توقف پروازهای ایران به عراق و اقلیم کردستان؛ فرودگاه‌های نجف، سلیمانیه و اربیل به کارزار تحریم‌ها پیوستند

مقامات هوانوردی کشورهای همسایه اجرای این محدودیت‌ها را پیامد مستقیم تحریم‌های جدید وزارت خزانه‌داری آمریکا می‌دانند که ارائه خدمات فرودگاهی به هواپیماهای ایرانی را با جریمه‌های سنگین مواجه می‌کند، در حالی که مقامات جمهوری اسلامی این اقدام را غیرقانونی خوانده و نسبت به پیامدهای متقابل آن برای هوانوردی کل منطقه هشدار می‌دهند. این تقابل اکنون به یکی از پرترددترین مسیرهای هوایی خاورمیانه کشیده شده است.[1][4]

محدودیت‌های پروازی خطوط هوایی ایران با سرعت بی‌سابقه‌ای در حال گسترش است. پس از توقف پذیرش پروازهای ایرانی در فرودگاه بغداد در پی اجرای تحریم‌های ثانویه، اکنون فرودگاه‌های بین‌المللی نجف، سلیمانیه و اربیل نیز در اقلیم کردستان عراق و جنوب این کشور، تمامی پروازهای ورودی و خروجی مرتبط با ایران را تا اطلاع ثانوی تعلیق کرده‌اند.[1][3][5]

مدیریت فرودگاه بین‌المللی نجف از ساعت ۲ بامداد روز جمعه سوم مهرماه، رسماً اعلام کرد که امکان پذیرش پروازهای شرکت‌های هواپیمایی ایران در این فرودگاه وجود ندارد. در پی این تصمیم، هواپیماهای ایرانی که عازم این مقصد بودند، اجازه سوار کردن مسافر را نیافته و برخی از آن‌ها بدون سرنشین به شهرهایی نظیر مشهد بازگشتند.[5][7]

خبرگزاری رویترز نیز به نقل از دو منبع مطلع در اقلیم کردستان عراق تایید کرده است که فرودگاه‌های اربیل و سلیمانیه از روز جمعه پرواز هواپیماهای ایرانی را معلق کرده‌اند. بررسی تابلوهای پروازی فرودگاه بین‌المللی امام خمینی در تهران نشان می‌دهد که پروازهای برنامه‌ریزی‌شده به مقصد سلیمانیه و سایر شهرهای عراق لغو شده‌اند.[3]

در واکنش به این تحولات میدانی، سازمان هواپیمایی کشوری ایران با صدور اطلاعیه‌ای رسمی، نمایش و فروش بلیت پروازهای مسیر عراق، به‌ویژه نجف اشرف را تا اطلاع ثانوی متوقف کرد. این سازمان به مسافران توصیه کرده است که تا اعلام رسمی، از خرید بلیت در این مسیرها خودداری کنند.[2][8]

سازمان هواپیمایی کشوری همچنین بر لزوم بازگشت کامل وجه بلیت‌های پروازهای تعلیق‌شده بدون کسر جریمه تأکید کرده است. برای مدیریت بحران مسافران سرگردان، این سازمان از برنامه‌ریزی برای جابه‌جایی مسافران از طریق فرودگاه‌های مرزی غرب کشور و سپس انتقال زمینی آن‌ها خبر داده است، راهکاری که زمان و هزینه سفر را به شدت افزایش می‌دهد.[2]

این موج از تعلیق‌ها با واکنش تند مقامات سیاسی در تهران مواجه شده است. محمد مخبر، مشاور و دستیار رهبر جمهوری اسلامی، با انتشار پیامی صریح به کشورهای منطقه هشدار داد و گفت: «پرواز در منطقه یا برای همه آزاد است، یا برای هیچ‌کس. اگر ایران امکان پرواز و دریافت خدمات فرودگاهی نداشته باشد، هیچ کشوری در منطقه هم این امکان را نخواهد داشت.»[4][6]

گسترش این محدودیت‌ها، سیستم حمل‌ونقل مسافری و زیارتی بین ایران و عراق را که سالانه میزبان میلیون‌ها مسافر است، با اختلال ساختاری مواجه کرده است. با مسدود شدن مسیرهای هوایی به مقاصد اصلی در عراق و اقلیم کردستان، فشار لجستیکی بر پایانه‌های مرزی زمینی افزایش یافته و شبکه‌های هوانوردی منطقه در انتظار مشخص شدن دامنه این تقابل دیپلماتیک و اقتصادی هستند.[1][8]