حملات تلافی‌جویانه ائتلاف به رهبری عربستان؛ ۱۳۶ هدف نظامی حوثی‌ها در یمن منهدم شد

شبه‌نظامیان حوثیِ مورد حمایت ایران بارها حملات فرامرزی خود به خاک عربستان را «عملیات نظامی دقیق» توصیف کرده و به خطوط هوایی بین‌المللی هشدار داده بودند که حریم هوایی سعودی منطقه‌ای جنگی است. اما در پی اصابت یک موشک بالستیک حوثی‌ها به پایانه غیرنظامی فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض در روز پنج‌شنبه ۱۷ مهر ۱۴۰۵ (۸ اکتبر ۲۰۲۶) که به کشته شدن سه تبعه سعودی از جمله یک خلبان تجاری انجامید، ائتلاف به رهبری عربستان پاسخی سنگین و تلافی‌جویانه داد.[5][6]

شامگاه جمعه، ائتلاف نظامی اعلام کرد طی یک رشته حملات هوایی سراسری در یمن، ۱۳۶ هدف نظامی متعلق به حوثی‌ها را هدف قرار داده و نابود کرده است. سرلشکر ترکی المالکی، سخنگوی ائتلاف، تأکید کرد که این عملیات به‌صورت هدفمند شبکه‌های موشک بالستیک این گروه را منهدم ساخته و توانمندی‌های نظامی کلیدی آن‌ها در مناطق تحت تصرف را فلج کرده است.[1][2][3]

المالکی در بیانیه‌ای که از سوی خبرگزاری رسمی عربستان (واس) منتشر شد گفت: «ما در حال اجرای عملیاتی گسترده علیه نیروها و تجهیزات شبه‌نظامیان تروریست حوثی هستیم.» وی تأیید کرد که جنگنده‌های سعودی اکنون در حال ارائه پوشش هوایی شبانه‌روزی به یگان‌های ارتش یمن در چندین جبهه فعال نبرد هستند.[1][6]

شبکه تلویزیونی «المسیره»، وابسته به حوثی‌ها، بلافاصله آغاز این بمباران‌های هوایی را گزارش داد. به ادعای این رسانه، موشک‌ها و جنگنده‌های ائتلاف به‌شدت مناطقی از استان صعده در شمال غربی یمن را که پایگاه سنتی این گروه محسوب می‌شود، زیر آتش گرفته‌اند.[6]

تشدید عملیات زمینی در جبهه‌های نبرد

این حملات هوایی تلافی‌جویانه همگام با «عملیات سپیده‌دم یمن» پیش می‌رود؛ تهاجم زمینی گسترده‌ای که از ۱۴ مهر ۱۴۰۵ (۵ اکتبر ۲۰۲۶) با دستور شورای رهبری ریاست‌جمهوری یمن کلید خورد. هدف این عملیات، بازپس‌گیری مناطق تصرف‌شده، احیای نهادهای رسمی کشور و در نهایت ورود دوباره به صنعا، پایتخت یمن است که از سال ۲۰۱۴ در اختیار حوثی‌ها قرار دارد.[2][3]

نیروهای دولتی یمن تحت فرماندهی رشاد العلیمی، رئیس شورای رهبری ریاست‌جمهوری، فشار بر خطوط پدافندی حوثی‌ها را تشدید کرده‌اند. هدف فوری این کارزار، خنثی کردن پیشروی‌های سریع حوثی‌ها در ماه سپتامبر است؛ پیشروی‌هایی که به تسلط آن‌ها بر بخش‌های وسیعی از نوار ساحلی دریای سرخ و به خطر افتادن گلوگاه‌های راهبردی کشتیرانی انجامیده بود.[2][3][5]

سرتیپ ماجد عبدالله النذیب، سخنگوی نیروهای مسلح یمن، گزارش داد که نیروهای ارتش تنها طی ۲۴ ساعتِ منتهی به روز جمعه، بیش از ۲۷۵۰ ضربه و آتشباری علیه مواضع شبه‌نظامیان اجرا کرده‌اند. حجم بالای آتش توپخانه و درگیری‌های سنگین زمینی، بازتابی از شدت کم‌سابقه این دور از نبردهاست.[2][3]

النذیب با استناد به ارزیابی‌های اولیه میدان نبرد مدعی شد که هماهنگی نزدیک واحدهای زمینی و هوایی، به تلفات سنگین حوثی‌ها و خنثی شدن بیش از ۱۴۰۰ نیروی مسلح این گروه انجامیده است. علاوه بر این، ادعا شده که بالغ بر ۲۵۰ خودروی نظامی و تجهیزات سنگین شبه‌نظامیان منهدم یا آسیب دیده است، هرچند راستی‌آزمایی مستقل این آمار با توجه به شرایط جنگی منطقه ممکن نیست.[2][3]

تلفات غیرنظامی و پیامدهای منطقه‌ای

جرقه این پاسخ کوبنده ائتلاف، حمله روز پنج‌شنبه به فرودگاه ملک خالد ریاض بود؛ رخدادی که آرامش نسبی پایتخت عربستان را پس از ماه‌ها بر هم زد. سازمان هواپیمایی کشوری عربستان تأیید کرد که اصابت پرتابه‌ها باعث وارد آمدن خسارت به تأسیسات فرودگاهی و آسیب دیدن یک فروند هواپیمای مسافربری متعلق به شرکت هواپیمایی «السعودیه» روی باند شده است.[6]

شرکت خطوط هوایی عربستان هویت یکی از سه جان‌باخته را کاپیتان حمود علی الکلثمی، خلبان پروازهای تجاری، اعلام کرد. این واقعه مرگبارترین حمله به خاک عربستان پس از شکست آتش‌بسِ با وساطت سازمان ملل در ژوئیه ۲۰۲۶ محسوب می‌شود؛ توافقی که برای بیش از یک سال تبادل آتش فرامرزی را تا حد زیادی متوقف کرده بود.[2][5]

امارات متحده عربی با صدور بیانیه‌ای شدیداللحن، حمله به فرودگاه ریاض را محکوم و بر همبستگی کامل خود با ریاض و حمایت از تدابیر امنیتی پادشاهی تأکید کرد. وزارت امور خارجه امارات نیز ضمن ابراز تسلیت به خانواده قربانیان، درباره تشدید بی‌ثباتی از سوی این گروه شبه‌نظامی هشدار داد.[6]

شعله‌ور شدن دوباره این درگیری، بازارهای جهانی نفت و گاز را که پیشاپیش زیر فشار جنگ منطقه‌ای ۲۰۲۶ و اختلال در تنگه هرمز قرار دارند، با تکانه‌ای تازه روبه‌رو کرد. ترانزیت کالا در این آبراه راهبردی همچنان به‌شدت محدود است و نهاد عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO) از کاهش ۷۵ درصدی تردد کشتی‌ها از تنگه هرمز نسبت به دوران پیش از جنگ خبر داده است.[6]

گسترش تهدیدات امنیتی در خطوط کشتیرانی

تهدیدات دریایی دیگر به خلیج فارس محدود نمانده و بار دیگر به دریای سرخ بازگشته است؛ منطقه‌ای که حوثی‌ها سابقه طولانی در حمله به کشتی‌های تجاری آن دارند. دستاوردهای اخیر حوثی‌ها در سواحل غربی یمن، نگرانی‌ها درباره احتمال مسدود شدن مجدد باب‌المندب — شریان حیاتی ترانزیت نفت جهان — را دوچندان کرده است.[5][6]

در همین حال، سپاه پاسداران ایران نیز روز جمعه بر تنش‌های دریایی افزود و اعلام کرد که یک کشتی حمل گاز مایع (LPG) با نام «ان‌وی سان‌شاین» (NV Sunshine) را هدف قرار داده است. سپاه مدعی شد این شناور در حال تردد از یک مسیر غیرقانونی در جنوب تنگه هرمز بوده و تهران اکنون کنترل مدیریتی تردد در این آبراه را در دست دارد.[6]

سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا گزارش داد که ظرف تنها یک هفته گذشته، ۱۱ حادثه حمله به شناورها ثبت شده که ۱۰ مورد آن در محدوده تنگه هرمز رخ داده است. این سازمان اعلام کرد اگرچه خسارات وارده به هفت فروند کشتی جزئی بوده، اما سطح هشدار بسیار بالاست و شرکت‌های بزرگ بین‌المللی را وادار به تغییر اساسی خطوط ترانزیتی خود کرده است.[6]

واکنش بازارهای انرژی به شوک تازه

در واکنش به فشار فزاینده بر زنجیره‌های تأمین و جهش قیمت حامل‌های انرژی، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز جمعه تدبیری اضطراری برای مهار بهای سوخت اعلام کرد. ترامپ از توافق با ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، برای عرضه مقادیر معتنابهی گازوئیل روسیه به بازارهای جهانی و ایالات متحده خبر داد.[6]

ترامپ در پیامی نوشت: «روسیه بلافاصله بیش از ۳۰۰ هزار تن گازوئیل به بازارهای آمریکا و جهان تزریق خواهد کرد و ۵۰۰ هزار تن دیگر نیز طی ماه نوامبر عرضه خواهد شد.» وزارت خزانه‌داری آمریکا نیز تأیید کرد مجوزی موقت برای تسهیل صادرات این محموله‌های نفتی روسیه صادر می‌کند تا باوجود تحریم‌ها، از فشار تورم سوخت کاسته شود.[6]

نیروهای نظامی ایالات متحده نیز ناچار به بازآرایی در این محیط پرتنش امنیتی شده‌اند. ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) در ۱۹ مهر (۹ اکتبر) اعلام کرد که نیروهای آمریکایی مسیر ۱۳۳ کشتی تجاری را برای جلوگیری از تخطی از محدودیت‌های ناوبری و مصون ماندن از مزاحمت‌های حوثی‌ها یا نیروهای ایرانی تغییر داده‌اند.[6]

تلاقی عملیات نظامی در یمن، حمله موشکی حوثی‌ها به فرودگاه ریاض و بحران فزاینده امنیت دریانوردی، نشان‌دهنده شکنندگی شدید اوضاع ژئوپلیتیک خاورمیانه است. با تداوم حملات هوایی سنگین جنگنده‌های ائتلاف به مواضع حوثی‌ها، چشم‌انداز هرگونه راه‌حل سیاسی بیش از پیش رنگ باخته و منطقه خود را برای یک درگیری نظامی فرسایشی و طولانی آماده می‌کند.[3][5][6]