کالبدشکافی ایردراپ و کوئیک‌شیر: گوشی‌ها واقعاً چگونه فایل‌ها را در هوا پرتاب می‌کنند؟

ارسال یک فایل از طریق بلوتوث سنتی به طرز دردناکی کند است و سرعت آن به زحمت به ۲ مگابیت بر ثانیه می‌رسد. از سوی دیگر، ارسال همان فایل از طریق ایمیل یا پیام‌رسان‌ها نیازمند این است که داده‌های شما صدها کیلومتر تا یک سرور ابری سفر کنند و دوباره به گوشی فردی که دقیقاً در کنار شما نشسته است برگردند. ایردراپ (AirDrop) اپل و کوئیک‌شیر (Quick Share) گوگل این مشکل را حل کرده‌اند، اما نه از طریق جادویی که در تبلیغاتشان ادعا می‌کنند.[1][2]

اپل ایردراپ را در سال ۲۰۱۱ معرفی کرد و گوگل پس از چندین تلاش ناموفق، سرانجام در سال ۲۰۲۰ سیستم مشابهی را با نام Nearby Share عرضه کرد که در سال ۲۰۲۴ با کوئیک‌شیر سامسونگ ادغام شد. زبان بازاریابی هر دو شرکت نشان می‌دهد که این یک ویژگی انحصاری و یکپارچه در اکوسیستم آن‌هاست. با این حال، در زیر این رابط‌های کاربری صیقل‌خورده، هر دو سیستم دقیقاً به یک مکانیسم فیزیکی متکی هستند: آن‌ها برای چند ثانیه گوشی شما را به یک روتر وای‌فای تبدیل می‌کنند.[2][4]

این فرآیند همیشه با مرحله «کشف» آغاز می‌شود. اگر یک تراشه وای‌فای دائماً در حال جستجو برای یافتن دستگاه‌های اطراف باشد، باتری گوشی در عرض چند ساعت تخلیه می‌شود. به همین دلیل، هر دو سیستم از بلوتوث کم‌مصرف (BLE) استفاده می‌کنند. بر اساس مستندات امنیتی پلتفرم اپل که در سال ۲۰۲۱ منتشر شد، یک دستگاه iOS دائماً یک سیگنال رادیویی بسیار ضعیف حاوی هش رمزنگاری‌شده از مشخصات کاربر ارسال می‌کند.[1]

رابط برنامه‌نویسی Nearby Connections گوگل نیز دقیقاً همین کار را انجام می‌دهد. وقتی منوی اشتراک‌گذاری را باز می‌کنید، دستگاه شما حضور خود را با حداقل انرژی ممکن در محیط فریاد می‌زند. به همین دلیل است که مرحله اول همیشه آنی به نظر می‌رسد؛ گوشی‌ها در واقع در حال زمزمه کردن با یکدیگر هستند بدون اینکه نیازی به اتصال کامل داشته باشند.[2][4]

پس از اینکه گوشی گیرنده این زمزمه را شنید، مرحله «بررسی هویت» آغاز می‌شود. اگر تنظیمات شما روی «فقط مخاطبین» (Contacts Only) باشد، گوشی‌ها شماره تلفن خام شما را در هوا پخش نمی‌کنند. در عوض، آن‌ها گواهینامه‌های هویتی با رمزنگاری RSA ۲۰۴۸ بیتی را مبادله کرده و این هش‌ها را با دفترچه تلفن محلی خود مقایسه می‌کنند. اگر تطابقی یافت نشود، گوشی گیرنده کاملاً سکوت می‌کند و وانمود می‌کند که چیزی نشنیده است.[1]

اما انتقال واقعی جایی است که کار سنگین انجام می‌شود. بلوتوث برای ارسال یک ویدیوی 4K بسیار ضعیف است. بنابراین، دستگاه فرستنده از پروتکلی به نام Wi-Fi Direct (یا نسخه اختصاصی اپل به نام AWDL) استفاده می‌کند. این پروتکل یک «اکسس‌پوینت نرم‌افزاری» (Soft AP) را در داخل گوشی ایجاد می‌کند.[1][3]

در کسری از ثانیه، یکی از گوشی‌ها به یک روتر وای‌فای تبدیل می‌شود و گوشی دیگر به آن متصل می‌گردد. آن‌ها یک پیوند وای‌فای نظیر-به-نظیر (Peer-to-Peer) ایجاد می‌کنند که با پروتکل‌های TLS یا UKEY2 رمزنگاری شده است. این معماری اجازه می‌دهد تا داده‌ها با سرعت معمول وای‌فای (اغلب بیش از ۲۵۰ مگابیت بر ثانیه) جریان یابند و به طور کامل مودم خانگی یا شبکه سلولی شما را دور بزنند.[1][3][4]

این معماری، با وجود نبوغ مهندسی‌اش، هزینه‌های امنیتی خاص خود را دارد. در ژوئن ۲۰۲۶، محققان مرکز امنیت اطلاعات هلمهولتز (CISPA) مطالعه‌ای را منتشر کردند که هر دو پروتکل را کالبدشکافی می‌کرد. از آنجا که این سرویس‌ها به عنوان فرآیندهای پس‌زمینه با دسترسی بالا (مانند دیمن sharingd در مک و iOS) اجرا می‌شوند و داده‌های پیچیده را از دستگاه‌های ناشناس تجزیه می‌کنند، به شدت آسیب‌پذیر هستند.

آل ابراهیم، محقق ارشد این پروژه، در گزارش سال ۲۰۲۶ خود خاطرنشان کرد: «پایگاه‌های کد متفاوت هستند، اما در نهایت از یک الگوی معماری یکسان پیروی می‌کنند: بررسی‌های امنیتی حیاتی در یک مرز واحد اعمال نمی‌شوند.» این بدان معناست که صرفاً قابل مشاهده بودن دستگاه شما برای «همه»، آن را در معرض حملات سایبری بدون کلیک (Zero-click) قرار می‌دهد، زیرا دستگاه قبل از اینکه کاربر حتی پیام تأیید را ببیند، شروع به پردازش داده‌های ورودی می‌کند.

در نهایت، همگرایی این فناوری‌ها اجتناب‌ناپذیر است. از آنجا که فیزیک زیربنایی آن‌ها (دست‌دادن با بلوتوث کم‌مصرف و سپس انتقال با وای‌فای نظیر-به-نظیر) کاملاً یکسان است، مانع اصلی همیشه نرم‌افزار و انحصار اکوسیستم‌ها بوده است، نه محدودیت‌های سخت‌افزاری. جادوی انتقال مجاورتی در واقع چیزی نیست جز یک رقص بسیار هماهنگ از استانداردهای رادیویی موجود که وظیفه خسته‌کننده روشن کردن هات‌اسپات و وارد کردن رمز عبور را در یک لمس ساده خلاصه کرده است.[4]