امضای قرارداد لوفت‌هانزا برای خرید ۴۴.۹ درصد از سهام تپ پرتغال

گروه لوفت‌هانزا و دولت پرتغال در روز سه‌شنبه، ۳ نوامبر ۲۰۲۶، قراردادی به ارزش ۱.۰۲۵ میلیارد یورو امضا کردند که بر اساس آن، غول هوانوردی آلمان ۴۴.۹ درصد از سهام شرکت هواپیمایی تپ پرتغال (TAP Air Portugal) را در اختیار می‌گیرد. مراسم امضای این قرارداد در فرودگاه اومبرتو دلگادو لیسبون برگزار شد و گامی الزام‌آور و تعیین‌کننده در روند طولانی‌مدت خصوصی‌سازی این حامل پرچم به شمار می‌رود.[1][2]

در صورتی که لوفت‌هانزا سهم ۵ درصدی اضافی را که برای کارکنان تپ در نظر گرفته شده نیز خریداری کند، ارزش کل این معامله می‌تواند به ۱.۲ میلیارد یورو برسد. این شرکت آلمانی قصد دارد تأمین مالی اولیه را به‌طور کامل از محل نقدینگی جاری خود انجام دهد و برای فاز نخست خرید، از انتشار هرگونه بدهی یا استقراض جدید اجتناب کند.

کارستن اشپور، مدیرعامل و رئیس هیئت‌مدیره دویچه لوفت‌هانزا، در جریان مراسم امضای قرارداد در لیسبون گفت: «شبکه‌های پروازی ما مکمل یکدیگر هستند و فرصت‌های رشد نوینی را برای ما در پرتغال و به‌ویژه در آمریکای جنوبی و برزیل فراهم می‌کنند.»

لوئیس مونته‌نگرو، نخست‌وزیر پرتغال، با تأکید بر اهمیت ملی این توافق اظهار داشت که این معامله ضمن حفظ هویت ملی این شرکت هواپیمایی، آینده مالی آن را تضمین می‌کند. مونته‌نگرو تصریح کرد: «امروز کشور گامی بسیار راهبردی برمی‌دارد تا تداوم فعالیت یک شرکت هواپیمایی پرتغالی با برند و هویت ملی تضمین شود.»[1]

توسعه راهبردی شبکه پروازی

بر اساس برنامه جامع یکپارچه‌سازی، لیسبون رسماً به هفتمین هاب عملیاتی گروه لوفت‌هانزا در اروپا تبدیل خواهد شد. منطق راهبردی این خرید بر استفاده از شبکه گسترده و سودآور تپ در مسیرهای برزیل، کشورهای پرتغالی‌زبان آفریقا و آمریکای شمالی تمرکز دارد؛ موقعیتی که این ایرلاین را به گزینه‌ای جذاب برای ادغام با غول‌های هوانوردی اروپا تبدیل کرده بود.

این معامله توازن رقابتی در پروازهای بین‌قاره‌ای را به میزان چشمگیری جابه‌جا می‌کند. برآوردهای لوفت‌هانزا نشان می‌دهد که الحاق تپ به شبکه گروه، سهم بازار ترکیبی آن در مسیرهای میان اروپا و آمریکای لاتین را از حدود ۹ درصد به رقم تخمینی ۲۰ درصد می‌رساند و موقعیت مستحکمی در این بازار بین‌المللی ایجاد می‌کند.

پیش‌بینی‌های مالی حاکی از بهره‌وری عملیاتی گسترده برای هر دو مجموعه است. لوفت‌هانزا هم‌افزایی سالانه‌ای تا سقف ۴۵۰ میلیون یورو را پیش‌بینی می‌کند و یادآور می‌شود که حتی یک سهم اقلیت نیز امکان بهره‌برداری از بخش اعظم این صرفه‌های اقتصادی را از طریق هماهنگی جداول پروازی و خریدهای مشترک فراهم می‌سازد.

لوفت‌هانزا متعهد شده است که توسعه عملیاتی خود را فراتر از پایتخت گسترش دهد و ظرفیت‌های هوانوردی را در سراسر پرتغال، از جمله پورتو، مادیرا، آزور و آلگاروه ارتقا بخشد. این گروه هم‌اکنون هفته‌ای ۳۵۳ پرواز به شش مقصد در پرتغال انجام می‌دهد که نشان‌دهنده رشد ۷۵ درصدی ظرفیت نسبت به سال ۲۰۱۹ است.

این شرکت آلمانی همچنین تأسیسات فنی و مهندسی خود را در پرتغال تقویت می‌کند. راه‌اندازی مرکز تعمیر و نگهداری جدید «لوفت‌هانزا تکنیک» در سانتا ماریا دا فیرا در نزدیکی پورتو، زمینه افزایش نیروی کار مستقیم این شرکت در پرتغال را از ۵۰۰ نفر کنونی به بیش از ۱۰۰۰ نفر تا سال ۲۰۳۰ فراهم خواهد کرد.

موانع رگولاتوری و ساختار حاکمیتی

اکنون این توافق وارد فرآیند دقیق بررسی‌های قانونی شده و نهایی‌سازی آن منوط به اخذ تاییدیه از نهادهای ضد انحصار کمیسیون اروپا است. مدیران لوفت‌هانزا و مقامات دولتی پرتغال انتظار دارند بررسی‌های پیچیده رقابتی در نیمه نخست سال ۲۰۲۸ پایان یابد و انتقال مالکیت بلافاصله پس از آن انجام شود.[1]

تا زمان صدور مجوز رسمی توسط رگولاتورها، تپ پرتغال به عنوان نهادی کاملاً مستقل اداره خواهد شد. دولت پرتغال سهم اکثریتی ۵۱ درصدی خود را حفظ می‌کند و پنج کرسی از نه کرسی هیئت‌مدیره، از جمله ریاست هیئت‌مدیره را در اختیار خواهد داشت.[1]

پس از نهایی شدن قرارداد، لوفت‌هانزا سه مدیر از جمله مدیرعامل را منصوب خواهد کرد و دولت نیز یک نماینده دیگر خواهد گماشت. با این حال، تصمیم‌گیری‌ها پیرامون استراتژی کلان، توسعه ناوگان و تعهدات مالی عمده نیازمند توافق کامل هر دو سهام‌دار اصلی خواهد بود.

AI

ریسک‌های مربوط به شروط نهادهای ضد انحصار طبق قرارداد به عهده لوفت‌هانزا واگذار شده است. در صورتی که کمیسیون اروپا واگذاری برخی مسیرها یا اسلات‌های فرودگاهی را الزامی کند، هزینه این تعدیل‌ها متوجه لوفت‌هانزا خواهد بود؛ هرچند این شرکت در صورت مخدوش شدن صرفه اقتصادی طرح، حق خروج از معامله را برای خود حفظ کرده است.

به منظور تثبیت ساختار شرکت، لوفت‌هانزا متعهد شده است که سهام خریداری‌شده در تپ را حداقل تا پنج سال پس از بسته شدن قرارداد واگذار نکند. همچنین در صورت تصمیم به فروش سهام پس از این دوره، دولت پرتغال حق تقدم قطعی برای خرید آن سهام را خواهد داشت.

گام‌های نهایی در پرونده خصوصی‌سازی

امضای این قرارداد به رقابتی فشرده پایان داد که در ۱۴ اکتبر با ترجیح پیشنهاد لوفت‌هانزا بر کنسرسیوم ایرفرانس-کی‌ال‌ام از سوی هیئت دولت پرتغال همراه شد. شرایط مالی بهتر و تضمین استقلال عملیاتی تپ، دلایل اصلی انتخاب پیشنهاد طرف آلمانی اعلام شده است.[1]

شرکت تپ پرتغال دارایی‌های عملیاتی قابل‌توجهی را به این ائتلاف اضافه می‌کند. این خط هوایی در سال گذشته ۱۶.۷ میلیون مسافر جابه‌جا کرده و با ناوگانی متشکل از بیش از ۹۰ فروند هواپیما به ۵۲ مقصد در اروپا، ۱۶ مقصد در آمریکای مرکزی و جنوبی، ۱۴ مقصد در آفریقا و ۱۱ مقصد در آمریکای شمالی پرواز دارد.[1][2]

توافق کنونی پس از دو تجربه ناموفق خصوصی‌سازی در سال‌های ۱۹۹۸ و ۲۰۱۵ حاصل می‌شود که هر دو بار به بازگشت مالکیت کامل شرکت به دولت انجامید. با استقرار مدل مالکیتی جدید، دولت پرتغال رشد ناوگان تپ تا ۱۳۰ فروند هواپیما را هدف‌گذاری کرده است.[1][2]

لوفت‌هانزا تمایل خود را برای تملک کامل این مجموعه در آینده اعلام کرده است. دولت پرتغال این حق قانونی را در اختیار دارد که ۵۰.۱ درصد باقی‌مانده سهام را در ازای حدود ۸۶۳ میلیون یورو وجه نقد به اضافه ۵ درصد سهام در گروه کلی لوفت‌هانزا واگذار کند و کنترل کامل را به آلمان‌ها بسپارد.

در شرایط فعلی، کانون توجه طرفین متوجه بروکسل است. کمیسیون اروپا جزئیات هم‌پوشانی شبکه پروازی دو مجموعه را به صورت مسیر به مسیر بررسی خواهد کرد؛ فرآیندی که به گفته اشپور طی ۱۲ تا ۱۸ ماه آینده نیازمند تعامل فنی و شفاف با نهادهای نظارتی است.[1]