزانه برای چین هدفی دوگانه دارد: عادی‌سازی حضور نظامی در نزدیکی سواحل تایوان و تشدید استهلاک مکانیکی ناوگان رهگیر قدیمی تایپه. تزریق ۶۶ جنگنده تازه، دقیقاً پاسخی زیرساختی به این راهبرد فرسایشی پکن است.[3][6]

هنگامی که آژانس همکاری امنیتی دفاعی آمریکا در سال ۲۰۱۹ این قرارداد را تأیید کرد، در اطلاعیه رسمی خود اعلام نمود که این انتقال «امنیت طرف دریافت‌کننده را ارتقا داده و به حفظ ثبات سیاسی، توازن نظامی و پیشرفت اقتصادی در منطقه یاری می‌رساند.»[3]

طی هفت سال پس از آن قرارداد، موازنه نظامی بیش از گذشته به سود پکن تغییر یافته است. نیروی هوایی چین به‌سرعت زرادخانه خود را با جنگنده‌های مدرن جی-۱۶ و هواپیماهای رادارگریز نسل پنجم جی-۲۰ گسترش داده و ارتقای توان هدف‌گیری با اف-۱۶ بلاک ۷۰ را از یک مزیت فنی به ضرورتی حیاتی بدل ساخته است.[6][7]

ادغام سامانه‌ها و آمادگی عملیاتی ناوگان

با این حال، فرود فیزیکی هواپیماها تنها نخستین گام در بازیابی قدرت رزمی است. نیروی هوایی تایوان اکنون باید این سازه‌های تازه را در شبکه فرماندهی و کنترل گسترده خود ادغام کرده و مراحل تأییدیه تعمیر و نگهداری را پشت سر بگذارد.[1][2]

آموزش خلبانان فوری‌ترین گلوگاه عملیاتی محسوب می‌شود. هرچند تایوان ناوگان بزرگی از اف-۱۶های قدیمی‌تر را به پرواز درمی‌آورد، اما کابین شیشه‌ای مدرن بلاک ۷۰ و سامانه‌های پیشرفته جنگ الکترونیک آن نیازمند دوره‌های تطبیقی ویژه برای خلبانان کهنه‌کار است.[4][6]

وزارت دفاع تایوان پیش از این توسعه زیرساخت‌ها در پایگاه هوایی چیهنگ را برای استقرار این اسکادران آغاز کرده است. ساخت آشیانه‌های بتنی مستحکم و کارگاه‌های تعمیراتی پیشرفته در دست اجراست تا این سرمایه‌گذاری ۸ میلیارد دلاری در برابر حملات پیش‌دستانه احتمالی محافظت شود.[2][5]

با شتاب گرفتن خط تولید در گرینویل، سرعت تحویل محموله‌های بعدی تعیین خواهد کرد که تایوان با چه سرعتی می‌تواند رهگیرهای قدیمی خود را از خدمت خارج کند. ورود این دو جنگنده، تقویتی ملموس هرچند با تأخیر طولانی برای خطوط دفاعی پیرامونی این جزیره به شمار می‌رود.[3][5]