آمریکا فعالیت بین‌المللی شرکت‌های هواپیمایی ایران را متوقف می‌کند

اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، در تاریخ ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۶ اعلام کرد که فعالیت بین‌المللی تمامی شرکت‌های هواپیمایی ایران از ۲۳ سپتامبر در سراسر جهان متوقف خواهد شد. این تصمیم که در قالب کارزاری با عنوان «عملیات طرد اقتصادی» اجرایی شده است، مستقیماً خود خطوط هوایی را هدف قرار نمی‌دهد، بلکه شرکت‌های خارجی ارائه‌دهنده خدمات به آنها را تهدید به مجازات‌های سنگین مالی می‌کند.[2]

مکانیزم اجرایی این تحریم‌ها بر پایه تحریم‌های ثانویه بنا شده است. بسنت در مصاحبه با شبکه سی‌ان‌بی‌سی به صراحت به ارائه‌دهندگان خدمات فرودگاهی در سراسر جهان هشدار داد و گفت: «اگر هواپیماهای ایرانی فرود بیایند، شما نمی‌توانید به آنها سوخت بدهید، نمی‌توانید خدمات فرود ارائه دهید و نمی‌توانید بلیت بفروشید، در غیر این صورت از سیستم دلاری اخراج خواهید شد.»[2]

تأثیر این تهدید بر پروازهای منطقه‌ای بلافاصله نمایان شد. تا روز ۲۴ سپتامبر، خبرگزاری فرانسه گزارش داد که پروازهای ایران به مقاصدی چون بغداد، مسقط، قطر، گرجستان و جمهوری آذربایجان به حالت تعلیق درآمده است. همچنین شرکت هواپیمایی ماهان به عنوان یکی از بزرگترین خطوط هوایی کشور، پروازهای خود به ترکیه و عمان را متوقف کرد.[1]

بسنت در مصاحبه دیگری با شبکه فاکس نیوز در روز چهارشنبه اعلام کرد که «احتمالاً بیش از ۸۰ تا ۹۰ درصد» پروازهای خارجی ایران متوقف شده است. وی با اشاره به شدت این تحریم‌ها افزود: «ما ایرانی‌ها را به گونه‌ای تحت فشار قرار می‌دهیم که هرگز ندیده‌اند.» این اقدامات پس از آن صورت می‌گیرد که وزارت خزانه‌داری آمریکا در اوایل ماه سپتامبر ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی را در فهرست تحریم‌ها قرار داده بود.[1][2]

با وجود لغو گسترده پروازها به کشورهای همسایه، برخی مسیرهای پروازی به کشورهای شرقی همچنان فعال باقی مانده‌اند. داده‌های ردیابی پرواز نشان می‌دهد که حتی پس از اجرایی شدن تحریم‌های جدید در ۲۳ سپتامبر، یک پرواز شرکت ماهان ایر در شهر گوانگژو چین به زمین نشسته است. پکن پیشتر مخالفت خود را با این تحریم‌های یک‌جانبه اعلام کرده و آنها را غیرقانونی خوانده بود.[1]

در واکنش به این محدودیت‌ها، مقامات ایرانی تهدید به اقدام متقابل کرده‌اند. رسانه‌های داخلی ایران به نقل از مقامات هوانوردی گزارش دادند که در صورت همکاری کشورهای همسایه با تحریم‌های آمریکا و توقف پروازهای ایرانی، فرودگاه‌های این کشورها نیز با اختلال مواجه خواهند شد. مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران که برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک به سر می‌برد، تاکید کرد که مقاومت در برابر این تحریم‌ها تشدید خواهد شد.[1]

این تحریم‌های بی‌سابقه، سفر شهروندان ایرانی به خارج از کشور را با پیچیدگی‌های بی‌شماری همراه کرده است. آژانس‌های مسافرتی در تهران به دلیل بی‌ثباتی وضعیت و ترس از لغو ناگهانی پروازها، فروش بلیت برای بسیاری از مقاصد بین‌المللی را متوقف کرده‌اند و مسافران سرگردان به دنبال مسیرهای جایگزین از طریق خطوط هوایی کوچکتر یا کشورهای واسطه هستند.[1]

در نهایت، موفقیت کامل این طرح به میزان تمایل کشورهای ثالث برای پذیرش خطر تحریم‌های ثانویه آمریکا بستگی دارد. در حالی که متحدان غربی و برخی کشورهای همسایه به سرعت خدمات خود را قطع کرده‌اند، تداوم پروازها به مقاصدی مانند چین نشان می‌دهد که اجرای یکپارچه این تحریم در سطح جهانی همچنان با چالش‌هایی روبرو است.[1][2]