تعقیب کشتی‌های یخ‌شکن چینی توسط آمریکا و کانادا در آب‌های قطب شمال آلاسکا به دلیل نگرانی‌های امنیتی

یک تصور غلط رایج در مورد قطب شمال این است که آسیب‌پذیری اصلی آن در یک تهاجم نظامی ناگهانی و آشکار نهفته است. واقعیت، که در حال حاضر در سواحل آلاسکا در حال وقوع است، بسیار روشمندتر است: نفوذ استراتژیک از طریق تحقیقات علمی غیرنظامی. طی چند هفته گذشته، گارد ساحلی ایالات متحده و ارتش کانادا دارایی‌های دریایی و هوایی را برای تعقیب دو کشتی یخ‌شکن چینی به نام‌های «شوه لونگ» (Xue Long) و «شوه لونگ ٢» (Xue Long 2) مستقر کرده‌اند که در حال عبور به سمت شمال از طریق دریای برینگ هستند. کشتی گشتی «مونرو» گارد ساحلی ایالات متحده و یک هواپیمای نظارتی CP-140 Aurora نیروی هوایی سلطنتی کانادا از زمان ورود این کشتی‌ها به منطقه انحصاری اقتصادی (EEZ) ایالات متحده در جولای ٢٠٢٦، نظارت فعال خود را حفظ کرده‌اند.[1][3]

این عملیات که تحت عنوان «عملیات نگهبان مرز» (Operation Frontier Sentinel) انجام می‌شود، اولین باری در سال جاری است که کشتی‌های تحقیقاتی چینی در حال عبور از فلات قاره گسترده ایالات متحده ردیابی می‌شوند. در حالی که قوانین بین‌المللی به کشتی‌های خارجی اجازه می‌دهد آزادانه در این آب‌ها تردد کنند، انجام تحقیقات علمی دریایی مستلزم مجوز قبلی از دولت ساحلی است. تمایز بین صرفاً عبور و انجام تحقیقات، دقیقاً همان چیزی است که نیروهای آمریکای شمالی برای تأیید آن مستقر شده‌اند.[2]

چین، که در سال ٢٠١٨ رسماً خود را «کشور نزدیک به قطب شمال» اعلام کرد، مدعی است که استقرار یخ‌شکن‌هایش صرفاً برای تحقیقات علمی صلح‌آمیز، نظارت زیست‌محیطی و مطالعات تغییرات اقلیمی است. «شوه لونگ ٢»، پیشرفته‌ترین یخ‌شکن ساخت داخل پکن، یک کشتی کلاس قطبی ٣ است که قادر است به طور مداوم یخ‌هایی به ضخامت ١.٥ متر را بشکند. این کشتی به عنوان یک سکوی حیاتی برای سفرهای اکتشافی قطبی چین عمل می‌کند و در کنار کشتی خواهر بزرگتر خود برای جمع‌آوری داده‌ها در محیط‌های شدید فعالیت می‌کند.[1][3]

با این حال، نهادهای دفاعی غربی به این مأموریت‌های علمی از منظر استفاده دوگانه (نظامی و غیرنظامی) نگاه می‌کنند. سامانه‌های سونار پیشرفته و شناورهای تله‌متری که توسط این کشتی‌های تحقیقاتی مستقر می‌شوند، ظاهراً برای نقشه‌برداری از توپوگرافی زیر دریا و ردیابی تغییرات زیست‌محیطی هستند. با این حال، تحلیلگران دفاعی خاطرنشان می‌کنند که دقیقاً همین ابزارها برای نقشه‌برداری از شبکه‌های کابل زیردریایی و ردیابی فعالیت زیردریایی‌ها بسیار مؤثر هستند. این جمع‌آوری اطلاعات به طور گسترده به عنوان پیش‌درآمدی برای عملیات‌های استراتژیک گسترده‌تر در صحنه قطب شمال که به سرعت در حال باز شدن است، در نظر گرفته می‌شود.[1][2]

حضور ناوگان «شوه لونگ» شکاف آشکار توانایی بین پکن و واشنگتن را برجسته می‌کند. چین در حال حاضر ٥ یخ‌شکن فعال با قابلیت ناوبری در قطب شمال دارد و تعداد بیشتری نیز در دست ساخت است. در مقابل، گارد ساحلی ایالات متحده از لحاظ تاریخی به ناوگان قدیمی متشکل از تنها ٢ یخ‌شکن قطبی فعال متکی بوده است. این نابرابری عددی قانون‌گذاران و برنامه‌ریزان دفاعی را نگران کرده است، زیرا آنها استدلال می‌کنند که حضور قوی سطحی تنها سازوکار قابل اعتماد برای نمایش حاکمیت در شمالگان است.[1][4]

در پاسخ به این توازن قدرت در حال تغییر، ایالات متحده، کانادا و فنلاند اخیراً «تلاش همکاری یخ‌شکن» (ICE Pact) را رسمی کرده‌اند. این توافق برای تجمیع منابع کشتی‌سازی متحدان و گسترش سریع ناوگان قطبی آمریکای شمالی طراحی شده است. با استفاده از این چارچوب، گارد ساحلی ایالات متحده در حال حاضر در حال پیشبرد برنامه‌هایی برای اعطای قراردادهایی برای ساخت تا ١١ کشتی گشتی امنیتی قطب شمال جدید است که با بودجه فدرال اخیر حدود ٣.٥ میلیارد دلار حمایت می‌شود.[4]

قرار است دو فروند از این کشتی‌های گشتی امنیتی قطب شمال جدید تا پایان سال ٢٠٢٨ در آلاسکا مستقر شوند. هدف استراتژیک این است که حضور عملیاتی مستمر و تمام سال در مناطق یخ‌زده‌ای که حمل و نقل کشتی‌های استاندارد در آنها غیرممکن است، فراهم شود. ایالات متحده با اشغال فیزیکی این فضا، قصد دارد از دشمنان خارجی جلوگیری کرده و از منابع حیاتی بستر دریا، از جمله نفت، گاز و مواد معدنی کمیاب خاکی که با عقب‌نشینی یخ‌های دریا به طور فزاینده‌ای قابل دسترسی می‌شوند، محافظت کند.[4]

از آنجایی که قطب شمال در حال تبدیل شدن به یک مسیر قابل دوام برای تجارت جهانی و یک قلمرو نظامی مورد مناقشه است، سیاست‌گذاران با یک نقطه عطف حیاتی روبرو هستند. تصمیم‌گیری در مورد نحوه مدیریت نفوذهای خارجی به مناطق انحصاری اقتصادی آمریکای شمالی شامل سنجش هزینه‌های مالی و دیپلماتیک گسترش سریع نظامی در برابر خطرات استراتژیک رها کردن آبراه‌های حیاتی بدون نظارت است. تحلیل زیر دو چارچوب سیاست‌گذاری اصلی را که در حال حاضر توسط استراتژیست‌های دفاعی مورد بحث قرار می‌گیرند، مقایسه می‌کند.