توقف پروازهای ایرانی به امارات و ترکمنستان و ممنوعیت فعالیت شعب بانک ملی در دبی

با توقف بیش از ۸۰ درصد پروازهای خارجی ایران و قطع شریان‌های مالی در یکی از مهم‌ترین شرکای تجاری منطقه‌ای، انزوای اقتصادی و هوایی تهران وارد مرحله‌ای بی‌سابقه شده است. امارات متحده عربی در دو اقدام همزمان، پرواز تمامی شرکت‌های هواپیمایی ایرانی به این کشور را متوقف و شعب بانک ملی ایران را از انجام هرگونه تراکنش مالی منع کرد.[3][5]

بانک مرکزی امارات متحده عربی با انتشار بیانیه‌ای رسمی، انجام هرگونه تراکنش مالی به مبدا یا مقصد ایران را برای تمامی هفت شعبه بانک ملی ایران در این کشور ممنوع اعلام کرد. این محدودیت شامل تامین مالی تجارت و انتقال وجوه نیز می‌شود و دلیل آن تخلفات مرتبط با مقررات مبارزه با پولشویی و تامین مالی تروریسم عنوان شده است.[1][2]

همزمان با این محدودیت‌های بانکی، سازمان هواپیمایی امارات نیز پرواز تمامی شرکت‌های هواپیمایی ایرانی از مبدا و به مقصد این کشور را تا اطلاع ثانوی متوقف کرد. مقامات اماراتی دلیل این تصمیم را پیروی از محدودیت‌های اعمال‌شده از سوی ایالات متحده علیه خطوط هوایی ایران در چارچوب تحریم‌های جدید اعلام کرده‌اند.[3][5]

دامنه این انزوای هوایی به مرزهای شمالی ایران نیز کشیده شده است. روز پنج‌شنبه، پرواز شرکت هواپیمایی «وارش» از تهران به مقصد دوشنبه، پایتخت تاجیکستان، به دلیل صادر نشدن مجوز عبور از حریم هوایی ترکمنستان، در میانه راه مجبور به بازگشت به فرودگاه بین‌المللی امام خمینی شد.[4][6]

این تحولات در حالی رخ می‌دهد که اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، روز چهارشنبه اعلام کرد که در راستای اجرای عملیات «طرد اقتصادی» علیه جمهوری اسلامی، پروازهای خارجی ایران بین ۸۰ تا ۹۰ درصد کاهش یافته است. او تاکید کرد که واشنگتن کارزار فشار اقتصادی و مالی علیه تهران را با هدف «قطع اکسیژن مالی» به شدت ادامه می‌دهد.[2][3]

مسدود شدن مسیرهای هوایی و بانکی، فشار مضاعفی بر ناوگان حمل‌ونقل و تجارت خارجی ایران وارد کرده است. با لغو پروازها به مقاصد پرترددی مانند دبی و محدودیت‌های حریم هوایی در کشورهای همسایه، مسافران و بازرگانان ایرانی با بحران جدی در تردد و نقل‌وانتقالات مالی مواجه شده‌اند.[5]

در واکنش به این رویدادها، مجید اخوان، سخنگوی سازمان هواپیمایی کشوری ایران، ضمن تایید بازگشت پرواز تهران-دوشنبه به دلیل ممانعت ترکمنستان، از مسافران خواست نگران لغو موردی پروازها نباشند و ادعا کرد که جریان پروازهای خارجی پایدار است. با این حال، شواهد میدانی و لغو گسترده پروازها تصویر متفاوتی را نشان می‌دهد.[6]

تداوم این روند نشان می‌دهد که کشورهای منطقه، تحت فشار تحریم‌های ثانویه ایالات متحده، در حال قطع تدریجی اما سیستماتیک روابط نهادینه‌شده خود با ساختارهای اقتصادی و ترانزیتی جمهوری اسلامی هستند؛ روندی که هزینه دور زدن تحریم‌ها را برای تهران به شدت افزایش داده است.[1][5]