پایان تعمیرات اساسی پارس جنوبی؛ شتاب در بازسازی تأسیسات گازی برای گذر از زمستان

عملیات تعمیرات اساسی پالایشگاه‌های مجتمع گاز پارس جنوبی که از اواخر تابستان آغاز شده بود، در آستانه فصل سرما به پایان رسید. حمید بورد، سرپرست وزارت نفت ایران، روز سه‌شنبه ۲۱ مهر ۱۴۰۵ در جریان بازدید میدانی از عسلویه، اتمام بخش عمده این عملیات را به‌طور رسمی اعلام کرد.[1][4]

این تعمیرات که در ماه‌های شهریور و مهر طبق برنامه زمان‌بندی انجام شد، با هدف افزایش ضریب اطمینان تجهیزات صورت گرفته است. مجتمع گاز پارس جنوبی به عنوان قلب تپنده انرژی کشور، تأمین‌کننده اصلی شبکه سراسری است و جلوگیری از توقف ناگهانی تولید در اوج مصرف زمستانی برای آن حیاتی محسوب می‌شود.[2][3]

در کنار اورهال سالانه، تمرکز اصلی وزارت نفت بر بازسازی تأسیساتی قرار داشته که در جریان تنش‌های اخیر منطقه‌ای آسیب دیده‌اند. سرپرست وزارت نفت در این بازدید تأکید کرد که پروژه‌های بازسازی و توسعه‌ای با شتاب مضاعفی در حال پیگیری است تا خللی در خدمات‌رسانی زمستانی ایجاد نشود.[1][4]

ارزیابی میدانی واحدهای آسیب‌دیده

در جریان این سفر، حمید بورد به طور ویژه از پالایشگاه‌های سوم، چهارم، پنجم و ششم مجتمع گاز پارس جنوبی بازدید کرد. این واحدها از جمله تأسیساتی بودند که در حملات اخیر دچار خسارت شدند و هدف از این بازدید، بررسی مستقیم روند آواربرداری و پیشرفت عملیات بازسازی بود.[4]

بر اساس گزارش‌های رسمی، در پی این حملات روزانه حدود ۲۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت پالایش گاز کشور از مدار خارج شد. این رقم معادل بخش بزرگی از تولید ملی است و خروج آن از شبکه، نگرانی‌های جدی درباره تأمین گاز خانگی و صنعتی در روزهای سرد سال ایجاد کرده بود.[1]

با این حال، وزارت نفت با استفاده از ظرفیت‌های خالی سایر پالایشگاه‌ها و اجرای طرح‌های تولید زودهنگام، موفق شده است بخشی از این کمبود را جبران کند. تاکنون حدود ۱۰۰ میلیون مترمکعب از این ظرفیت از دست‌رفته از طریق تغییر مسیر خوراک و بهینه‌سازی فرآیندها به مدار بازگشته است.[1]

حمید بورد در جمع خبرنگاران با اشاره به این دستاوردها گفت: «تعمیرات اساسی پارس جنوبی به‌موقع در شهریور و مهرماه انجام شده و بخش عمده آن به پایان رسیده است. امروز به اینجا آمدیم تا مشکلات را از نزدیک بررسی کنیم و سرعت بازسازی را افزایش دهیم.»[2][4]

پیامدهای پایین‌دستی و تأمین سوخت

قطعی یا کاهش تولید در پارس جنوبی تنها به شبکه گاز خانگی محدود نمی‌شود، بلکه مستقیماً بر تولید برق تأثیر می‌گذارد. در زمستان، با افزایش مصرف گاز خانگی، نیروگاه‌های سیکل ترکیبی به سمت استفاده از سوخت‌های مایع جایگزین مانند گازوئیل سوق داده می‌شوند.[1]

برای مقابله با این چالش، وزارت نفت از ماه‌ها پیش اقدام به پر کردن مخازن سوخت مایع نیروگاه‌ها کرده است. گزارش‌ها حاکی از آن است که ذخایر سوخت نیروگاهی در اواسط مهر ۱۴۰۵ به سطح اطمینان‌بخشی رسیده است که می‌تواند به عنوان یک ضربه‌گیر در برابر افت فشار شبکه عمل کند.

با وجود این آمادگی‌ها، تداوم تولید پایدار نیازمند مدیریت سمت تقاضا و همکاری مشترکان است. سرپرست وزارت نفت در جریان سفر خود به عسلویه، با اشاره به شرایط حساس کشور، از شهروندان درخواست کرد تا با رعایت الگوی مصرف، در صیانت از منابع انرژی مشارکت فعال داشته باشند.[2][4]

بورد در این باره تصریح کرد: «از مردم شریف کشورم تقاضا دارم صرفه‌جویی لازم را داشته باشند و مصرف منصفانه را در پیش بگیرند. این نعمت خدادادی باید به نحو صحیح مصرف شود تا بتوانیم با همراهی و همدلی، از این گردنه‌های سخت تاریخی عبور کنیم.»[2][4]

اتکا به توان داخلی در بازسازی

یکی از نکات قابل توجه در عملیات تعمیرات اساسی امسال، اتکای حداکثری به سازندگان داخلی و کارگاه‌های مرکزی مجتمع گاز پارس جنوبی بوده است. به دلیل محدودیت‌های تحریمی، بخش قابل‌توجهی از تجهیزات حساس دوار و مبدل‌های حرارتی توسط متخصصان ایرانی بازطراحی و ساخته شد.[3]

این رویکرد نه تنها زمان انتظار برای دریافت قطعات را به شدت کاهش داد، بلکه به حفظ استمرار تولید در این شرایط بحرانی کمک شایانی کرد. در سال ۱۴۰۵، استفاده از ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان داخلی برای تأمین شیرآلات و سیستم‌های کنترلی به بالاترین سطح تاریخی خود رسیده است.[3]

با تکمیل اورهال دوازده پالایشگاه اصلی و شتاب گرفتن بازسازی واحدهای خسارت‌دیده، شبکه انرژی ایران خود را برای زمستانی حساس آماده می‌کند. موفقیت این برنامه‌های فشرده، مستقیماً تعیین‌کننده پایداری شبکه برق و گرمایش میلیون‌ها خانه و استمرار تولید صنایع در ماه‌های آینده خواهد بود.[1][4]

تأمین خوراک پتروشیمی‌ها و ارزش اقتصادی

علاوه بر تأمین گرمایش خانگی، گاز تولیدی در پارس جنوبی شریان حیاتی صنایع پتروشیمی مستقر در منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس است. متان، اتان و میعانات گازی استخراج‌شده از این میدان، خوراک اصلی مجتمع‌های پتروشیمی را تشکیل می‌دهند که بخش عمده‌ای از درآمدهای ارزی غیرنفتی ایران را تأمین می‌کنند.

هرگونه توقف طولانی‌مدت در تولید گاز، مستقیماً به کاهش تولید محصولات پتروشیمی نظیر اوره، آمونیاک و متانول منجر می‌شود. به همین دلیل، تسریع در بازسازی پالایشگاه‌های آسیب‌دیده تنها یک مسئله رفاهی نیست، بلکه یک ضرورت اقتصادی برای حفظ جریان درآمدهای صادراتی کشور در شرایط تحریم به شمار می‌رود.

مدیران ارشد صنعت نفت تأکید دارند که استراتژی «تولید زودهنگام» دقیقاً با هدف به حداقل رساندن این زیان‌های اقتصادی طراحی شده است. با راه‌اندازی مرحله‌ای بخش‌های سالم در پالایشگاه‌های آسیب‌دیده، جریان خوراک به سمت پتروشیمی‌ها تا حد امکان حفظ شده است تا از تعطیلی خطوط تولید جلوگیری شود.[1][4]

واکنش سریع به بحران زیرساختی

حملات به زیرساخت‌های انرژی در اواخر تابستان، زمان‌بندی تعمیرات سالانه را با چالشی بی‌سابقه مواجه کرد. تیم‌های مهندسی مجبور شدند در کنار اجرای برنامه‌های از پیش تعیین‌شده اورهال، منابع انسانی و تجهیزاتی خود را برای آواربرداری و ایمن‌سازی واحدهای خسارت‌دیده بسیج کنند.[1][3]

این واکنش سریع نشان‌دهنده تاب‌آوری بالای ساختار عملیاتی در منطقه عسلویه است. انتقال تجهیزات سنگین و استقرار تیم‌های واکنش سریع در کمتر از چند روز، مانع از گسترش آسیب‌ها به سایر واحدهای فرآیندی شد و امکان بازگشت سریع‌تر ۱۰۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت تولید را فراهم آورد.[1][3]