ورود فرستادگان آمریکا به مسکو برای مذاکرات صلح همزمان با دستور پوتین برای توقف ۷۲ ساعته حملات به کی‌یف

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز جمعه ادعا کرد که فرستادگانش «شانس خوبی» برای میانجی‌گری سریع جهت پایان دادن به جنگ پنج‌ساله اوکراین دارند و این درگیری را به عنوان یک «مشکل شخصیتی» بین دو رهبر توصیف کرد. اما همزمان با فرود استیو ویتکاف و جرد کوشنر در روز شنبه در مسکو، واقعیت میدان نبرد با فرضیه یک راه‌حل دیپلماتیک ساده در تضاد بود: نیروهای روسی به تازگی مقر سرویس‌های امنیتی اوکراین را بمباران کرده و دو فرودگاه کی‌یف را هدف قرار داده بودند، در حالی که اوکراین برای تشدید کارزار حملات پهپادی عمقی خود آماده می‌شد.[2][7]

این دو مذاکره‌کننده آمریکایی با یک هواپیمای ترابری نظامی تغییریافته از نوع Boeing C-32A در فرودگاه ونوکووا مسکو به زمین نشستند؛ آن‌ها از میامی پرواز کرده و توقف کوتاهی در هلسینکی داشتند. در باند فرودگاه، کریل دمیتریف، فرستاده ریاست‌جمهوری روسیه، به استقبال آن‌ها رفت و با انتشار پیامی در شبکه‌های اجتماعی ورودشان را علناً اعلام کرد: «به مسکو خوش آمدید، صلح‌سازان ویتکاف و کوشنر.» این هیئت سپس پیش از دیدار ساعت ۸:۰۰ شب با ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه در کرملین، در یک ناهار کاری ۳٫۵ ساعته شرکت کردند.[4][6]

پوتین در اقدامی هماهنگ با این سفر، دستور توقف ۷۲ ساعته حملات هوایی روسیه به پایتخت اوکراین را صادر کرد. دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، اعلام کرد که این تعلیق که از نیمه‌شب ۵ سپتامبر آغاز شد، صراحتاً به سفر برنامه‌ریزی‌شده این فرستادگان به کی‌یف در روز یکشنبه مرتبط است. پسکوف اظهار داشت: «پوتین دستور داده است که به مدت سه روز هیچ حمله‌ای علیه کی‌یف انجام نشود» و بدین ترتیب یک پنجره دیپلماتیک محدود در جنگی که با بمباران‌های هوایی بی‌امان شناخته می‌شود، ایجاد کرد.[1][5]

ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، تایید کرد که دولتش در اقدامی متقابل، حملات به مسکو را تا روز دوشنبه متوقف خواهد کرد. با این حال، زلنسکی با کنایه اشاره کرد که توقف حملات روسیه پس از هدف قرار دادن عمدی و شبانه فرودگاه‌های کی‌یف و بوریسپیل صورت گرفت؛ عملیاتی که او آن را تلاشی برای مختل کردن تدارکات سفر هیئت آمریکایی توصیف کرد. با وجود این حملات، از جمله حمله‌ای در منطقه دنیپرو که به کشته شدن پنج غیرنظامی انجامید، زلنسکی به فرستادگان اطمینان داد که اوکراین روند دیپلماتیک را تهدید نخواهد کرد.[2][7]

محتوای طرح صلح آمریکا همچنان فاش نشده است. ترامپ در کاخ سفید به خبرنگاران گفت که ویتکاف و کوشنر حامل «ایده‌ای برای صلح» هستند، هرچند از مشخص کردن اینکه آیا این پیشنهاد مستلزم واگذاری قلمرو از سوی اوکراین است یا خیر، خودداری کرد. این تلاش دیپلماتیک نخستین سفر این دو فرستاده به کی‌یف محسوب می‌شود، اگرچه آن‌ها پیش‌تر در ژانویه ۲۰۲۶ طی یک تلاش ناموفق برای میانجی‌گری در این درگیری، دیداری پنج‌ساعته با پوتین داشتند.[2][7]

هرگونه توافق مبتنی بر مذاکره با یک نقص ساختاری عظیم روبرو است. خواسته اصلی کرملین که روز جمعه نیز تکرار شد، ایجاب می‌کند که اوکراین رسماً تمام چهار منطقه مورد مناقشه را واگذار کرده و برای همیشه از هدف خود برای پیوستن به ائتلاف ناتو دست بکشد. مقامات روسی این موضع را «تزلزل‌ناپذیر» توصیف کرده و یک کف حداکثری برای مذاکرات تعیین کرده‌اند.[3]

کی‌یف این شرایط را قاطعانه رد می‌کند. دولت اوکراین تاکید دارد که هرگونه صلح پایدار باید شامل خروج کامل نیروهای روسی به مرزهای تعیین‌شده پیش از تهاجم ۲۴ فوریه ۲۰۲۲ باشد. ماهیت آشتی‌ناپذیر این ادعاهای ارضی، پیشرفت دیپلماتیک را از زمان فروپاشی آخرین دور مذاکرات سه‌جانبه با میانجی‌گری آمریکا در ژنو در فوریه ۲۰۲۶، متوقف کرده است.[2][6]

خلاء دیپلماتیک کنونی تا حدودی ناشی از فشار بیش از حد استراتژیک است. در شش ماه گذشته، دستگاه سیاست خارجی واشنگتن به شدت درگیر رویارویی نظامی فزاینده آمریکا با ایران بوده که توجه و منابع را از اروپای شرقی منحرف کرده است. این انحراف توجه باعث شد تا درگیری روسیه و اوکراین به یک جنگ فرسایشی طاقت‌فرسا تبدیل شود و هر دو طرف برای شکستن این بن‌بست به حملات دوربرد روی آورند.

در غیاب مذاکرات، کارزارهای هوایی شدت گرفته‌اند. در طول تابستان ۲۰۲۶، اوکراین تولید پهپادهای داخلی خود را به طور سیستماتیک گسترش داد و حملات گسترده‌ای را به عمق خاک روسیه برای تخریب زیرساخت‌های انرژی و فرودگاه‌های نظامی آغاز کرد. در واکنش، نیروهای روسی سرعت ثابت حملات روزانه به مراکز شهری اوکراین را حفظ کردند که تلفات غیرنظامیان را به بالاترین سطح خود از زمان آغاز تهاجم رساند.[3][7]

جامعه اطلاعاتی آمریکا موضع کنونی روسیه را آسیب‌پذیر می‌داند. گزارش‌ها حاکی از آن است که جان راتکلیف، مدیر سیا، در جریان سفر نادر ماه گذشته خود به مسکو، به همتایان روسی خود هشدار داد که تشدید بیشتر تنش‌ها نتیجه معکوس خواهد داشت و استدلال کرد که اهرم استراتژیک مسکو در حال تضعیف است. این ارزیابی، پس‌زمینه پیشنهاد کنونی آمریکا را تشکیل می‌دهد و نشان می‌دهد واشنگتن بر این باور است که پوتین ممکن است اکنون نسبت به ژانویه، پذیرش بیشتری برای یک توافق داشته باشد.

آتش‌بس ۷۲ ساعته بر فراز پایتخت‌ها، یک آزمون مکانیکی برای فرماندهی و کنترل فراهم می‌کند. پوتین با توقف حملات به کی‌یف، توانایی خود را برای تنظیم فوری شدت جنگ نشان می‌دهد، در حالی که توقف متقابل حملات به مسکو از سوی زلنسکی، انضباط اوکراین بر یگان‌های پهپادی‌اش را ثابت می‌کند. این خویشتن‌داری متقابل، اعتبار پایه‌ای لازم را برای ویتکاف و کوشنر جهت ارائه چارچوب خود ایجاد می‌کند.[2][4]

آزمون فوری ابتکار عمل آمریکا روز یکشنبه رخ خواهد داد، زمانی که فرستادگان برای اطلاع‌رسانی به زلنسکی درباره پاسخ پوتین، وارد حریم هوایی اوکراین می‌شوند. موفقیت این ماموریت نه به سکوت موقت بر فراز پایتخت‌ها، بلکه به این بستگی دارد که آیا هیئت آمریکایی می‌تواند سازشی پیدا کند که شکاف میان خواسته روسیه برای چهار منطقه و پافشاری اوکراین بر مرزهای سال ۲۰۲۱ خود را پر کند یا خیر.[2][3][4]