اوکراین برگزاری نشست سه‌جانبه صلح در ابوظبی با حضور آمریکا و روسیه را تایید کرد

ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، تایید کرد که نمایندگان کی‌یف، مسکو و واشنگتن اوایل نوامبر ۲۰۲۶ برای برگزاری یک نشست سه‌جانبه صلح در ابوظبی دیدار خواهند کرد. این اعلام رسمی، نخستین تماس دیپلماتیک مستقیم میان هر سه دولت را از زمان آغاز تهاجم همه‌جانبه روسیه در ۳۲ ماه پیش رقم می‌زند.[1][4][5]

هدف این گفتگوهای سطح‌بالا دستیابی به چارچوبی اولیه برای آتش‌بس است که پس از ماه‌ها رایزنی پشت‌پرده به میانجی‌گری واسطه‌های حوزه خلیج فارس به بار نشسته است. حضور مستقیم واشنگتن، این نشست را از حد یک میانجی‌گری منطقه‌ای فراتر برده و آن را به سطح مذاکره مستقیم قدرت‌های بین‌المللی ارتقا داده است؛ امری که نشان‌دهنده تلاش اضطراری برای مهار بحران پیش از پایان سال ۲۰۲۶ است.[2][3]

میزبانی این سه هیئت را امارات متحده عربی بر عهده خواهد داشت؛ کشوری که پیش‌تر نیز در میانجی‌گری تبادل پیچیده اسرای جنگی میان نیروهای روس و اوکراین نقشی محوری ایفا کرده است. منابع دیپلماتیک پیش‌بینی می‌کنند به جای سران کشورها، مشاوران ارشد امنیت ملی رهبری دور نخست این جلسات را در این کشور حاشیه خلیج فارس برای تعیین اصول بنیادین بر عهده بگیرند.[4][5]

خطوط قرمز و پیش‌شرط‌ها

زلنسکی در جریان سخنرانی برای خبرنگاران در کی‌یف، چارچوب‌های سخت‌گیرانه‌ای برای این مذاکرات تبیین کرد و مرزهای مشخصی را در خصوص آنچه دولتش خواهد پذیرفت ترسیم نمود. او هرگونه مصالحه‌ای را که به خنثی‌سازی ژئوپلیتیکی اوکراین بیانجامد یا ظرفیت و ابعاد آینده نیروهای مسلح این کشور را محدود سازد، صراحتاً رد کرد.[6]

زلنسکی اظهار داشت: «ما صلحی دیکته‌شده را که ارتش ما را محدود کند یا بی‌طرفی را به کشورمان تحمیل سازد، نخواهیم پذیرفت.» وی تاکید کرد که نشست ماه نوامبر باید نتایجی ملموس و قابل اجرا به همراه داشته باشد، نه اینکه صرفاً گفتگویی بی‌انتها باشد که به نیروهای روسی فرصت تجدید قوا بدهد.[6]

هیئت اوکراینی قصد دارد پیش از ورود به بحث امتیازات ارضی گسترده‌تر، بر توافق برای آتش‌بس موضعی پیرامون زیرساخت‌های انرژی و مسیرهای کشتیرانی دریای سیاه تمرکز کند. با فرا رسیدن فصل سرما، توقف حملات به تاسیسات تولید برق حیاتی است، چرا که میلیون‌ها غیرنظامی در معرض خطر سرمای شدید و بی‌پناهی قرار دارند.[6]

مقامات مسکو آمادگی خود را برای حضور در مذاکرات ابوظبی اعلام کرده‌اند، هرچند کرملین تعهد علنی به توقف عملیات نظامی در خلال این نشست نداده است. مسکو پیش از این به عنوان پیش‌شرط هرگونه صلح پایدار، به رسمیت شناختن الحاق چهار منطقه شرقی اوکراین به خاک روسیه را مطالبه کرده بود.[3]

تحولات میدانی و پس‌زمینه نبرد

این گشایش دیپلماتیک هم‌زمان با تشدید بمباران‌های هوایی در امتداد خط مقدم تقریبی ۱۰۰۰ کیلومتری رخ می‌دهد. نیروهای روسی همچنان به پرتاب پهپادها و موشک‌های بالستیک به شبکه انتقال برق اوکراین ادامه می‌دهند و تلاش دارند توان انرژی این کشور را در آستانه سرمای زمستان تحلیل ببرند.[3]

تداوم این حملات اهمیت راهبردی آتش‌بس انرژی را که توسط کی‌یف پیشنهاد شده دوچندان می‌کند؛ اوکراین این حملات را ابزاری برای تحمیل امتیازگیری می‌داند. در عین حال، کی‌یف اصرار دارد که هرگونه توافق جامع باید با فرمول صلح ۱۰ ماده‌ای پیشین این کشور هم‌راستا باشد.[6]

تحلیلگران نظامی اشاره می‌کنند که هر دو طرف پیش از نشستن پشت میز مذاکره در ابوظبی، درصدد تثبیت دستاوردهای تاکتیکی در میدان نبرد هستند. شدت درگیری‌ها در منطقه دونباس شرقی نشان می‌دهد که هیچ‌یک از دو ارتش مهیای آتش‌بس فوری و جامع نیستند.[3]

ایالات متحده به عنوان حامی مالی و تامین‌کننده اصلی تسلیحات اوکراین، با اهرم فشاری قدرتمند وارد این مذاکرات می‌شود. واشنگتن از سال ۲۰۲۲ ده‌ها میلیارد دلار کمک امنیتی در اختیار کی‌یف قرار داده که این امر نفوذ تعیین‌کننده‌ای به دولت آمریکا در جهت‌دهی به استراتژی دیپلماتیک و سرعت تحولات جنگی اوکراین بخشیده است.[1][2]

نقش میانجی‌گرانه ابوظبی

انتخاب ابوظبی گویای نفوذ روزافزون امارات به عنوان یک میانجی بی‌طرف در این نزاع است. ابوظبی اوایل امسال با موفقیت تبادل صدها اسیر جنگی را پیش برد و توانست اعتمادی نسبی از هر دو سوی مسکو و کی‌یف به دست آورد؛ اعتمادی که پایتخت‌های غربی فاقد آن هستند.[4][5]

دولت امارات پیوندهای اقتصادی مستحکمی با واشنگتن و مسکو حفظ کرده است و همین امر ابزار چانه‌زنی منحصر‌به‌فردی به میزبان می‌دهد. این رابطه دوگانه به ابوظبی امکان می‌دهد تا در هنگام مواجهه با بن‌بست‌های حتمی بر سر مالکیت ارضی و رفع تحریم‌ها، هر دو هیئت را پای میز گفتگو حفظ کند.[4]

هدف ثانویه نشست نوامبر، تامین امنیت تردد برای صادرات محصولات کشاورزی از طریق دریای سیاه است. احیای امنیت دریایی شریان حیاتی اقتصاد کی‌یف محسوب می‌شود، چرا که اوکراین برای تامین بودجه دفاعی و ثبات پول ملی خود اتکای سنگینی به درآمدهای ناشی از صادرات غلات دارد.[6]

تلاش‌های قبلی برای دستیابی به صلح در بهار ۲۰۲۲ در استانبول، به دنبال افشای تلفات گسترده غیرنظامیان با شکست روبرو شد. مذاکرات پشت‌پرده بعدی نیز مکرراً بر سر اختلافات ارضی در منطقه دونباس و وضعیت نهایی شبه‌جزیره کریمه—که در سال ۲۰۱۴ توسط روسیه ضمیمه شد—متوقف مانده است.[3]

مدیریت انتظارات متحدان

متحدان اروپایی هرچند با احتیاط از این چارچوب سه‌جانبه استقبال کرده‌اند، اما نسبت به پایبندی روسیه به هرگونه توافق موضعی به‌شدت مرددند. وزرای دفاع ناتو در جلسات مقدماتی دستور کار نشست ابوظبی را بررسی خواهند کرد تا پیش از آغاز گفتگوها از هماهنگی درونی این ائتلاف اطمینان حاصل کنند.[1][2]

ورود ایالات متحده به عنوان یک طرف اصلی و نه صرفاً ناظر، محاسبات مسکو را تغییر داده است. دیپلمات‌های روسی همواره این جنگ را نبردی نیابتی با واشنگتن توصیف کرده‌اند؛ به همین دلیل، مشارکت مستقیم آمریکا شرطی اساسی برای مشروع تلقی شدن مذاکرات از سوی کرملین به حساب می‌آید.[1][3]

چنانچه نشست ابوظبی به فرمولی عملی برای امنیت انرژی و دریانوردی دست یابد، مذاکره‌کنندگان دور بعدی گفتگوها را برای اواخر دسامبر برنامه‌ریزی خواهند کرد. این جلسات تکمیلی احتمالاً به مسائل پیچیده‌تری همچون تعیین دقیق خطوط مرزی، غرامت‌های جنگی و تضمین‌های امنیتی بلندمدت خواهند پرداخت.[4][5]

موفقیت رایزنی‌های نوامبر تا حد زیادی به میزان تضمین‌های امنیتی قابل اتکایی بستگی دارد که ایالات متحده حاضر به اعطای آن به کی‌یف باشد. مقامات اوکراینی استدلال می‌کنند که بدون تعهدات الزام‌آور از سوی واشنگتن، هرگونه آتش‌بس صرفاً به ارتش روسیه فرصت خواهد داد تا خود را برای حمله‌ای دیگر آماده کند.[2][6]

در شرایطی که سه هیئت برای سفر به خلیج فارس آماده می‌شوند، اولویت اصلی در کوتاه‌مدت، تاب‌آوری در زمستان پیش‌رو است. برآیند تصمیمات ابوظبی مشخص خواهد کرد که آیا میلیون‌ها اوکراینی باید ماه‌ها قطعی پیاپی برق را تحمل کنند یا اینکه یک توافق دیپلماتیک محدود می‌تواند سرانجام حملات به زیرساخت‌های غیرنظامی را متوقف سازد.[1][6]