تصاویر ماهواره‌ای از استقرار جنگنده‌های تهاجمی چین در یک پایگاه هوایی جدید در لائوس خبر می‌دهند

تصاویر ماهواره‌های تجاری که در تاریخ ۳۰ سپتامبر به ثبت رسیده‌اند، نشان می‌دهند هشت فروند جت تهاجمی سبک و بیش از بیست خودروی پشتیبانی نظامی روی یک باند فرود ناتمام در لائوس مستقر شده‌اند. عکس‌های شرکت وانتور این استقرار نظامی را در فرودگاه بان کئون، واقع در حدود ۵۰ کیلومتری شمال پایتخت، وینتیان، برملا ساخته است.[1][3]

این تصاویر تنها یک روز پس از اعلام رسمی وزارت دفاع چین مبنی بر گشایش یک تأسیسات نظامی مشترک در همین منطقه علنی شد. در بیانیه ۲۹ سپتامبر پکن، راه‌اندازی «مرکز آموزش و پشتیبانی مشترک فرودگاه بان کئون چین و لائوس» هم‌زمان با تأسیس یک دانشکده هوانوردی اعلام شده بود.[5][6]

تحلیلگران امنیتی هواپیماهای موجود در تصاویر ماهواره‌ای را جنگنده‌های هونگدو جی‌ال-۸ ساخت چین تشخیص داده‌اند. این هواپیمای دوسرنشینه که با نام کی-۸ نیز شناخته می‌شود، در درجه نخست کاربرد آموزشی پیشرفته دارد، اما قابلیت تجهیز به بمب برای اجرای مأموریت‌های تهاجمی سبک را داراست.[3][6]

هواپیمای کی-۸ حاصل پروژه مشترک چین و پاکستان است و تاکنون به چندین ارتش در سراسر جهان صادر شده است. هرچند این جت توان حمل مهمات سنگین مشابه یک جنگنده ضربتی اختصاصی را ندارد، اما حضور آن بسترساز ورود تجهیزات لجستیک هوانوردی چین به خاک لائوس محسوب می‌شود.[1]

منطقه بان کئون پیشینه تاریخی پررنگی در نبردهای جنوب‌شرق آسیا دارد. در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ میلادی، این فرودگاه با کد «سایت ۴۴ لیما» به عنوان یک پایگاه لجستیکی مخفی در اختیار سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) قرار داشت.[4][6]

گسترش دسترسی منطقه‌ای

در جریان جنگ ویتنام، بالگردهای شرکت «ایر آمریکا» نیروهای چریکی همونگ و تجهیزات مورد نیاز را مرتباً از همین باند بان کئون به جبهه‌های نبرد منتقل می‌کردند. با توسعه این پایگاه، اکنون ارتش آزادی‌بخش خلق چین در حال استقرار در همان نقطه‌ای است که روزگاری مرکز پشتیبانی آمریکا بود.[4]

تأسیسات بان کئون اقدامی کم‌سابقه در روند گسترش برون‌مرزی ارتش چین ارزیابی می‌شود. پکن علی‌رغم دو دهه نوسازی سریع نظامی، همچنان شبکه محدودی از پایگاه‌های بین‌المللی در اختیار دارد که شاخص‌ترین آن‌ها در جیبوتی و پایگاه دریایی ریم در کامبوج واقع است.[1][5]

تحلیلگران تأکید می‌کنند که این فرودگاه لائوسی، نخستین جای‌پای مستقیم هوایی چین در بخش قاره‌ای جنوب‌شرق آسیا را فراهم می‌آورد. این پایگاه در امتداد مسیر راه‌آهن جدید چین-لائوس واقع شده و دالان ترابری مستقیمی به خاک چین ایجاد کرده است.[3][6]

اتصال ریلی برای لجستیک نظامی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. انتقال پرسنل، سوخت هوایی و ادوات سنگین از طریق زمین از استان یون‌نان چین بسیار امن‌تر از اتکا به خطوط کشتیرانی آسیب‌پذیر در دریای جنوبی چین ارزیابی می‌شود.[6]

ریچل وندن‌برینک، تحلیلگر ارشد اندیشکده سیاست‌های راهبردی استرالیا، این استقرار را تصمیمی عمل‌گرایانه توصیف می‌کند. او معتقد است این پایگاه «بیش از آنکه پاسخی به یک نیاز عملیاتی مبرم باشد، بهره‌برداری از یک فرصت فراهم‌شده است.» او می‌افزاید لائوس به دلیل داشتن مرز مشترک و خط آهن متصل به چین، ارزش ژئواستراتژیک کم‌نظیری برای ایجاد پایگاه دارد.[5]

نگرانی‌های امنیتی همسایگان

شتاب ساخت‌وساز در این پایگاه توجه وابسته‌های نظامی منطقه را برانگیخته است. کار ساختمانی گسترده در اطراف باند فرودگاه همچنان جریان دارد و به باور کارشناسان، طراحی باند به‌گونه‌ای در حال ارتقا است که امکان نشست و برخاست هواپیماهای بزرگ‌تر از جمله بمب‌افکن‌ها یا هواپیماهای تجسس الکترونیک را مهیا سازد.[3][4]

پیش‌بینی می‌شود ویتنام روند تحولات بان کئون را با وسواس دنبال کند. هانوی همواره حوزه هندوچین را قلمرو نفوذ سنتی خود دانسته و در عین حال در دریای جنوبی چین نیز مناقشات سرزمینی دامنه‌داری با پکن دارد.[6]

الکساندر ووینگ، کارشناس مسائل ویتنام در مرکز مطالعات امنیتی آسیا-پاسیفیک دانیل کی. اینوی، بر اهرم فشار جغرافیایی چین اشاره می‌کند. به گفته او، دسترسی چین به لائوس در کنار پایگاه دریایی کامبوج، فشار راهبردی را بر جناح غربی و جنوب‌غربی ویتنام به طرز چشمگیری بالا می‌برد.[5]

تایلند که با هر دو کشور لائوس و ویتنام هم‌مرز است، واکنش علنی تندی به این توسعه نظامی نشان نداده است. مقام‌های بانکوک با تأکید بر اینکه تایلند شریک نزدیک وینتیان و پکن است، از انتقاد مستقیم نسبت به ساخت این پایگاه جدید اجتناب ورزیده‌اند.[6]

تکذیب اهداف نظامی از سوی پکن

حکومت چین اصرار دارد که پایگاه بان کئون کارکردی صرفاً مشارکتی و مسالمت‌آمیز دارد. وزارت دفاع این کشور در اطلاعیه اولیه خود اعلام کرد که هدف این مرکز «کمک به لائوس برای ارتقای آموزش خلبانان نیروی هوایی» بوده و «علیه هیچ کشور ثالثی طراحی نشده است».[3][6]

مفسران نظامی چین نیز تعاریف غربی مبنی بر پیش‌قراول بودن این پایگاه برای عملیات جنگی را رد کرده‌اند. آنان استدلال می‌کنند که حضور محدود کنونی تنها با هدف پشتیبانی از مأموریت‌های ضدتروریسم، مبارزه با دزدی دریایی و امدادرسانی‌های بشردوستانه انجام می‌گیرد.[5]

سونگ ژونگ‌پینگ، کارشناس نظامی سرشناس چینی، فرضیه ساخت شبکه پایگاهی علیه همسایگان را رد می‌کند: «ما لزوماً نیازی به تأسیس به‌اصطلاح پایگاه‌های نظامی در کشورهای دیگر نداریم.» او افزود گروه‌های رزمی سه ناو هواپیمابر چین قابلیت لازم را برای نمایش قدرت فرامرزی فراهم کرده‌اند و نیاز به پایگاه‌های زمینی سنتی را کاهش داده‌اند.[5]

رصد مراحل ساخت‌وساز در آینده

دیپلمات‌ها و پژوهشگران امور امنیتی در حال رصد زیرساخت‌های خاصی در سایت بان کئون هستند. استقرار سامانه‌های پدافند هوایی، پناهگاه‌های زیرزمینی مهمات یا مخازن اختصاصی سوخت، نشانه‌های قطعی از دگرگونی این مرکز به سمت آمادگی رزمی خواهد بود.[4][6]

کالین کوه، محقق مدرسه مطالعات بین‌المللی اس. راجاراتنام سنگاپور، معتقد است این تأسیسات می‌تواند توقفگاه لجستیکی در جریان رزمایش‌های مشترک باشد. او همچنین امکان بهره‌گیری از آن برای مأموریت‌های اطلاعاتی و نظارت بر منطقه ایسان تایلند را مطرح کرده است.[5]

در مقطع فعلی، این مرکز در عمل یک کانون آموزشی است و حضور هشت فروند کی-۸ با این مأموریت سازگاری دارد. مؤسسه بین‌المللی مطالعات استراتژیک در لندن گزارش می‌دهد که نیروی هوایی لائوس خود از پیش چهار فروند از همین هواپیما را در خدمت داشته است.[3]

میزان سرعت توسعه باند فرودگاه، کارایی راهبردی آن را در سال آینده مشخص خواهد ساخت. اگر باند برای نشستن بمب‌افکن‌های سنگین یا هواپیماهای اطلاعات سیگنالی گسترش یابد، پایگاه بان کئون محاسبات دفاع هوایی سراسر شبه‌جزیره هندوچین را به‌صورت بنیادین تغییر خواهد داد.[4][6]