«اودیسه» کریستوفر نولان از مرز ۱.۱ میلیارد دلار عبور کرد و پرفروش‌ترین فیلم او شد

اگر اخیراً سعی کرده‌اید بلیت سینما برای شب شنبه بخرید، احتمالاً متوجه یک پدیده عجیب شده‌اید: بزرگترین پرده سینمای محلی شما فروخته شده است، و این وضعیت برای هفته‌ها ادامه داشته است. تجربه سینمایی، که مدیران اجرایی پلتفرم‌های استریمینگ تقریباً سالی دوبار آن را مرده اعلام می‌کنند، در حال حاضر به تنهایی توسط یک اقتباس سه‌ساعته و دارای رده‌بندی سنی R از شعر یونان باستان حفظ شده است. برای مخاطبان، این بدان معناست که دوران بلاک‌باسترهای تک‌فرهنگی به پایان نرسیده است؛ بلکه به یک رویداد دیدنی مبتنی بر اتفاق تبدیل شده که نیازمند بزرگترین بوم ممکن است.

رویداد مورد بحث، «اودیسه» کریستوفر نولان است که کمتر از یک ماه پس از اکران در ۱۷ جولای، از مرز ۱.۱۰۴ میلیارد دلار در گیشه جهانی عبور کرده است. با این کار، این محصول مشترک یونیورسال پیکچرز و سینکوپی رسماً از «شوالیه تاریکی برمی‌خیزد» (۱.۰۸۵ میلیارد دلار) محصول سال ۲۰۱۲ پیشی گرفت تا پرفروش‌ترین فیلم دوران حرفه‌ای این کارگردان ۵۶ ساله شود.[1][2]

این فیلم با بازی مت دیمون در نقش اودیسئوس، پادشاه درگیر یونانی، سفر پرمخاطره ده ساله او به خانه پس از جنگ تروآ را روایت می‌کند. بازیگران مکمل آن شبیه به یک دربار سلطنتی هالیوودی هستند، از جمله آن هاتاوی در نقش پنه‌لوپه، زندایا در نقش آتنا، تام هالند، رابرت پتینسون، لوپیتا نیونگو و شارلیز ترون. با این حال، شهرت بازیگران به تنهایی تضمین‌کننده بازده میلیارد دلاری در چشم‌انداز سینمایی مدرن نیست.[1][6]

مکانیسم پشت موفقیت مالی خیره‌کننده «اودیسه»، یک کلاس درس در زمینه ایجاد کمبود ساختگی و فرمت‌های ویژه است. نولان برندی را پرورش داده است که فیلم‌هایش را نه صرفاً به عنوان فیلم، بلکه به عنوان رویدادهای فرهنگی اجباری معرفی می‌کند. با فیلمبرداری کامل با دوربین‌های IMAX 70mm، این تولید یک سلسله مراتب ضمنی از تجربیات تماشا ایجاد کرد.[3][4]

شواهد اثربخشی این استراتژی در فروش بلیت‌ها مشهود است. این فیلم با ۲۶۴ میلیون دلار در سطح جهانی اکران شد و رکورد پرفروش‌ترین آخر هفته افتتاحیه برای یک فیلم با رده‌بندی R یا لایو اکشن در سال ۲۰۲۶ را ثبت کرد. مهم‌تر از آن، در آخر هفته دوم خود در داخل کشور، تنها ۲۷ درصد کاهش فروش را تجربه کرد—کمترین درصد کاهش ثبت شده برای فیلمی که افتتاحیه آن بیش از ۱۰۰ میلیون دلار در آمریکای شمالی بوده است.[2][4]

این ثبات بی‌سابقه تقریباً به طور کامل توسط تقاضای مخاطبان برای فرمت‌های بزرگ ویژه (PLFs) تقویت می‌شود. طرفداران مایلند هفته‌ها صبر کنند تا صندلی‌های بهینه را در سینماهای IMAX رزرو کنند، به جای اینکه در آخر هفته افتتاحیه به پرده‌های استاندارد بسنده کنند. گزارش شده است که برخی از نمایش‌های IMAX یک سال قبل به طور کامل فروخته شده بودند، که اکران سینمایی را به یک اقامت طولانی‌مدت تبدیل می‌کند.[2][3]

این یک طنز تلخ است که یک شعر ۳۰۰۰ ساله از هومر در حال حاضر عملکردی بهتر از جهان‌های سینمایی تثبیت‌شده دارد. در حالی که فرنچایزهایی مانند «داستان اسباب‌بازی ۵» و «فیلم سوپر ماریو گلکسی» بر نوستالژی چند نسلی تکیه دارند، «اودیسه» از نوع دیگری از آشنایی بهره می‌برد. همانطور که منتقدان اشاره کرده‌اند، سفر قهرمان آنقدر عمیقاً در DNA فرهنگی ما ریشه دوانده است که روایت آن برای همه، حتی کسانی که هرگز منبع اصلی را نخوانده‌اند، قابل دسترس است.[1]

پیروزی مالی این فیلم با توجه به رده‌بندی سنی R آن، که به طور طبیعی بخش قابل توجهی از مخاطبان بالقوه سینما را محدود می‌کند، حتی قابل توجه‌تر است. نولان از تلطیف خشونت دنیای باستان خودداری کرد و اقیانوس‌های خون و اعدام‌های وحشتناک ذاتی اساطیر عصر برنز را حفظ نمود. با این حال، این رویکرد سازش‌ناپذیر به جای بیگانه‌سازی بینندگان، نشان‌دهنده اعتبار و اصالت بود.[4]

برای یونیورسال پیکچرز، بودجه تولید ۲۵۰ میلیون دلاری یک قمار بزرگ بود. در عصری که استودیوها به طور فزاینده‌ای ریسک‌گریز هستند، دادن یک چهارم میلیارد دلار به یک کارگردان مؤلف برای یک حماسه تاریخی تقریباً بی‌سابقه است. این شرط نتیجه داد و سومین اکران میلیارد دلاری یونیورسال در سال جاری را رقم زد و شراکت پربار آنها با نولان را پس از موفقیت عظیم «اوپنهایمر» تثبیت کرد.[3]

مسیر فیلم نشان می‌دهد که کار آن هنوز تمام نشده است. «اودیسه» قبل از اکران در چندین بازار بین‌المللی بزرگ، به نقطه عطف میلیارد دلاری خود رسید. با اکران‌های سینمایی برنامه‌ریزی شده برای اواسط آگوست در چین—جایی که IMAX تقریباً کل شبکه ۸۰۰ صفحه‌ای خود را به این فیلم اختصاص می‌دهد—و سپتامبر در ژاپن، تحلیلگران صنعت پیش‌بینی می‌کنند که فروش نهایی می‌تواند به سمت ۱.۵ میلیارد دلار سوق یابد.[2]

عدم قطعیت باقی‌مانده در هالیوود این است که آیا این موفقیت یک مدل قابل تکرار است یا یک ناهنجاری مختص کریستوفر نولان. آیا سایر فیلمسازان می‌توانند از فرمت‌های ویژه و روایت‌های تاریخی بزرگسالانه برای دستیابی به نتایج مشابه استفاده کنند، یا نولان تنها کارگردانی است که از چنین اعتبار فرهنگی برای انجام این کار برخوردار است؟

در حال حاضر، صنعت در حال یادداشت‌برداری است. موفقیت «اودیسه» ثابت می‌کند که مخاطبان همچنان خانه‌های خود را ترک می‌کنند و قیمت‌های بالایی را برای سینمایی می‌پردازند که واقعاً سینمایی به نظر می‌رسد. این یک پیروزی قاطع برای مدل اکران سینمایی است و نشان می‌دهد که آینده گیشه نه به محتوای بی‌پایان، بلکه به رویدادهای غیرقابل انکار متکی است.[3]

جلوه‌های بصری فیلم را نمی‌توان نادیده گرفت. نولان و هویته ون هویتما، فیلمبردار، با همکاری با IMAX برای پیشبرد مرزهای فیلمسازی آنالوگ، موجودات اسطوره‌ای و مناظر گسترده مدیترانه را با واقعیتی ملموس به تصویر کشیدند که اغلب در بلاک‌باسترهای پر از جلوه‌های ویژه کامپیوتری (CGI) دیده نمی‌شود. این تعهد به جلوه‌های عملی و جادوی درون دوربین به مشخصه برند نولان تبدیل شده است و کار او را در بازار شلوغ متمایز می‌کند.[3]

در حالی که «اودیسه» به مسیر بی‌سابقه خود ادامه می‌دهد، به عنوان یک بخش برجسته از تک‌فرهنگ در چشم‌انداز رسانه‌ای فزاینده‌ای تکه‌تکه شده، ایستاده است. این فیلم به ما یادآوری می‌کند که وقتی به یک کارگردان با بینش، منابع لازم برای اجرای یک دیدگاه سازش‌ناپذیر داده می‌شود، مخاطبان او را دنبال خواهند کرد—حتی اگر آن سفر ده سال طول بکشد و از یک دریای به رنگ شراب عبور کند.[1]