تحریم‌های آمریکا علیه صنعت هوانوردی ایران

روند رویداد تا امروز

موج جدید محدودیت‌ها در ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۶ آغاز شد، زمانی که وزارت خزانه‌داری آمریکا ۳۶ نهاد از جمله ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی و ۹ واسطه در ترکیه، مالزی، قزاقستان و امارات را تحریم کرد. واشنگتن با لغو مجوزهای عمومی عبور از حریم هوایی و فعالیت هواپیماهای با منشاء آمریکایی، هدف خود را جداسازی کامل بخش هوانوردی تجاری ایران از سیستم مالی جهانی اعلام کرد. در پی این تصمیم، شرکت هواپیمایی ماهان پروازهای خود به ترکیه و عمان را به حالت تعلیق درآورد و سازمان هواپیمایی گرجستان نیز پرواز شرکت‌های ایرانی را متوقف کرد.

با تعیین ضرب‌الاجل ۲۳ سپتامبر از سوی وزارت خزانه‌داری آمریکا برای اعمال تحریم‌های ثانویه علیه ارائه‌دهندگان خدمات فرودگاهی و سوخت‌رسانی، دامنه بحران گسترش یافت. در ۲۲ سپتامبر، عراق حریم هوایی خود را به روی ایرلاین‌های تحریم‌شده ایرانی بست و ترکیش‌ایرلاینز تمامی پروازهای خود به ایران را دست‌کم تا مارس ۲۰۲۷ تعلیق کرد. تا ۲۵ سپتامبر، امارات متحده عربی، ترکمنستان و جمهوری آذربایجان نیز پرواز شرکت‌های ایرانی را متوقف کردند. همزمان، امارات فعالیت شعب بانک ملی ایران در دبی را ممنوع کرد و وزارت خزانه‌داری آمریکا مدعی کاهش ۸۰ تا ۹۰ درصدی پروازهای خارجی ایران شد.

تصویر تولیدشده با هوش مصنوعی

توقف پروازها به فرودگاه‌های نجف، اربیل و سلیمانیه، هزاران مسافر را سرگردان کرد و آژانس‌های مسافرتی ایران را در آستانه ورشکستگی قرار داد. در واکنش به این فشارها که با رایزنی آمریکا با بیش از ۵۰ کشور همراه بود، مقامات ارشد ایران و یک مشاور ارشد رهبر جمهوری اسلامی تهدید کردند که در سفرهای هوایی خاورمیانه اختلال ایجاد خواهند کرد. در ۳ اکتبر، پس از تعلیق کامل پروازهای ایرانی توسط امارات، تهران در اقدامی تلافی‌جویانه آسمان خود را به روی تمامی هواپیماهای اماراتی از جمله هواپیمایی امارات و اتحاد بست و پروازهای فلای‌دبی را وادار به تغییر مسیر کرد. یک روز بعد در ۴ اکتبر، سازمان هواپیمایی کشوری ایران شکایت رسمی خود را در سازمان بین‌المللی هوانوردی کشوری و دادگاه لاهه ثبت کرد.

با وجود محدودیت‌های گسترده، مسیرهای جایگزین و معافیت‌هایی نیز شکل گرفت. در ۳ اکتبر، دولت عراق اعلام کرد که با موافقت آمریکا، شرکت‌های هواپیمایی ایرانی به‌جز ماهان‌ایر می‌توانند روزانه تا سقف ۴۰ پرواز به فرودگاه نجف انجام دهند. در ۸ اکتبر، نخستین پرواز مسافربری خارجی توسط هواپیمایی عراق با استفاده از معافیت تحریمی یک‌ماهه و مشروط آمریکا در فرودگاه امام خمینی به زمین نشست. همزمان، گزارش‌ها در ۷ اکتبر نشان داد که هواپیمایی ماهان با استفاده از یک شبکه پیچیده تامین قطعات در استرالیا، آمریکا، چین و ماداگاسکار، پروازهای مستقیم خود با هواپیماهای بوئینگ ۷۷۷ را به مقاصدی در ویتنام و تایلند حفظ کرده است و پنج شرکت هواپیمایی ایرانی نیز با تغییر پیمانکار خدمات زمینی، پروازهای خود به استانبول را ادامه داده‌اند.

تصویر تولیدشده با هوش مصنوعی

آنچه باید زیر نظر داشت

• وضعیت برقراری مسیر برگشت پروازهای تهران به مسقط که در دست بررسی قرار دارد.
• پایان مهلت معافیت تحریمی یک‌ماهه و مشروط صادرشده از سوی آمریکا برای پروازهای خطوط هوایی عراق به ایران.