تلفات فک خزری در سواحل مازندران با افزایش موارد ثبت‌شده به ۲۹ قلاده رسید

تشخیص علت دقیق مرگ‌ومیر فک‌های خزری در همان روزهای نخست پس از تلف شدن در پهنه آبی خزر رقم می‌خورد؛ مرحله‌ای که به دلیل سرگردانی چندروزه لاشه‌ها در دریا، عملاً از دسترس کارشناسان خارج شده است. بر اساس گزارش‌های رسمی، از ابتدای سال جاری تاکنون لاشه ۲۹ قلاده از این پستاندار در نوار ساحلی استان مازندران کشف شده، اما تأخیر در رسیدن لاشه‌ها به ساحل، امکان نمونه‌برداری بالینی را سلب کرده است [1].[1]

روح‌الله اسماعیلی، معاون محیط زیست طبیعی اداره کل حفاظت محیط زیست مازندران، در این باره توضیح می‌دهد که لاشه‌های کشف‌شده معمولاً یک هفته تا ۱۰ روز در دریا شناور بوده‌اند. این فاصله زمانی باعث پوسیدگی شدید اندام‌های داخلی می‌شود و در نتیجه، زنجیره بررسی‌های پاتولوژی پیش از آغاز متوقف می‌گردد [1].[1]

در غیاب داده‌های دقیق آزمایشگاهی، سیستم ارزیابی محیط زیست به بررسی متغیرهای کلان اکوسیستم خزر روی آورده است. آلودگی‌های انباشته دریایی، تغییرات اقلیمی، کاهش ذخایر ماهیان به عنوان منبع اصلی تغذیه و حضور گونه‌های مهاجمی مانند شانه‌دار، همگی به عنوان عواملی شناخته می‌شوند که تاب‌آوری زیستی فک‌ها را به شدت کاهش داده‌اند [1].[1]

با این حال، محتمل‌ترین گره در این زنجیره علت و معلولی، شیوع مجدد بیماری ویروسی دیستمپر سگ‌سانان است. این ویروس پیش از این در سال ۲۰۰۰ میلادی ساختار جمعیتی فک‌های خزری را با تلفات ده‌هزار قلاده‌ای دچار فروپاشی کرد و اکنون به عنوان اصلی‌ترین فرضیه برای مرگ‌ومیرهای اخیر در نظر گرفته می‌شود [1].[1]

تأیید این فرضیه ویروسی نیازمند یک جامعه آماری مشخص است. سیستم پایش برای رسیدن به یک پروتکل درمانی و تشخیصی قطعی، به حداقل ۲۰ لاشه نسبتاً تازه نیاز دارد تا بتواند الگوی شیوع را اثبات کند؛ هدفی که به دلیل شرایط فیزیکی لاشه‌های فعلی هنوز محقق نشده است [1].[1]

در کنار این بحران سیستماتیک، مداخله مستقیم انسانی نیز به عنوان یک متغیر مستقل عمل می‌کند. در روزهای اخیر، یک قلاده فک خزری که در تور یک صیاد غیرمجاز در سواحل جویبار گرفتار شده بود، پیش از تلف شدن توسط نیروهای یگان حفاظت محیط زیست نجات یافت و به پناهگاه حیات‌وحش میانکاله منتقل شد [2].[2]

این مداخله فیزیکی نشان می‌دهد که شبکه دیده‌بانی ساحلی در صورت اطلاع‌رسانی به‌موقع می‌تواند از تلفات ناشی از عوامل مکانیکی جلوگیری کند. وضعیت جسمانی این فک اکنون تحت پایش مستمر دامپزشکان قرار دارد تا پس از بازیابی توان زیستی، به چرخه طبیعی خزر بازگردانده شود [2].[2]

فک خزری به عنوان تنها پستاندار این پهنه آبی بسته، شاخص اصلی سلامت کل اکوسیستم خزر محسوب می‌شود. مدیریت این بحران نیازمند ارتقای زیرساخت‌های پایش دریایی پیش از رسیدن لاشه‌ها به ساحل و ایجاد یک شبکه یکپارچه تبادل داده میان تمامی کشورهای حاشیه این دریاست [1][2].[1][2]